Νέοι αγωγοί θα επιτρέπουν αμφίδρομη ροή αερίου, βοηθώντας τις χώρες να διαχειρίζονται ζήτηση και ελλείψεις. Συζητήσεις με επενδυτές έχουν ξεκινήσει, όμως εκκρεμούν χρηματοδότηση και διακρατικές συμφωνίες
Ένα προτεινόμενο δίκτυο φυσικού αερίου ύψους 5 δισ. δολαρίων (4,46 δισ. ευρώ) θα μπορούσε να συνδέσει πέντε χώρες της Κεντρικής Ασίας, επιτρέποντάς τους να μοιράζονται πιο αποτελεσματικά τις προμήθειες και να ανταποκρίνονται στις εποχικές διακυμάνσεις της ζήτησης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Γνωστό ως Central Asia Gas Ring, το έργο θα ενοποιούσε τα συστήματα μεταφοράς του Καζακστάν, του Κιργιστάν, του Τατζικιστάν, του Τουρκμενιστάν και του Ουζμπεκιστάν μέσω περισσότερων από 3.000 χιλιομέτρων νέων και αναβαθμισμένων αγωγών.
Η πρόταση συζητήθηκε στο δεύτερο Central Asia Oil and Gas Forum στην Τασκένδη.
Ο Καζάκος ειδικός σε θέματα ενέργειας Ασκαρ Ισμαΐλοφ παρουσίασε πρώτος την ιδέα στην εναρκτήρια διοργάνωση του φόρουμ το 2025.
Υπολογίζει ότι ο βασικός κορμός των υποδομών θα κοστίσει 5 δισ. δολάρια (4,46 δισ. ευρώ), εκ των οποίων 2 δισ. δολάρια (1,78 δισ. ευρώ) για νέες κατασκευές και 3 δισ. δολάρια (2,68 δισ. ευρώ) για εκσυγχρονισμό και ψηφιοποίηση. Όπως λέει, το προτεινόμενο δίκτυο θα μπορούσε να μεταφέρει περίπου 20 δισ. κυβικά μέτρα αερίου τον χρόνο.
Πώς μπορούν πέντε χώρες να ωφεληθούν από ένα κοινό δίκτυο αερίου
Η πρόταση αντανακλά τις διαφορές που υπάρχουν στους πόρους αερίου, στις υποδομές και στη ζήτηση στην Κεντρική Ασία. Το Τουρκμενιστάν, που διαθέτει σημαντικά αποθέματα, θα μπορούσε να αποκτήσει επιπλέον πελάτες στην περιοχή, ενώ οι υπόλοιπες χώρες θα είχαν περισσότερες επιλογές προμήθειας.
Ο Ισμαΐλοφ συνεργάζεται πλέον ως σύμβουλος με το Global Gas Centre, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό με έδρα τη Γενεύη που φέρνει κοντά στελέχη και ειδικούς της βιομηχανίας αερίου και συμμετέχει ενεργά στην προώθηση της πρότασης.
«Το έργο Gas Ring είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, επειδή θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού όλων αυτών των χωρών», δήλωσε στο Euronews η γενική διευθύντρια του κέντρου, Valérie Ducrot.
Το Ουζμπεκιστάν είναι ταυτόχρονα μεγάλος παραγωγός και καταναλωτής αερίου, με τη ζήτηση να αυξάνεται τον χειμώνα. Το Καζακστάν παράγει επίσης αέριο, αλλά μεγάλο μέρος της παραγωγικής του βάσης βρίσκεται στα δυτικά, μακριά από τα κύρια αστικά κέντρα.
Το Κιργιστάν βασίζεται σε εισαγωγές αερίου, ενώ το Τατζικιστάν παράγει το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής του ενέργειας από υδροηλεκτρικά, αλλά εισάγει και αυτό αέριο. Σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας της χώρας, το Τατζικιστάν εισήγαγε 126,4 εκατ. κυβικά μέτρα από το Ουζμπεκιστάν το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Οι χώρες ήδη πραγματοποιούν διασυνοριακό εμπόριο αερίου. Ο προτεινόμενος δακτύλιος θα βασιστεί σε αυτές τις συνδέσεις, προσθέτοντας νέα τμήματα και αναβαθμίζοντας υπάρχοντες αγωγούς ώστε να επιτρέπονται πιο ευέλικτες ροές.
«Όταν το Ουζμπεκιστάν ή άλλες χώρες της Κεντρικής Ασίας, όπως το Κιργιστάν ή το Τατζικιστάν, ζητούν περισσότερο αέριο τον χειμώνα, μπορούμε να το κάνουμε σε αντίστροφη ροή», δήλωσε ο Assylbek Jakiyev, πρόεδρος του PetroCouncil Kazakhstan, μιας ένωσης επιχειρήσεων πετρελαίου και αερίου.
Περιέγραφε το ενδεχόμενο για ροές αντίστροφης κατεύθυνσης και όχι μια ήδη συμφωνημένη μέθοδο λειτουργίας.
Από την πρόταση στην επένδυση
Ο Ισμαΐλοφ ανέφερε ότι η εθνική εταιρεία πετρελαίου και αερίου του Ουζμπεκιστάν, Uzbekneftegaz, έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον έπειτα από προκαταρκτικές συνομιλίες.
Πρόσθεσε επίσης ότι το Global Gas Centre υπέγραψε τον Μάιο μνημόνιο κατανόησης με τις αρχές του Καρακαλπακστάν, μιας αυτόνομης δημοκρατίας εντός του Ουζμπεκιστάν.
Ανέφερε ακόμη ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με πιθανούς επενδυτές από την Κίνα και τη Μέση Ανατολή.
Πέρα από τη χρηματοδότηση, το έργο θα απαιτήσει συμφωνίες για τους όγκους προμήθειας, τους κανόνες διέλευσης και τον τρόπο λειτουργίας των διασυνδεδεμένων αγωγών, συμπεριλαμβανομένου του ποιες διαδρομές θα μπορούν να μεταφέρουν αέριο και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Δεν έχει δημοσιοποιηθεί οριστικό χρηματοδοτικό σχήμα, συμφωνία όλων των πέντε κυβερνήσεων ή χρονοδιάγραμμα κατασκευής. Το εκτιμώμενο κόστος και η προβλεπόμενη δυναμικότητα παραμένουν υπολογισμοί των υποστηρικτών της πρότασης.
Το Ουζμπεκιστάν εντείνει τις έρευνες καθώς μειώνεται η παραγωγή αερίου
Το Ουζμπεκιστάν επιδιώκει να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή παράλληλα με τις περιφερειακές διασυνδέσεις. Μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις παρήγαγαν 24,2 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου την περίοδο Ιανουαρίου–Αυγούστου 2026, μειωμένα κατά 16,3% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με τα εθνικά στατιστικά στοιχεία.
Σε απολογισμό που έγινε τον Οκτώβριο, οι ουζμπεκικές αρχές ανακοίνωσαν την ανακάλυψη πέντε νέων κοιτασμάτων αερίου-συμπυκνωμάτων φέτος, τη διάνοιξη 80 γεωτρήσεων από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο και τον σχεδιασμό για ακόμη 40 στο τελευταίο τρίμηνο.
«Το φυσικό αέριο παραμένει ακρογωνιαίος λίθος του ενεργειακού συστήματος του Ουζμπεκιστάν», δήλωσε ο Denis Borodenok της UNG Overseas, θυγατρικής 100% της Uzbekneftegaz και συνδιοργανώτριας του φόρουμ της Τασκένδης.
Η κυβέρνηση προωθεί επίσης βαθύτερες ερευνητικές γεωτρήσεις στην περιοχή Ustyurt και μέτρα για τη βελτίωση της παραγωγής στα υφιστάμενα κοιτάσματα.
Η εγχώρια δραστηριότητα γεωτρήσεων και οι διασυνοριακές συνδέσεις καλύπτουν διαφορετικές πτυχές της ενεργειακής ασφάλειας: την αύξηση της παραγωγής και τη διευκόλυνση της διανομής των προμηθειών.
Ευρύτερες ενεργειακές διασυνδέσεις με το Αζερμπαϊτζάν και την Ευρώπη
Στο φόρουμ της Τασκένδης συζητήθηκαν επίσης οι δυνατότητες ενίσχυσης των ενεργειακών δεσμών ανάμεσα στην Κεντρική Ασία, το Αζερμπαϊτζάν και τις ευρωπαϊκές αγορές.
Ο Assylbek Jakiyev του PetroCouncil Kazakhstan τόνισε ότι η στενότερη συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν και την Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να βοηθήσει τους παραγωγούς της Κεντρικής Ασίας να διευρύνουν τις εξαγωγές υδρογονανθράκων.
Ορισμένες συνεργασίες έχουν ήδη αρχίσει να διαμορφώνονται. Η SOCAR του Αζερμπαϊτζάν, η βρετανική BP και η Uzbekneftegaz είναι εταίροι σε έργο έρευνας πετρελαίου και αερίου στην περιοχή Ustyurt του Ουζμπεκιστάν.
Το Αζερμπαϊτζάν προμηθεύει επίσης φυσικό αέριο σε χώρες της ΕΕ μέσω του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου. Οι παραδόσεις έφτασαν τα 12,5 δισ. κυβικά μέτρα το 2025, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ΕΕ και το Αζερμπαϊτζάν ανανέωσαν τη διευρυμένη ενεργειακή τους εταιρική σχέση τον Μάρτιο του 2026.