Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα ανέλαβε τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, με ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα να είναι πώς θα ξεπεράσει το εμπόδιο των νέων πανευρωπαϊκών φόρων
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα κινείται πυρετωδώς για να βρει νέους φόρους σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να χρηματοδοτηθεί ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός του μπλοκ, μετά τη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας που δεν κατέληξε σε σαφές αποτέλεσμα και άφησε τους ηγέτες σε αδιέξοδο ως προς το πόσα είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Με τις εθνικές κυβερνήσεις απρόθυμες να αυξήσουν τις συνεισφορές τους, ο Κόστα εξετάζει τρόπους να συγκεντρωθούν χρήματα απευθείας για τις Βρυξέλλες, από φόρους σε μεγάλες εταιρείες και ψηφιακές υπηρεσίες μέχρι επιβαρύνσεις στον καπνό, στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και στα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια.
Και καθώς οι διαπραγματεύσεις μπαίνουν σε κρίσιμη φάση, φαίνεται πως καμία επιλογή δεν είναι εκτός συζήτησης.
«Για να φτάσουμε σε συμφωνία, πρέπει να κρατήσουμε τις εθνικές συνεισφορές σε εύλογο επίπεδο, διατηρώντας ταυτόχρονα τη φιλοδοξία μας και τα μέσα για να υλοποιήσουμε τις κοινές μας προτεραιότητες. Για να είναι αυτό εφικτό, είναι θεμελιώδες να εδραιώσουμε την εργασία πάνω στους νέους ίδιους πόρους», δήλωσε ο Κόστα σε συνέντευξη Τύπου μετά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την περασμένη εβδομάδα.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της περιοδείας του στις πρωτεύουσες, ο Κόστα επανερχόταν συνεχώς στο ίδιο σημείο: οι φόροι σε επίπεδο ΕΕ είναι αναγκαίοι για να λυθεί η εξίσωση ανάμεσα στους πιεσμένους εθνικούς προϋπολογισμούς και τις αναδυόμενες προτεραιότητες του μπλοκ.
Οι ηγέτες της ΕΕ δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους για τον προϋπολογισμό την περασμένη εβδομάδα, αφήνοντας τον Κόστα να καθοδηγήσει το επόμενο στάδιο των διαπραγματεύσεων.
Κατά την περιοδεία του στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, τόνιζε επανειλημμένα ότι οι νέες πηγές εσόδων της ΕΕ – γνωστές στις Βρυξέλλες ως «ίδιοι πόροι» – είναι απαραίτητες για να συμφιλιωθούν τα επιβαρυμένα εθνικά οικονομικά με τις αυξανόμενες δαπάνες του μπλοκ.
«Θέσαμε τρία κριτήρια για τους νέους ίδιους πόρους. Πρώτον, να μπορούν να εγκριθούν ομόφωνα. Δεύτερον, να αποφέρουν σημαντικά κονδύλια. Και τρίτον, να είναι έτοιμοι έως την 1η Ιανουαρίου 2028», δήλωσε ο Thomas Byrne, υπουργός αρμόδιος για ευρωπαϊκές υποθέσεις της Ιρλανδίας, παρουσιάζοντας τη συμβιβαστική πρόταση της χώρας του για τον προϋπολογισμό.
Παρ’ όλα αυτά, η ιρλανδική πρόταση προκάλεσε επικρίσεις από όλες τις πλευρές, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι ιδέες του οποίου για νέους φόρους σε ψηφιακές υπηρεσίες, διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια και κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία θα μπορούσαν να αποφέρουν έως και 25 δισ. ευρώ ετησίως.
«Είναι σαφές ότι η προεδρία αρνήθηκε να λάβει οποιαδήποτε απόφαση για το σκέλος των εσόδων, προτείνοντας μόνο μικρές προσαρμογές. Είμαστε ιδιαίτερα απογοητευμένοι που καμία από τις προτάσεις του Κοινοβουλίου δεν υιοθετήθηκε, παρά το ότι είχε λάβει θετικές αντιδράσεις από πολλά κράτη μέλη», δήλωσε η ευρωβουλευτής Danuše Nerudová (Τσεχία/EPP).
Πράγματι, ο ιρλανδικός συμβιβασμός διατηρεί τον Corporate Resource for Europe (CORE), μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προτάσεις μεταξύ των κρατών μελών, τα οποία υποστηρίζουν ότι η φορολόγηση των επιχειρήσεων έρχεται σε αντίθεση με την ατζέντα ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.
Η Κομισιόν έχει υπερασπιστεί την πρόταση, τονίζοντας ότι το CORE θα αφορά μόνο μεγάλες εταιρείες με καθαρό ετήσιο κύκλο εργασιών πάνω από 100 εκατ. ευρώ και ότι η εισφορά θα είναι, συνήθως, χαμηλότερη από τα μπόνους που καταβάλλονται στα ανώτερα στελέχη τους.
Ωστόσο η Κομισιόν εξετάζει τώρα αν το CORE θα μπορούσε να συνδυαστεί με έναν ψηφιακό φόρο, άλλη μια αμφιλεγόμενη πρόταση που κινδυνεύει να προκαλέσει την Ουάσινγκτον, καθώς οι περισσότερες από τις μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες παγκοσμίως είναι αμερικανικές.
Σύμφωνα με την ιδέα που διαμορφώνεται, ο φόρος δεν θα στοχεύει πλέον έναν συγκεκριμένο κλάδο. Αντίθετα, το όριο θα οριστεί τόσο ψηλά ώστε να επιβαρύνει κυρίως μεγάλες ξένες εταιρείες, είτε αμερικανικές είτε ασιατικές.
Ένας τέτοιος συμβιβασμός μπορεί να αποκτήσει όλο και μεγαλύτερη σημασία, καθώς άλλες πιθανές πηγές εσόδων συναντούν αντιδράσεις.
Μία από τις προτάσεις προβλέπει να κατευθυνθεί το 30% των εσόδων από το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS), που χρεώνει τους μεγάλους ρυπαντές για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, στον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Η Πολωνία έχει εκφράσει ιδιαίτερα έντονα την αντίθεσή της στην αποστολή εσόδων του ETS στις Βρυξέλλες. Το ζήτημα έχει γίνει τόσο φορτισμένο πολιτικά στο εσωτερικό, ώστε η Βαρσοβία μπορεί να δυσκολευτεί να το αποδεχθεί καθώς οδεύει προς εκλογές το επόμενο έτος.
Ο ιρλανδικός συμβιβασμός διατήρησε επίσης τον Tobacco Excise Duty Own Resource (TEDOR), ο οποίος θα υποχρεώσει τα κράτη μέλη να καταβάλλουν στην ΕΕ ποσοστό 15% επί των ειδικών φόρων κατανάλωσης σε προϊόντα καπνού. Οι κυβερνήσεις φοβούνται ότι αυτό θα μπορούσε να τροφοδοτήσει τη μαύρη αγορά και να οδηγήσει σε πτώση της ποιότητας.
Το Λουξεμβούργο είναι έντονα αντίθετο. Παρότι μικρό, το Μεγάλο Δουκάτο είναι καθαρός συνεισφορέας που σπάνια φέρνει αντιρρήσεις στις προτάσεις της Κομισιόν για τον προϋπολογισμό, οπότε ενδέχεται να διαθέτει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο για να το χρησιμοποιήσει εναντίον του TEDOR.
Άλλες προτάσεις έχουν συγκεντρώσει ευρύτερη στήριξη. Η λιγότερο αμφιλεγόμενη είναι μια πηγή εσόδων συνδεδεμένη με τον Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), που επιβάλλει τιμή άνθρακα σε ορισμένες εισαγωγές, όπως ο χάλυβας και το τσιμέντο, ώστε οι ξένοι παραγωγοί να αντιμετωπίζουν κόστος συγκρίσιμο με αυτό των ανταγωνιστών τους στην ΕΕ.
Ένας φόρος που θα βασίζεται στην ποσότητα ηλεκτρονικών αποβλήτων που παράγει κάθε χώρα της ΕΕ θεωρείται επίσης σε μεγάλο βαθμό αδιαμφισβήτητος, με τα περισσότερα ανοιχτά ζητήματα να είναι τεχνικής φύσης.
Αντίθετα, ο προτεινόμενος από το Κοινοβούλιο φόρος στα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια έχει συναντήσει σφοδρή αντίσταση από τη Μάλτα, όπου εδρεύει η πλειονότητα των ιστοσελίδων στοιχημάτων της ΕΕ.
Μία ακόμη πρόταση του Κοινοβουλίου, ο φόρος στα κεφαλαιακά κέρδη από κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία, θεωρείται ευρέως εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί, με πολύ αβέβαια έσοδα λόγω της μεταβλητότητας της αγοράς.
Η Ελλάδα έχει επίσης προτείνει τον συντονισμό των εθνικών δημοπρασιών φάσματος 6G για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ωστόσο τα κράτη μέλη αντιστέκονται εδώ και χρόνια στην εναρμόνιση της κατανομής του φάσματος, το οποίο παραδοσιακά αποφέρει σημαντικά έσοδα σε εθνικό επίπεδο.
«Τώρα είναι η στιγμή να αξιολογήσουμε την κατάσταση και να εξετάσουμε τον καλύτερο δρόμο από εδώ και πέρα. Δεν αποκλείουμε να υιοθετήσουμε οποιαδήποτε πρόταση», δήλωσε στο Euronews, υπό τον όρο της ανωνυμίας, αξιωματούχος της ΕΕ με άμεση γνώση του ζητήματος.
«Θα χρειαστεί να προσαρμόσουμε τους ίδιους πόρους, ώστε να κατανέμεται καλύτερα η επίδρασή τους στα κράτη μέλη», πρόσθεσε ο ίδιος αξιωματούχος.