Η δεξιά στροφή στη Λατινική Αμερική και τεταμένες σχέσεις με τις ΗΠΑ, καθιστούν την ΕΕ βασικό σύμμαχο της Μπραζίλια μετά την επανεκλογή του ιστορικού ηγέτης της αριστεράς
Ο Λούλα ντα Σίλβα πέτυχε κάτι που φαινόταν ακατόρθωτο: να επανεκλεγεί με μια «ιστορική ανατροπή». Η τέταρτη θητεία ήρθε αναπάντεχα για τον ιστορικό ηγέτη της αριστεράς στη Βραζιλία, που είχε χάσει καθαρά στον πρώτο γύρο από τον Φλάβιο Μπολσονάρο. Μετά τη νίκη, σειρά έχουν οι διαπραγματεύσεις, καθώς ο δρόμος δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Λούλα επιστρέφει στο Palácio do Planalto, αλλά έχει απέναντί του ένα Κογκρέσο που ελέγχεται από τη δεξιά, μια πλειοψηφία πολιτειακών κυβερνήσεων στα χέρια συντηρητικών δυνάμεων και έναν πολιτικό χάρτη που παραμένει βαθιά διχασμένος στις μεγάλες πόλεις. Η νέα θητεία του αναμένεται να επικεντρωθεί κυρίως στην εσωτερική πολιτική.
«Ο Λούλα, όπως μου φαίνεται, θα κυβερνήσει με το βλέμμα στο εσωτερικό», εξηγεί στην Euronews ο Τιάγκο Αντρέ Λόπες, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Lusíada do Porto και ερευνητής στο Παρατηρητήριο Διεθνών Εκλογών του ίδιου πανεπιστημίου.
«Ο Λούλα δεν ελέγχει το κοινοβούλιο, δεν ελέγχει τις μεγάλες πόλεις, δεν ελέγχει το σώμα των κυβερνητών», αλλά, παρ’ όλα αυτά, θα προσπαθήσει κυρίως «να ασκήσει εσωτερική πολιτική».
Ο ίδιος ο Λούλα δείχνει ενημερωμένος, αλλά όχι ανήσυχος με το σκηνικό. Ο εκλεγμένος πρόεδρος διαβεβαιώνει ότι τώρα είναι ώρα για διαπραγματεύσεις και ότι η σύνθεση του βραζιλιάνικου Κογκρέσου δεν θα αποτελέσει εμπόδιο για την έγκριση νομοθεσίας.
«Κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να συμπαθεί τον εκλεγμένο πρόεδρο, αλλά αυτός εκλέχθηκε για να κυβερνά για όλους. Και εκλέχθηκε για να κυβερνά με βάση τον σεβασμό προς το Σύνταγμα, στη σχέση με το Κογκρέσο. Γιατί ήδη υπάρχουν άνθρωποι που λένε, ο Λούλα θα έχει μεγάλη δυσκολία να κυβερνήσει, γιατί το Κογκρέσο είναι πιο συντηρητικό. Εγώ δεν επέλεξα το Κογκρέσο, ο λαός το επέλεξε και με αυτό θα ψηφίζω, θα δουλεύω και θα εγκρίνω τα πράγματα», δήλωσε ο εκλεγμένος πρόεδρος στη νικητήρια ομιλία του.
Μπροστά σε αυτό το περίπλοκο εσωτερικό σκηνικό, ενισχύεται η σημασία των εξωτερικών σχέσεων της χώρας, με κύριο σημείο την τρέχουσα ένταση με την Ουάσινγκτον.
«Οι δρόμοι είναι πάντα πολλοί, αλλά ο ρεαλιστικός δρόμος θα είναι να διατηρηθεί, προφανώς, κάποια ένταση με την Ουάσινγκτον**, γιατί η Ουάσινγκτον δεν θέλει τον Λούλα ντα Σίλβα στο Palácio do Planalto**, αυτό μου φαίνεται προφανές, και ο Λούλα ξέρει επίσης ότι δεν έχει συμμάχους στην περιοχή, γιατί η Λατινική Αμερική αυτή τη στιγμή έχει στραφεί σχεδόν ολόκληρη προς τα δεξιά», εξηγεί στην Euronews ο ειδικός στις Διεθνείς Σχέσεις.
«Επομένως, ο δρόμος θα είναι μια μεγαλύτερη ενσωμάτωση της Βραζιλίας στους BRICS και μια στενότερη προσέγγιση με την Κίνα και, έμμεσα, επίσης με τη Ρωσία», πρόσθεσε.
Απελευθέρωση από την πίεση των ΗΠΑ
Σε αυτό το περίπλοκο παιχνίδι ισορροπιών, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να αποτελέσει κλειδί για τις εξωτερικές σχέσεις της Βραζιλίας, με το μπλοκ να μπορεί να εκμεταλλευθεί τη δυναμική για να ξεφύγει και το ίδιο από την «πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών».
«Ο δρόμος θα είναι να κοιτάξει προς τον παγκόσμιο Νότο ως τρόπο να ξεφύγει από τις ΗΠΑ. Αυτός είναι ο αναπόφευκτος δρόμος. Δεν θα ήταν επίσης παράδοξο αν ο Λούλα ντα Σίλβα επιχειρούσε μια άσκηση ισορροπίας ανάμεσα στους BRICS και την Ευρωπαϊκή Ένωση», εξηγεί ο Τιάγκο Αντρέ Λόπες.
«Πιστεύω ότι, πάνω απ’ όλα, ο Λούλα θα εκμεταλλευτεί τη στιγμή αποστασιοποίησης ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και τις Βρυξέλλες για να τοποθετηθεί ως μια βιώσιμη πολιτική εναλλακτική, δηλαδή η Βραζιλία ως πύλη εισόδου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αμερικανική ήπειρο», συμπλήρωσε.
«Το να μην εξαρτάται υπερβολικά από τους BRICS και να έχει εδώ μια γέφυρα προς την Ευρώπη, σε μια περίοδο που και η Ευρώπη χρειάζεται εταίρους για να ξεφύγει από την αμερικανική πίεση, θα είναι ο δρόμος του Λούλα», σχολιάζει.
Αυτή η σχέση ανάμεσα στη Βραζιλία και την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη την πόρτα ανοιχτή, μια ευκαιρία που δημιουργήθηκε μέσω του συμφώνου με τις χώρες του Mercosur, και εμφανίζεται τώρα ως μια «πιο πρακτική λύση», αλλά, σύμφωνα με τον αναλυτή, όχι χωρίς δυσκολίες.
«Νομίζω ότι αυτό θα είναι μια πρόκληση», σημειώνει.
«Ο Λούλα έχει απέναντί του και μια Ευρώπη πολύ στραμμένη προς τα δεξιά, στην οποία ορισμένες χώρες, μεταξύ των οποίων η Πολωνία, η Γαλλία ή η Ολλανδία, εξακολουθούν να βλέπουν με κάποια δυσπιστία αυτή τη συμφωνία συνεργασίας Ευρωπαϊκής Ένωσης–Mercosur».
Επιπλέον, ο ειδικός στις Διεθνείς Σχέσεις επισημαίνει πως υπάρχει «μια ουσιαστική πλειοψηφία» ανάμεσα στους αρχηγούς κρατών με θέση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που θα μπορούσε να έχει «μεγαλύτερη ευκολία στον διάλογο με τον Φλάβιο Μπολσονάρο». «Μιλούν την ίδια γλώσσα μιας πιο λαϊκιστικής, προσανατολισμένης στην ασφάλεια δεξιάς, με ατζέντα στραμμένη σε ζητήματα άμυνας και οικονομίας, με την ιδέα της αποδόμησης του κοινωνικού κράτους», εξηγεί ο ειδικός.
«Μου φαίνεται ότι σε αυτή τη φάση, ακόμη και για τη φον ντερ Λάιεν, που ανήκει στη συντηρητική δεξιά της Ευρώπης, τη χριστιανική δεξιά, η γλώσσα με τον Φλάβιο Μπολσονάρο θα ήταν πάντα μια πιο εργαλειακή γλώσσα», αν και, σύμφωνα με τον πανεπιστημιακό, με τον Μπολσονάρο η Βραζιλία «δεν θα μετατρεπόταν, προφανώς, σε στρατηγικό εταίρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Λούλα, ο απρόσμενος μεσολαβητής
Βάρος σε αυτή τη σχέση με το ευρωπαϊκό μπλοκ μπορεί να προσθέσει και ο πόλεμος στην Ουκρανία και μια ενδεχόμενη προσέγγιση της Μπραζίλια με τη Μόσχα. Ο Λούλα έχει ήδη, πολλές φορές, δηλώσει ότι είναι πρόεδρος υπέρ της ειρήνης, επικριτικός απέναντι στις σημερινές συγκρούσεις στον κόσμο.
«Ο πόλεμος ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία, που συνεχίζεται εδώ και πέντε χρόνια, είναι ένα ανθρωπιστικό δράμα που συνεχίζει να θερίζει ζωές. Όλοι γνωρίζουμε ότι δεν θα υπάρξουν νικητές στο πεδίο της μάχης. Η διπλωματία είναι η μόνη επιλογή. Πρωτοβουλίες όπως η Ομάδα Φίλων της Ειρήνης, που δημιουργήθηκε από τη Βραζιλία και την Κίνα, δείχνουν ότι υπάρχουν δυνάμεις στη διεθνή κοινότητα διατεθειμένες να εργαστούν υπέρ του διαλόγου», δήλωσε ο Λούλα κατά την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, τον Σεπτέμβριο.
Ο Βραζιλιάνος πρόεδρος έχει δώσει, επανειλημμένα, ενδείξεις ότι θέλει να είναι μεσολαβητής σε αυτή τη σύγκρουση.
«Όταν ο Λούλα μίλησε, για παράδειγμα, για την ιδέα η Ουκρανία να επιτρέψει την ανταλλαγή εδαφών, όταν ζήτησε από την Ουκρανία να αντιμετωπίσει πιο σοβαρά τη διαπραγματευτική διαδικασία, όταν επέκρινε τους Ευρωπαίους επειδή δεν είχαν τη Ρωσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, λοιπόν, ο Λούλα μας έχει ήδη δώσει ενδείξεις για έναν από τους προφανείς διπλωματικούς του δρόμους», δήλωσε ο Τιάγκο Αντρέ Λόπες, υπογραμμίζοντας ότι αυτή η θέση μπορεί να συναντήσει κάποια ευρωπαϊκή αντίσταση, που έχει υπερασπιστεί με ιδιαίτερη ένταση τη θέση της Ουκρανίας.
«Μπαλέτο» με τη Λισαβόνα
Για τη Λισαβόνα, η εκλογή του Λούλα μοιάζει να είναι μια καλή είδηση, καθώς το αντίθετο σενάριο δεν φαινόταν να ευνοεί τις σχέσεις με την Πορτογαλία.
«Ο Φλάβιο θα προτιμούσε πάντα την Ουάσινγκτον από τη Λισαβόνα, ενώ ο Λούλα θα είναι πιο διακριτικός και θα προσπαθήσει να «χορέψει», επιχειρώντας να δώσει προτεραιότητα στη Λισαβόνα χωρίς να παραμελήσει τον υπόλοιπο κόσμο».
Με τον Μπολσονάρο θα ίσχυε «Πρώτα η Ουάσινγκτον και μετά οι υπόλοιποι», σημειώνει ο πανεπιστημιακός, προσθέτοντας ότι ένας από τους βασικούς θιγόμενους από τη φαινομενική αδιαφορία του γιου του Ζαΐρ Μπολσονάρο θα ήταν η Κοινότητα των Χωρών Πορτογαλικής Γλώσσας (CPLP), καθώς η ατζέντα θα κινούνταν γύρω από μεγάλα θέματα όπως η ασφάλεια, η μετανάστευση και η οικονομία.