Στεγάζεται σε πρώην εγκαταλελειμμένη αγορά τροφίμων, που σήμερα είναι ακμάζον περιφερειακό κέντρο τεχνολογιών εμβύθισης και έργο αστικής ανάπλασης, υποψήφιο ανάμεσα στα κορυφαία κοινωνικής συνοχής της ΕΕ. Μια διαρκής μεταμόρφωση, φτιαγμένη στην Ευρώπη.
Στην καρδιά της Λευκωσίας, πρωτεύουσας της Κυπριακής Δημοκρατίας, βρίσκεται το Κέντρο Αριστείας CYENS, που εξειδικεύεται στα διαδραστικά μέσα, τα «έξυπνα» συστήματα και τις αναδυόμενες τεχνολογίες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Με μερική χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), το CYENS απασχολεί περίπου 110 άτομα - κυρίως ερευνητές, προγραμματιστές και τεχνικούς - σε διεπιστημονικές ερευνητικές ομάδες, συνεργαζόμενα start-up και spin-off. Εργάζονται σε περισσότερα από 50 έργα, κυρίως ευρωπαϊκά, αλλά και μέσω τοπικών, εθνικών και εταιρικών χρηματοδοτήσεων.
Για παράδειγμα, η ομάδα του επιστήμονα πληροφορικής Παναγιώτη Χαραλάμπουςχρησιμοποιεί εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και τεχνολογίες επαυξημένης και εικονικής πραγματικότητας για να δημιουργήσει ποικίλο οπτικό περιεχόμενο. Σε αυτό περιλαμβάνονται διαδραστικοί αστικοί χάρτες που εμφανίζουν σε πραγματικό χρόνο δεδομένα για την κυκλοφορία, τον θόρυβο, το περιβάλλον και τη ρύπανση, καθώς και αναπαραστάσεις ιστορικών μνημείων όπου η πρόσβαση είναι περιορισμένη ή απαγορευμένη.
«Η εικονική πραγματικότητα είναι μία από εκείνες τις τεχνολογίες που μπορούν να επιτρέψουν διαφορετικούς τρόπους αλληλεπίδρασης με οπτικά στοιχεία», εξηγεί ο Χαραλάμπους, ο οποίος είναι και επικεφαλής ομάδας στο Κέντρο. «Ένα από τα πράγματα που μπορεί να σου επιτρέψει είναι να βυθιστείς σε ένα περιβάλλον στο οποίο ίσως είναι δύσκολο να πας. Είτε επειδή βρίσκεται σε απομακρυσμένη περιοχή, σε κάποια άλλη χώρα, είτε επειδή έχεις κινητικά προβλήματα. Το να βυθίζεσαι σε αυτό το περιβάλλον σού επιτρέπει να νιώθεις ότι, ναι, βρίσκομαι εκεί, σωστά;».
Η ομάδα του αναπτύσσει επίσης καινοτόμες τεχνολογίες που επιτρέπουν διαδραστικές εμπειρίες. Ένα από τα πιο πρόσφατα έργα τους θα δώσει τη δυνατότητα σε παιδιά να δημιουργούν τα δικά τους σενάρια με ψηφιακούς ηθοποιούς-avatar σε ένα θεατρικό μουσείο.
«Μπορείς ουσιαστικά να δώσεις στους ηθοποιούς της σκηνής διαφορετικά συναισθηματικά χαρακτηριστικά, διαφορετικές ενέργειες που μπορούν να κάνουν και έτσι να δημιουργήσεις τη δική σου παράσταση», εξηγεί ο μηχανικός προγραμματιστής παιχνιδιών Ισμαΐλ Χάντζρι. «Υπάρχει επίσης το τραπέζι σκηνογραφίας, όπου ουσιαστικά τοποθετείς τα διάφορα αντικείμενα στον χώρο, λες στους ηθοποιούς πού πρέπει να πάνε, βάζεις τους προβολείς εκεί όπου πρέπει να βρίσκονται».
Μια άλλη ενδιαφέρουσα τεχνολογία από το Κέντρο ονομάζεται Senssos και αξιοποιεί αισθητήρες για την παρακολούθηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ κίνησης του σώματος και μυών. Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει μουσικούς να μειώσουν ανισορροπίες στην απόδοσή τους ή φυσιοθεραπευτές να προτείνουν καλύτερες θεραπείες στους ασθενείς τους.
«Έχουμε αναπτύξει το δικό μας υλισμικό ώστε να αντικαταστήσουμε τα συστήματα που κυκλοφορούν εμπορικά με κάτι πιο φθηνό, εύκολο στην εγκατάσταση και γρήγορο. Έτσι μπορεί να είναι εύκολο για τους χρήστες να το χρησιμοποιούν είτε στο σπίτι είτε στη δουλειά, κατά την αποκατάσταση, κατά την προπόνηση, για να βελτιώσουν την απόδοση αλλά και για λόγους αποκατάστασης», εξηγεί ο Χρίστος Ιωάννου, επίκουρος καθηγητής έρευνας και συνιδρυτής της Senssos.
Οι μικροί αισθητήρες που δοκιμάζονται εδώ βοηθούν ήδη επαγγελματίες αθλητές να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους, μετρώντας σε πραγματικό χρόνο τον ρυθμό βηματισμού, την επαφή με το έδαφος, τον καρδιακό ρυθμό και πολλά άλλα στοιχεία που μπορούν να βελτιώσουν τις προπονητικές τους τεχνικές.
«Κύριες εφαρμογές της τεχνολογίας είναι να έχει ο αθλητής ανατροφοδότηση σε πραγματικό χρόνο όταν τρέχει, σε κλειστό ή ανοιχτό χώρο, χωρίς να έχει μαζί του προπονητή, ή να αναλύει τα δεδομένα εκ των υστέρων μόνος του, με προπονητή ή με κλινικό», εξηγεί ο μηχανικός υπολογιστών Παναγιώτης Κυριάκου, που είναι επίσης CTO και συνιδρυτής της εταιρείας βιομηχανικής Darefore.
Το Κέντρο Αριστείας δημιουργήθηκε με στόχο να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο τεχνολογίας και μεταφοράς γνώσης. Σήμερα έχει μετατραπεί σε χρήσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση της διαρροής εγκεφάλων στην Κύπρο - ένα μικρό κράτος-μέλος της ΕΕ με υψηλά καταρτισμένους μηχανικούς, ερευνητές και φοιτητές, όπως υποστηρίζει ο διευθύνων σύμβουλος του CYENS Γιώργος Χρυσάνθου.
«Η Κύπρος είναι μικρός τόπος και δεν μπορούμε πραγματικά να ανταγωνιστούμε τη βαριά βιομηχανία ή οτιδήποτε άλλο», λέει. «Πιστεύω ότι ο μόνος τρόπος να βοηθήσουμε την οικονομία, να την πάμε μπροστά και να κινηθούμε λίγο πέρα από τον τουρισμό, που ήταν η κύρια κινητήρια δύναμη της οικονομίας όλα αυτά τα χρόνια, είναι να κρατήσουμε αυτή τη κρίσιμη μάζα ταλέντου. Και να την αξιοποιήσουμε, να τη διευρύνουμε, ώστε να δημιουργηθεί οικονομική δραστηριότητα που να συνδέεται με την τεχνολογία».
Ο μηχανικός λογισμικού Χάρης Ψαλλιδόπουλος, για παράδειγμα, εργάζεται για να βοηθήσει τους αγρότες να βελτιώσουν τις καλλιεργητικές τους πρακτικές με εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας που βασίζονται στην ΤΝ.
«Οι αγρότες ήταν πραγματικά ανοικτοί στην ιδέα να χρησιμοποιήσουν ΤΝ, επαυξημένη πραγματικότητα και ρομπότ, αλλά δεν ήξεραν ότι τέτοια τεχνολογία ήταν διαθέσιμη για αυτούς, κάτι που για μένα ήταν εντυπωσιακό, επειδή είμαι στον χώρο της τεχνολογίας και ξέρω ότι υπάρχουν», λέει. «Οι αγρότες θα έπρεπε να χρησιμοποιούν την τεχνολογία πιο πολύ, γιατί είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο».
Άλλοι ερευνητές αναπτύσσουν λύσεις που βοηθούν τις πόλεις να χαρτογραφούν, να εντοπίζουν, να ποσοτικοποιούν, να προστατεύουν και να διαχειρίζονται καλύτερα τα δέντρα και τους αστικούς χώρους πρασίνου.
«Θέλαμε να προσφέρουμε περισσότερο χρόνο στο προσωπικό του δήμου για δημιουργική δουλειά, αντί να ασχολείται με μικροεργασίες», εξηγεί η Πενέλοπε Βάσκες, συντονίστρια του έργου «Cyprus Trees Initiative». «Είναι ευκολότερο για αυτούς να γνωρίζουν πού πρέπει να πάνε και να κλαδέψουν τα δέντρα, γεωγραφικά, πού πρέπει να φυτέψουν δέντρα επειδή κάτι λείπει. Επιπλέον, συνδυάζουμε αυτή την πλατφόρμα με άλλα έργα που σχετίζονται με το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, δηλαδή την άνοδο της θερμοκρασίας. Τώρα ο δήμος θα μπορεί να σχεδιάζει με περισσότερες πληροφορίες και στρατηγικά, ώστε να μειώσει τις θερμοκρασίες στην πόλη».
Η πόλη της Λευκωσίας χρησιμοποιεί ήδη ενεργά ορισμένες από αυτές τις λύσεις.
Ο Δήμος ήταν ιδρυτικός εταίρος του Κέντρου· ο ίδιος ο δήμαρχος προεδρεύει του διοικητικού του συμβουλίου. Ο φορέας, όπως υποστηρίζει, είναι βασικός κοινωνικοοικονομικός παράγοντας στην πόλη.
«Βρισκόμαστε ανάμεσα στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική. Και αυτό είναι πολύ ελκυστικό για ανθρώπους από την ευρύτερη περιοχή να έρθουν», λέει ο Προύντζος. «Η παρουσία του CYENS στη Λευκωσία φέρνει κοντά κορυφαίους ακαδημαϊκούς και κορυφαία έρευνα, μαζί με τον δήμο, την πόλη και φυσικά την επιχειρηματική κοινότητα, ώστε να δημιουργηθεί έρευνα που θα χρησιμοποιηθεί στον τομέα της καινοτομίας, αλλά και να δημιουργηθούν εφαρμοσμένες λύσεις».
Αυτές οι λύσεις χρησιμοποιούνται ήδη από τις δημοτικές υπηρεσίες, μεταξύ των οποίων και η πλατφόρμα DumpMapper, ένα εργαλείο που βοηθά στον εντοπισμό και την αναφορά παράνομων χωματερών, ακόμη και πολύ μικρών, σε όλη την πόλη.
«Αυτή η περιοχή είναι 50 τετραγωνικά χιλιόμετρα, και μέσω της τεχνολογίας μας έχουμε εντοπίσει 98 περιστατικά», λέει ο Ανδρέας Καμηλάρης, διευθύνων σύμβουλος της DumpMapper, δείχνοντας διάφορα σημεία σε χάρτη της πόλης της Λευκωσίας στην οθόνη του υπολογιστή. «Κάθε χρώμα υποδεικνύει διαφορετικό τύπο αποβλήτων. Μπορείτε επίσης να δείτε ένα σημείο υψηλής συγκέντρωσης, όπου εντοπίζεται η πλειονότητα των αποβλήτων».
Ως διευθύνων σύμβουλος της ερευνητικής ομάδας DeepCamera, ο αναπληρωτής καθηγητής έρευνας Αλεσάντρο Αρτούζι συνεργάζεται με την ομάδα του για την ανάπτυξη νέων λύσεων επεξεργασίας εικόνας και γραφικών υπολογιστών για ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών.
Η DeepCamera εστιάζει στην ανάπτυξη συστημάτων οπτικής επεξεργασίας βασισμένων στην ΤΝ, τα οποία υποστηρίζουν σε πραγματικό χρόνο την ανίχνευση, την παρακολούθηση και τη λήψη αποφάσεων σε σύνθετα περιβάλλοντα, «από την ψυχαγωγία μέχρι την ασφάλεια στη θάλασσα», όπως εξηγεί ο Αρτούζι, παρουσιάζοντας ένα δείγμα μαζί με τον ανώτερο ερευνητή συνεργάτη του, ιατρικό φυσικό Ξένιο Μιλιδώνη.
Η συνεργάτις ερευνήτρια Χαριθέα Στυλιανίδη, υποψήφια διδάκτορας στα μαθηματικά, εργάζεται επίσης στο CYENS πάνω στην εφαρμογή της επιστήμης δεδομένων και της μηχανικής μάθησης και της βαθιάς μάθησης σε δεδομένα ασθενών, για βελτιωμένη διάγνωση, πρόγνωση και θεραπευτικά αποτελέσματα.
Άλλες πρωτοβουλίες προωθούν την πολιτιστική κληρονομιά. Το Magic Lantern, για παράδειγμα, στοχεύει στην ανάπτυξη ενός διαδραστικού βιβλίου, βασισμένου στην επαυξημένη πραγματικότητα, που προορίζεται για μουσεία, γκαλερί, βιβλιοθήκες ή αρχεία. Το έργο αξιοποιεί την επιθυμία των χρηστών όχι μόνο να βλέπουν την τέχνη και τη λογοτεχνία, αλλά να συνδέονται μαζί τους με πιο απτό τρόπο.
«Η απτή αίσθηση ενός πραγματικού, φυσικού βιβλίου προσφέρει διαφορετικό συναίσθημα και διαφορετικό επίπεδο εμπλοκής για τον χρήστη, σε σύγκριση με το απλό άγγιγμα μιας οθόνης», εξηγεί ο διευθύνων σύμβουλος του Magic Lantern Φώτος Φραγκούδης. «Υπάρχουν πολλές μελέτες και έρευνες που δείχνουν ότι οι πιο απτές τεχνολογίες μπορούν να βελτιώσουν συνολικά τη μαθησιακή ικανότητα», προσθέτει.
Το Κέντρο έχει μετατραπεί επίσης σε μαγνήτη για καλλιτέχνες - μεταξύ των οποίων οι Τινγκ-Χουν Λιου και Λεόν-Ετιέν Κιουρ, που πρόσφατα πειραματίστηκαν με τις δημιουργικές δυνατότητες της ΤΝ, ζητώντας της να δημιουργήσει τις δικές της εικόνες χωρίς καμία ανθρώπινη προτροπή.
«Όλοι έχουμε την αίσθηση ότι οι εικόνες που παράγει η ΤΝ έχουν μια δική τους αισθητική ποιότητα. Και θέλουμε κατά κάποιο τρόπο να τη συμπυκνώσουμε, να κρατήσουμε μόνο αυτό από αυτές», εξηγεί το καλλιτεχνικό δίδυμο. «Και τι συμβαίνει αν αυτές οι μηχανές αλληλεπιδρούν μόνο μεταξύ τους και δεν υπάρχει πια ανθρώπινη παρέμβαση; Και βλέπουμε εδώ πολύ συνηθισμένες εικόνες φύσης, διαφήμισης και πολιτικών».
Ένα πρόσφατο φεστιβάλ τέχνης, το «FLOWS», που συνδιοργανώθηκε από το Κέντρο Αριστείας, συγκέντρωσε τις προτάσεις 60 καλλιτεχνών από 15 χώρες.