Ο γενικός διαγωνισμός EPSO ξεκίνησε στις 9 Νοεμβρίου, αλλά σχεδόν οι μισοί υποψήφιοι προέρχονται από μία μόνο χώρα, την Ιταλία. Αυτό συγκρούεται με τους κανόνες πρόσληψης της Επιτροπής, που ευνοούν «υποεκπροσωπούμενες χώρες» για να αρθούν γεωγραφικές ανισορροπίες.
Ρεκόρ συμμετοχών σημείωσε ο διαγωνισμός EPSO 2026 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με 174.727 υποψηφίους να διεκδικούν 1.490 διαθέσιμες θέσεις στον πίνακα επιλαχόντων. Όμως οι 79.343, σχεδόν οι μισοί, είναι Ιταλοί.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτό δημιουργεί πρόβλημα για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα οποία αντιμετωπίζουν διαχρονικές ανισορροπίες στην εκπροσώπηση, καθώς χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία δεν φτάνουν στα επιθυμητά επίπεδα στελέχωσης. Το 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε νέες κατευθυντήριες γραμμές προσλήψεων, ζητώντας από τις ομάδες να δίνουν προτεραιότητα σε υποψηφίους από κατάλογο 15 «υποεκπροσωπούμενων» χωρών. Οι κανόνες αυτοί εφαρμόζονται στους υποψηφίους που έχουν ήδη περάσει τις εξετάσεις της EPSO, στο στάδιο της συνέντευξης.
Έτσι δημιουργείται η πιθανότητα οι Ιταλοί να καταλάβουν μεγάλο μέρος από τις 1.490 θέσεις του πίνακα επιλαχόντων, δυσκολεύοντας τις προσπάθειες βελτίωσης της γεωγραφικής εκπροσώπησης. Ο διευθυντής της EPSO, Ολιβιέ Σαλ, είπε στο Euronews ότι οι προηγούμενοι διαγωνισμοί έδειξαν πράγματι σύνδεση ανάμεσα στην εθνικότητα και στην επιτυχία.
«Προηγούμενοι διαγωνισμοί δείχνουν ότι η γεωγραφική κατανομή των επιτυχόντων υποψηφίων ακολουθεί σε γενικές γραμμές την κατανομή των αιτούντων», δήλωσε ο Σαλ. «Ωστόσο, μπορεί να υπάρχουν ορισμένες διαφοροποιήσεις, ιδίως αν τα ποσοστά εγκατάλειψης επηρεάζουν διαφορετικά τις διάφορες ομάδες».
Πάντως προειδοποίησε ότι «είναι πολύ νωρίς για να προβλέψουμε τη γεωγραφική κατανομή των επιτυχόντων σε αυτόν τον διαγωνισμό».
15 «υποεκπροσωπούμενα» κράτη
Οι Ιταλοί υποψήφιοι ξεπερνούν κατά πολύ την Ισπανία (13.789), τη Γερμανία (11.699) και τη Γαλλία (10.939). Στην πράξη, η Ιταλία μόνη της έχει περισσότερους υποψηφίους από όσους έχουν συνολικά αυτές οι τρεις χώρες.
Χώρες όπως η Ολλανδία (2.729), η Δανία (987) και το Λουξεμβούργο (630) έχουν προσελκύσει σχετικά λίγους υποψηφίους. Αυτή η ανισορροπία έχει σημασία, καθώς η Επιτροπή ήδη δυσκολεύεται να προσελκύσει προσωπικό από τη βόρεια και τη δυτική Ευρώπη. Η Γερμανία βρίσκεται σήμερα μόλις στο 64% του στόχου στελέχωσης, και η Γαλλία στο 73%.
Το ίδιο το νομικό πλαίσιο της Επιτροπής, βάσει του άρθρου 27 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Κατάστασης των υπαλλήλων της ΕΕ, ορίζει ως «σημαντική ανισορροπία» κάθε παρουσία προσωπικού που πέφτει κάτω από το 80% του ποσοστού-στόχου (με βάση τις έδρες μιας χώρας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τον πληθυσμό της).
Οι 15 χώρες που δεν φτάνουν σήμερα στο ποσοστό στελέχωσης είναι η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία, η Αυστρία, η Δανία, η Φινλανδία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Κύπρος, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, η Πολωνία, η Σλοβακία, η Λιθουανία και η Λετονία.
Η Ιταλία έχει περίπου 1.848 διοικητικούς υπαλλήλους που εργάζονται στην Επιτροπή, έναντι 1.571 από τη Γαλλία, 1.370 από τη Γερμανία και μόλις 380 από την Ολλανδία. Η Δανία έχει μόνο 191, ενώ η Σουηδία 264. Ωστόσο, οι απόλυτοι αριθμοί δεν καθορίζουν από μόνοι τους αν μια χώρα είναι υποεκπροσωπούμενη, καθώς από τις μεγαλύτερες χώρες αναμένεται να συνεισφέρουν περισσότερο προσωπικό.
Η Γερμανία, για παράδειγμα, έχει τον μεγαλύτερο πληθυσμό στην ΕΕ αλλά σχετικά λίγους υπαλλήλους της Επιτροπής σε σχέση με το μέγεθός της. Το Βέλγιο, αντίθετα, είναι ιδιαίτερα υπερεκπροσωπούμενο, εν μέρει επειδή οι Βρυξέλλες φιλοξενούν το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού της Επιτροπής.
Η Επιτροπή ανησυχεί επίσης ότι ένα επερχόμενο κύμα συνταξιοδοτήσεων μπορεί να επιδεινώσει τις γεωγραφικές ανισορροπίες. Ορισμένες χώρες αναμένεται να χάσουν μεγάλο ποσοστό των υφιστάμενων υπαλλήλων τους, με τη Γερμανία μόνο να προβλέπεται ότι θα χάσει περίπου το 16% του σημερινού προσωπικού της λόγω συνταξιοδότησης. Χωρίς επαρκείς νέες προσλήψεις από αυτές τις χώρες, η εκπροσώπησή τους μπορεί να μειωθεί ακόμη περισσότερο.
Το σχέδιο δράσης για τη γεωγραφική ανισορροπία
Για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, η Επιτροπή συνέταξε Κοινά Σχέδια Δράσης με τα 15 κράτη μέλη το 2023, τα οποία ακολούθησαν αυστηρότεροι κανόνες προσλήψεων που υιοθετήθηκαν στις 6 Νοεμβρίου 2025.
Το σχέδιο εστιάζει κυρίως σε νεότερους και στην αρχή της καριέρας τους υπαλλήλους, στους βαθμούς AD5 έως AD8, οι οποίοι αποτελούν τη μελλοντική «δεξαμενή» των ανώτερων διοικητικών στελεχών της ΕΕ.
Τα πρώτα μέτρα περιλάμβαναν εκστρατείες προσλήψεων, δράσεις προσέγγισης πανεπιστημίων και υποστήριξη για την προετοιμασία των εξετάσεων. Όμως μια επανεξέταση το 2024 διαπίστωσε ότι οι προσπάθειες αυτές δεν είχαν φέρει σημαντικά αποτελέσματα. Έτσι, το 2025, η Επιτροπή εισήγαγε αυστηρότερους κανόνες προσλήψεων, που απαιτούν από τους υπεύθυνους προσλήψεων να καλούν τουλάχιστον έναν κατάλληλο υποψήφιο από υποεκπροσωπούμενη χώρα στις τελικές συνεντεύξεις και τους επιτρέπουν να ευνοούν αυτούς τους υποψηφίους όταν τα προσόντα είναι ισοδύναμα.
Οι κανόνες εισάγουν επίσης στόχους προσλήψεων, αν και η Επιτροπή επιμένει ότι οι θέσεις δεν μπορούν να «κρατούνται» για συγκεκριμένες εθνικότητες και ότι όλοι οι υποψήφιοι πρέπει να πληρούν τα ίδια κριτήρια.
Εδώ ακριβώς ο διαγωνισμός EPSO 2026 δημιουργεί ένα πιθανό πρόβλημα. Η Ιταλία μόνη της αντιστοιχεί στο 45,4% των αιτήσεων, παρότι δεν ανήκει στις 15 υποεκπροσωπούμενες χώρες. Αν οι Ιταλοί υποψήφιοι περάσουν τις εξετάσεις σε ανάλογα μεγάλες αναλογίες, μπορεί να κυριαρχήσουν στον πίνακα επιλαχόντων από τον οποίο προσλαμβάνουν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ.
Την ίδια ώρα, χώρες όπως η Δανία, η Σουηδία και η Ολλανδία έχουν σημαντικά μικρότερες «δεξαμενές» υποψηφίων. Ακόμη και με μέτρα ευνοϊκών συνεντεύξεων, η Επιτροπή δεν μπορεί να προσλάβει υποψηφίους από αυτές τις χώρες, αν δεν περάσει επαρκής αριθμός τους τις εξετάσεις.
Η Ισπανία έχει ήδη προσβάλει τη νομιμότητα αυτών των μέτρων, υποστηρίζοντας ότι ενέχουν κίνδυνο διακριτικής μεταχείρισης σε βάρος υποψηφίων από άλλα κράτη μέλη, ενώ η Γαλλία και το Βέλγιο στήριξαν την προσφυγή της.
Καθοριστικό είναι ότι οι κανόνες δεν αλλάζουν τον τρόπο βαθμολόγησης των υποψηφίων στις εξετάσεις της EPSO, οι οποίες παραμένουν βασισμένες στην αξιοκρατία. Εφαρμόζονται αργότερα, όταν τα θεσμικά όργανα επιλέγουν υποψηφίους από τον πίνακα επιλαχόντων για συνεντεύξεις. Η Επιτροπή επιμένει επίσης ότι δεν «κρατά» θέσεις για συγκεκριμένες εθνικότητες. Ο Σαλ πρόσθεσε ότι «τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν σημαντικές διαφορές στα ποσοστά επιτυχίας μεταξύ των εθνικοτήτων».
Ο διαγωνισμός EPSO 2026
Πολλοί παράγοντες εξηγούν τον πρωτοφανή αριθμό αιτήσεων στον διαγωνισμό EPSO 2026, μεταξύ των οποίων το διάστημα επτά ετών από τον τελευταίο γενικό διαγωνισμό, η εισαγωγή της εξ αποστάσεως εξέτασης και τα ευρύτερα κριτήρια επιλεξιμότητας.
«Από το 2019, η EPSO παρατηρεί σταθερή αύξηση στις αιτήσεις σε όλους τους διαγωνισμούς, επομένως ο υψηλός αριθμός υποψηφίων για τον διαγωνισμό AD5 αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης τάσης», είπε ο Σαλ.
Επισήμανε την ενισχυμένη προβολή των σταδιοδρομιών στην ΕΕ, τη συνεργασία με τα κράτη μέλη, τη διεξαγωγή εξετάσεων και στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ και τη δυνατότητα συμμετοχής πτυχιούχων από οποιοδήποτε επιστημονικό πεδίο.
«Επιπλέον, έχουμε παρατηρήσει τη viral διάδοση μηνυμάτων σχετικά με τον διαγωνισμό σε ορισμένα κράτη μέλη, γεγονός που σίγουρα συνέβαλε στην πρωτοφανή του προβολή», πρόσθεσε.
Το παραδοσιακό κέντρο αξιολόγησης έχει καταργηθεί και αντικατασταθεί από διαδικτυακά τεστ λογικής, ερωτήσεις γνώσεων για την ΕΕ, αξιολογήσεις ψηφιακών δεξιοτήτων και ένα γραπτό δοκίμιο. Οι εξετάσεις έχουν χωριστεί σε δύο στάδια, με τα τεστ λογικής να διεξάγονται αυτή την εβδομάδα και τις υπόλοιπες αξιολογήσεις να ακολουθούν το 2027.
«Η απόφαση να οργανωθούν οι εξετάσεις σε δύο μέρη ελήφθη για να διαχειριστούμε καλύτερα την πρωτοφανή κλίμακα του διαγωνισμού», εξήγησε ο Σαλ.
Η EPSO έχει πραγματοποιήσει επανειλημμένα τεστ αντοχής με τον πάροχο των εξετάσεων, έχει ενισχύσει τη δυναμικότητα του γραφείου υποστήριξης και έχει αναβαθμίσει ορισμένες λειτουργίες της πλατφόρμας, ώστε να προετοιμαστεί για τον πρωτοφανή αριθμό υποψηφίων.
«Παρότι τεχνικά προβλήματα δεν μπορούν να αποκλειστούν, καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για την ελαχιστοποίηση πιθανών διαταραχών», αναγνώρισε ο Σαλ.
Οι προηγούμενοι γενικοί διαγωνισμοί προσέλκυσαν μεταξύ 21.000 και 51.000 υποψηφίων, με τον αριθμό να υποχωρεί γύρω στις 22.000 τόσο το 2018 όσο και το 2019. Όμως ο φετινός συνολικός αριθμός είναι σχεδόν οκταπλάσιος σε σχέση με το 2019, με υποψηφίους από πολλά «κύματα» ετών να διαγωνίζονται ταυτόχρονα.
Η «δεξαμενή» υποψηφίων επεκτείνεται επίσης πέρα από όσους ήδη εργάζονται στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με την EPSO, πάνω από το 90% των υποψηφίων δεν απασχολούνται σήμερα σε θεσμικά όργανα της ΕΕ.
Γιατί οι σταδιοδρομίες στην ΕΕ ελκύουν περισσότερο ορισμένες εθνικότητες;
Διαφορές στους μισθούς, στην εργασιακή ασφάλεια και στις προοπτικές απασχόλησης εξηγούν σε μεγάλο βαθμό το φαινόμενο, ιδίως στις νότιες ευρωπαϊκές χώρες όπου οι πτυχιούχοι αντιμετωπίζουν πιο δύσκολες συνθήκες στην αγορά εργασίας.
«Το ενδιαφέρον για τις σταδιοδρομίες στην ΕΕ μπορεί επίσης να επηρεάζεται από ευρύτερους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, όπως οι ευκαιρίες απασχόλησης, οι συνθήκες στην αγορά εργασίας και η ελκυστικότητα των σταδιοδρομιών στον δημόσιο τομέα στα διάφορα κράτη μέλη», είπε ο Σαλ στο Euronews.
Ο μισθός παίζει καθοριστικό ρόλο. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, τα ετήσια καθαρά εισοδήματα στην ΕΕ διαφέρουν σημαντικά. Στο Λουξεμβούργο, το καθαρό εισόδημα έφτασε τα 36.489,56 ευρώ το 2025, ακολουθούμενο από την Ιρλανδία με 32.052,35 ευρώ και την Ολλανδία με 25.750,34 ευρώ. Η Τσεχία (13.107,24 ευρώ) και η Εσθονία (12.950,21 ευρώ) κατέγραψαν τα χαμηλότερα ποσά.
Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι πραγματικοί μισθοί έχουν αυξηθεί ελάχιστα, παραμείνει στάσιμοι ή ακόμη και μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ ο πληθωρισμός συνεχίζει να αυξάνεται, μειώνοντας την αγοραστική δύναμη των πολιτών. Στην Ισπανία, οι μισθοί μειώθηκαν κατά 2% μεταξύ του πρώτου τριμήνου του 2021 και του πρώτου τριμήνου του 2026. Στην Τσεχία, έπεσαν κατά 5,8% και στην Ιταλία κατά 6,1%, σύμφωνα με τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).
Οι συνθήκες στην αγορά εργασίας αποτελούν τη δεύτερη βασική αιτία. Η υψηλή ανεργία και οι περιορισμένες προοπτικές καριέρας ωθούν τους ανθρώπους, ιδίως τους μορφωμένους, να διεκδικήσουν καλύτερα αμειβόμενες θέσεις στα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Η Ισπανία και η Ελλάδα, για παράδειγμα, είχαν τον Μάιο του 2026 ποσοστά ανεργίας 10,3% και 8,1% αντίστοιχα, έναντι 3,8% στη Γερμανία και 3,9% στην Ολλανδία.
Πέρα από το ότι τροφοδοτούν την υπερεκπροσώπηση ορισμένων εθνικοτήτων στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, αυτά τα προβλήματα ενισχύουν το φαινόμενο της λεγόμενης «διαρροής εγκεφάλων». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι 46 περιφέρειες βρίσκονται ήδη στην «παγίδα ανάπτυξης ταλέντων», πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούν να αντισταθμίσουν την απώλεια εργαζομένων υψηλής μόρφωσης σε ηλικία εργασίας, εν μέσω αποψίλωσης πληθυσμού και γήρανσης. Σε αυτές περιλαμβάνονται σχεδόν όλη η Βουλγαρία και η Ρουμανία, η Σικελία και τμήματα της Πορτογαλίας. Άλλες 36 περιφέρειες, που αντιστοιχούν σχεδόν στο 30% του πληθυσμού της ΕΕ, βρίσκονται σε κίνδυνο.