Οι σύγχρονοι άνθρωποι οφείλουν στους Νεάντερταλ μια κοινή γενετική παραλλαγή που επηρεάζει τον ινιακό λοβό του εγκεφάλου.
Μια γενετική μετάλλαξη που κληρονομήθηκε από τους Νεάντερταλ μπορεί να μειώνει τον κίνδυνο σχιζοφρένειας σχεδόν κατά 10%, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Οι Νεάντερταλ ήταν στενοί εξελικτικοί «ξάδελφοι» των σύγχρονων ανθρώπων, αλλά εξαφανίστηκαν πριν από περίπου 40.000 χρόνια. Λόγω της διασταύρωσης μεταξύ ειδών, οι σημερινοί άνθρωποι εκτός Αφρικής έχουν από 1% έως 4% DNA Νεάντερταλ, ενώ θεωρείται ότι οι πληθυσμοί στην υποσαχάρια Αφρική έχουν πολύ λιγότερο DNA Νεάντερταλ.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι Νεάντερταλ μετέδωσαν μια συχνή γενετική παραλλαγή που επηρεάζει τον ινιακό λοβό, ο οποίος βρίσκεται στο πίσω μέρος του εγκεφάλου. Ο ινιακός λοβός φιλοξενεί τον οπτικό φλοιό του εγκεφάλου και παίζει ρόλο στην όραση, τις νοητικές εικόνες και την ανάγνωση.
Πιστεύεται ότι οι Νεάντερταλ είχαν μεγαλύτερους ινιακούς λοβούς από τους σύγχρονους ανθρώπους. Ωστόσο, οι σημερινοί άνθρωποι που φέρουν αυτή τη γενετική παραλλαγή έχουν μικρότερους ινιακούς λοβούς, με μείωση περίπου 0,85 κυβικών εκατοστών ανά αντίγραφο, σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (πηγή στα Αγγλικά).
Η παραλλαγή εντοπίζεται κοντά στο DAAM1, ένα γονίδιο που κωδικοποιεί πρωτεΐνη και εμπλέκεται στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Σε άτομα με δύο αντίγραφα της γενετικής παραλλαγής, αυτή συνδέεται επίσης με σχεδόν 10% χαμηλότερο κίνδυνο σχιζοφρένειας, όμως δεν φαίνεται να επηρεάζει τη νοημοσύνη ή άλλες μεγάλες ψυχιατρικές διαταραχές.
«Αυτή η παραλλαγή νεαντερταλικής προέλευσης συνδέεται με αλλοιωμένη ανατομία του εγκεφάλου στους σημερινούς ανθρώπους και με χαμηλότερο κίνδυνο σχιζοφρένειας, ενώ έχει μικρή ή καθόλου συσχέτιση με τη γενική γνωστική ικανότητα», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης και εξελικτικοί γενετιστές Χούγκο Ζέμπεργκ και Σβάντε Πέμπο.
«Τα ευρήματα αυτά προειδοποιούν να μην ταυτίζουμε το μέγεθος μιας περιοχής του εγκεφάλου με τις γνωστικές ικανότητες», πρόσθεσαν.
Ο Ζέμπεργκ, από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα στη Σουηδία, και ο Πέμπο, βραβευμένος με Νόμπελ το 2022 στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για την Εξελικτική Ανθρωπολογία στη Γερμανία, συνεργάζονται εδώ και χρόνια για να εντοπίσουν πώς τα γονίδια των Νεάντερταλ επηρεάζουν σήμερα την υγεία των ανθρώπων.
Είχαν προηγουμένως διαπιστώσει ότι ένα μεγάλο συσσωμάτωμα γονιδίων νεαντερταλικής προέλευσης στο χρωμόσωμα 3 αυξάνει τον κίνδυνο (πηγή στα Αγγλικά) σοβαρής COVID-19. Μετέπειτα έρευνα έδειξε ότι η ίδια παραλλαγή (πηγή στα Αγγλικά) προστατεύει από τον HIV.
Το 2021,άλλη ερευνητική ομάδα (πηγή στα Αγγλικά)διαπίστωσε ότι η καταγωγή από Νεάντερταλ μπορεί να μεταβάλει το γενετικό υπόβαθρο με τρόπο που επηρεάζει τον κίνδυνο σχιζοφρένειας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Ζέμπεργκ και τον Πέμπο, κάθε «προστατευτική επίδραση» φαίνεται να είναι ειδική για την πρόσφατα ταυτοποιημένη γενετική παραλλαγή.