Εμπνευσμένο από το Moonshot του Τζον Φ. Κένεντι, που ένωσε εκατομμύρια γύρω από τον στόχο της κατάκτησης της σελήνης, το Earthshot Prize του πρίγκιπα Γουίλιαμ είναι ένα από τα πιο σημαντικά περιβαλλοντικά βραβεία στον κόσμο
Ένα κίνημα πολιτών για την απαγόρευση των «αιώνιων» χημικών, μια εταιρεία παραγωγής ενέργειας από άνθρακα που στράφηκε στις ανανεώσιμες πηγές και ακόμη και ένα ολόκληρο κράτος περιλαμβάνονται φέτος στις λύσεις που κέρδισαν το Earthshot Prize.
Ανακοινώνοντας τους πέντε νικητές στο Μουμπάι σήμερα (17 Νοεμβρίου), ο πρίγκιπας Ουίλιαμ του Ηνωμένου Βασιλείου εξήρε τους νέους καινοτόμους ως «λαμπαδηδρόμους ενός παγκόσμιου κινήματος», την ώρα που οι παγκόσμιοι ηγέτες συγκρούονται για τη δράση για το κλίμα στη COP31.
Το φιλανθρωπικό ίδρυμα Royal Foundation του Βρετανού πρίγκιπα εγκαινίασε το 2020 το δεκαετές πρόγραμμα βράβευσης, με στόχο την εξεύρεση νέων λύσεων και τεχνολογιών για την αντιμετώπιση των μεγαλύτερων περιβαλλοντικών κινδύνων του πλανήτη.
Κάθε νικητής λαμβάνει 1 εκατ. λίρες (1,2 εκατ. ευρώ), καθώς και τη στήριξη επιχειρήσεων και χρηματοδοτών ώστε οι λύσεις του να αναπτυχθούν περισσότερο και ταχύτερα.
Υπάρχουν πέντε «Earthshots», δηλαδή στόχοι: Protect and Restore Nature, Clean Our Air, Revive Our Oceans, Build a Waste-free World και Fix Our Climate.
Οι φετινοί νικητές επελέγησαν από 15 φιναλίστ στην έκτη τελετή απονομής των βραβείων Earthshot Prize.
Ποιοι είναι οι νικητές του Earthshot Prize 2026;
Η μεγαλύτερη έως τώρα βραδιά βράβευσης του Prize στο Μουμπάι ήταν μια γιορτή αισιοδοξίας, στην οποία ο πρίγκιπας και η πριγκίπισσα της Ουαλίας ενώθηκαν με αστέρες του αθλητισμού, του Μπόλιγουντ και του κινηματογράφου. Οι πρεσβευτές του Earthshot Ρόμπερτ Έρβιν, Αυστραλός οικολόγος και τηλεπαρουσιαστής, και Νομζάμο Μπάτα, Νοτιοαφρικανή ηθοποιός και ανθρωπίστρια, ανέβηκαν επίσης στη σκηνή.
Οι νικητές επιλέχθηκαν από τον πρίγκιπα Ουίλιαμ, καθώς και από βαριά ονόματα του κλιματικού χώρου: η αρχιτέκτονας της Συμφωνίας των Παρισίων Κριστιάνα Φιγκέρες συμμετείχε στην επιτροπή μαζί με τη Γερμανίδα ακτιβίστρια για το κλίμα Λουίζα Νόιμπάουερ και την Κενυάτισσα περιβαλλοντολόγο Ουαντζίρα Ματάι.
Πέρα από τα έπαθλα του 1 εκατ. λιρών (1,2 εκατ. ευρώ) για καθέναν από τους νικητές, και οι 15 φιναλίστ του Earthshot Prize (πηγή στα Αγγλικά) λαμβάνουν τη στήριξη ισχυρών επενδυτών, φιλανθρώπων και περιβαλλοντικών οργανώσεων, που τους βοηθούν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση και τεχνογνωσία για να επιταχύνουν την ανάπτυξή τους.
Νικητής στην κατηγορία Fix Our Climate: Ørsted
Η Ørsted είναι λαμπρό παράδειγμα του πώς η εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων μπορεί να οδηγήσει σε μια κερδοφόρα εταιρεία στην καθαρή ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης.
Πριν από 20 χρόνια η εταιρεία ήταν γνωστή ως DONG Energy, μία από τις πιο εντατικά εξαρτημένες από τον άνθρακα εταιρείες κοινής ωφέλειας στην Ευρώπη. Στη συνέχεια πούλησε τις δραστηριότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου και πρωτοστάτησε στην υπεράκτια αιολική ενέργεια, μειώνοντας τις άμεσες εκπομπές άνθρακα της κατά περισσότερο από 98%. Από το 1991, η Ørsted έχει εγκαταστήσει περισσότερα από 11 γιγαβάτ υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, αρκετά για να καλύψουν τις ανάγκες 22 εκατ. ανθρώπων, και κατασκευάζει ακόμη 7,2 GW σε τρεις ηπείρους
Μιλώντας για τον μετασχηματισμό της εταιρείας, ο Ράσμους Έρμποε, πρόεδρος του ομίλου και διευθύνων σύμβουλος της Ørsted, είπε: «Σίγουρα δεν ήταν εύκολο και εξακολουθούμε να πρέπει να δουλεύουμε σκληρά κάθε μέρα για να προσφέρουμε ασφαλή, προσιτή και καθαρή ενέργεια, και να δημιουργούμε ακόμη περισσότερες θέσεις εργασίας στις κοινότητές μας. Όμως αυτό είναι που χρειάζεται ο κόσμος και ελπίζω η δουλειά μας να μπορεί να αποτελέσει έμπνευση για άλλους».
Νωρίτερα φέτος η Ørsted συγκρούστηκε με την κυβέρνηση Τραμπ, καταθέτοντας νομική προσφυγή όταν εκείνη προσπάθησε να αναστείλει τις μισθώσεις για όλα τα μεγάλης κλίμακας υπεράκτια αιολικά έργα στις ΗΠΑ. Η μετοχή της Ørsted ανέβηκε περίπου 4% όταν έγινε γνωστή η είδηση.
Μέχρι το 2030, η Ørsted στοχεύει να κατασκευάσει 8,1 GW νέας υπεράκτιας αιολικής ισχύος, συμπεριλαμβανομένου του Hornsea 3 στο Ηνωμένο Βασίλειο, που θα είναι το μεγαλύτερο μεμονωμένο υπεράκτιο αιολικό πάρκο στον κόσμο όταν τεθεί σε λειτουργία. Συνολικά, αυτά τα έργα αναμένεται να ηλεκτροδοτούν περίπου ακόμη 17 εκατ. νοικοκυριά και να αποφεύγουν περισσότερους από 28 εκατ. τόνους CO₂ κάθε χρόνο.
Με τη νίκη στο Earthshot Prize, η Ørsted φιλοδοξεί να θέσει ένα νέο πρότυπο για τον κλάδο και να εμπνεύσει και άλλους αναπτυξιακούς φορείς ανανεώσιμης ενέργειας να ακολουθήσουν.
Νικητής στην κατηγορία Build a Waste-Free World: PFAS-Free France
Η PFAS-Free France δημιούργησε ένα κίνημα πολιτών που οδήγησε στον ιστορικό γαλλικό νόμο του 2025 για τη σταδιακή κατάργηση πολλών χρήσεων των PFAS, τοξικών «αιώνιων» χημικών που βρίσκονται σε χιλιάδες καθημερινά προϊόντα, και για να υποχρεώσει τους ρυπαντές να πληρώσουν για τον καθαρισμό.
Περισσότεροι από 140.000 Γάλλοι πολίτες στήριξαν την καμπάνια της PFAS-Free France, δείχνοντας πώς οι απλοί άνθρωποι μπορούν να αναγκάσουν τη βιομηχανία να παράγει καλύτερα προϊόντα, να καθαρίσουν το περιβάλλον μας και να προστατεύσουν την υγεία των ανθρώπων για τις επόμενες γενιές.
Μέχρι το 2030, η PFAS-Free France φιλοδοξεί να δει τον γαλλικό νόμο να εφαρμόζεται πλήρως και να συμβάλει στην επίτευξη παρόμοιων απαγορεύσεων σε πέντε ακόμη μεγάλες χώρες ή περιφέρειες.
Η νίκη στο Earthshot Prize θα στηρίξει την επιστημονική έρευνα, τις δημόσιες καμπάνιες και τις διεθνείς συνεργασίες, ώστε να επιταχυνθεί η υιοθέτηση ισχυρότερων νόμων που θα προστατεύουν ακόμη περισσότερους ανθρώπους από αυτές τις επιβλαβείς χημικές ουσίες.
Νικητής στην κατηγορία Protect and Restore Nature: Μπουτάν
Για πρώτη φορά, μια ολόκληρη χώρα κέρδισε το Earthshot Prize.
Το Μπουτάν έκανε το πρωτοποριακό βήμα να ενσωματώσει την προστασία της φύσης στο εθνικό του σύνταγμα. Τα δάση του προστατεύουν τα υδροσυστήματα των Ιμαλαΐων που συμβάλλουν στη διασφάλιση των αναγκών σε νερό 1,6 δισ. ανθρώπων κατάντη σε όλη τη Νότια Ασία. Μια χώρα μόλις 800.000 κατοίκων βοηθά να προστατευθεί η υδατική ασφάλεια σχεδόν του ενός πέμπτου της ανθρωπότητας.
Η νίκη στο Earthshot Prize θα βοηθήσει το Μπουτάν να πετύχει τους στόχους του για το 2030. Μέσω του Restore Bhutan, του εθνικού συνασπισμού για τη φύση, στοχεύει να αποκαταστήσει 50.000 εκτάρια υποβαθμισμένης γης, αναζωογονώντας δάση και ποτάμια, εξοικονομώντας σχεδόν 2 εκατ. τόνους CO₂ και διασφαλίζοντας 133 δισ. λίτρα νερού.
Νικητής στην κατηγορία Clean Our Air: Mahindra Last Mile Mobility
Η Mahindra Last Mile Mobility μετατρέπει με γρήγορους ρυθμούς μία από τις μεγαλύτερες πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τις οδικές μεταφορές σε ηλεκτρική στην Ινδία. Με περισσότερα από 400.000 ηλεκτρικά ρίκσο της να έχουν ήδη πουληθεί και καθιστώντας τα ηλεκτρικά οχήματα προσιτά στους οδηγούς που τα κατέχουν και τα λειτουργούν, η Mahindra τροφοδοτεί μία από τις ταχύτερες και πιο καθοριστικές πράσινες μεταβάσεις που έχει δει ποτέ ο πλανήτης.
Μέχρι το 2030, στόχος της είναι να βάλει 1 εκατ. ηλεκτρικά οχήματα στους δρόμους της Ινδίας και να καταστήσει την ηλεκτροκίνηση πρώτη επιλογή για τις σύντομες διαδρομές μέσα στην πόλη. Η νίκη στο Earthshot Prize θα βοηθήσει να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των ηλεκτρικών ρίκσο σε μεγάλες πόλεις, όπως η Μουμπάι, το Αχμενταμπάντ, το Μπενγκαλούρου και το Δελχί, αντιμετωπίζοντας προκλήσεις γύρω από τη στάθμευση, τα σημεία φόρτισης και τις πολιτικές, ώστε να φέρει καθαρότερες μετακινήσεις στα πιο πολυσύχναστα αστικά κέντρα της Ινδίας.
Νικητής στην κατηγορία Revive Our Oceans: Niue Ocean Wide Trust
Το νησιωτικό κράτος του Ειρηνικού Νιούε έχει πληθυσμό μόλις 1.700 κατοίκων, ωστόσο το Ocean Wide Trust του προστατεύει μια θαλάσσια περιοχή μεγαλύτερη από το Ηνωμένο Βασίλειο. Μέσα από έναν πρωτοποριακό τρόπο επένδυσης στη διατήρηση, το Νιούε χρηματοδοτεί τη μακροπρόθεσμη προστασία των υδάτων του, διασφαλίζοντας τη θαλάσσια ζωή και στηρίζοντας τις κοινότητες που εξαρτώνται από αυτήν. Το πρωτοποριακό αυτό σχήμα έχει ήδη βοηθήσει να αυξηθεί ο αριθμός των ψαριών κατά 60%.
Η νίκη στο Earthshot Prize θα βοηθήσει το Niue Ocean Wide Trust να προσελκύσει την επένδυση και τους εταίρους που χρειάζεται για να συγκεντρώσει επιπλέον 10 εκατ. δολάρια (9,09 εκατ. ευρώ) έως το 2028. Αυτό θα το φέρει πιο κοντά στον στόχο των 18 εκατ. δολαρίων (16,3 εκατ. ευρώ) για ένα μόνιμο ταμείο που θα προστατεύει τον ωκεανό του Νιούε για τις επόμενες γενιές. Το βραβείο θα βοηθήσει επίσης το Νιούε να μοιραστεί το μοντέλο του με άλλα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού, με στόχο τουλάχιστον μία ακόμη χώρα να το έχει υιοθετήσει μέχρι το 2028.
Τι έχει συμβεί με τους προηγούμενους νικητές του Earthshot Prize;
Οι φιναλίστ και οι νικητές του 2026 προστίθενται σε μια υπάρχουσα κοινότητα 75 φιναλίστ που στηρίζονται από το 2020, το έργο των οποίων έχει συνολικά αποφύγει ή δεσμεύσει περισσότερους από 18 εκατ. τόνους CO₂, έχει προστατεύσει ή αποκαταστήσει 58 εκατ. εκτάρια γης και 85 εκατ. εκτάρια ωκεανού και ακτογραμμής, έχει αφαιρέσει ή αποτρέψει 465.000 τόνους αποβλήτων, έχει εξοικονομήσει 21 εκατ. τόνους νερού και έχει βελτιώσει την ποιότητα του αέρα σε περιοχές όπου ζουν 600 εκατ. άνθρωποι.