Η εύκολη πρόσβαση σε αμφίβολες εξετάσεις υγείας θα πρέπει να θεωρείται «ζήτημα ασφάλειας των ασθενών», δήλωσαν οι ερευνητές.
Διαθέσιμες στο διαδίκτυο είναι εξετάσεις για τον έλεγχο δεκάδων προβλημάτων υγείας, όμως πολλές από αυτές προβάλλουν αβάσιμους και δυνητικά επιβλαβείς ισχυρισμούς, όπως έδειξε νέα ανάλυση.
Ερευνητές στο Ηνωμένο Βασίλειο ανέλυσαν 50 εξετάσεις υγείας που διαφημίζονταν στο διαδίκτυο, ανάμεσά τους τεστ για το μικροβίωμα του εντέρου, τις γενικές αίματος, τη γενετική, τη λειτουργία ήπατος και πνευμόνων και τα επίπεδα κορτιζόλης, καθώς και εξετάσεις πυέλου και μαστού, ακτινογραφίες θώρακος και υπερηχογραφήματα.
Διαφημιστές ήταν τόσο ηλεκτρονικά καταστήματα όσο και κλινικές με φυσική παρουσία. Οι τιμές κυμαίνονταν από 6,99 λίρες (8,36 ευρώ) για ένα οικιακό «τεστ ταχείας ανίχνευσης λευκωματίνης στα νεφρά» έως 14.000 λίρες (16.751 ευρώ) για μια «πλατινένια αξιολόγηση» που περιλάμβανε πολλαπλά τεστ, απεικονιστικές εξετάσεις και κλινική εξέταση. Ορισμένες κλινικές πρόσφεραν επιπλέον πακέτο σε πολυτελές ξενοδοχείο ή σπα, ενώ διάσημοι ή influencers έδιναν συστάσεις για άλλα τεστ.
Ωστόσο πολλές από αυτές τις εξετάσεις προέβαλλαν ανυπόστατους ισχυρισμούς ή προσέφεραν προσυμπτωματικό έλεγχο που δεν συνιστάται από τις εθνικές υγειονομικές αρχές, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό BMJ Open. (πηγή στα Αγγλικά)
Δεκαέξι τεστ ισχυρίζονταν, χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, ότι μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να ζήσουν περισσότερο, ενώ 36 υπόσχονταν έγκαιρη διάγνωση και καλύτερα αποτελέσματα υγείας. Μόνο 15 τεστ εξηγούσαν τις πιθανές αρνητικές πλευρές της εξέτασης, όπως η ανακρίβεια ή οι κίνδυνοι από σωματικές εξετάσεις σε ευαίσθητες περιοχές.
Σε ένα παράδειγμα, ένας πωλητής επικαλέστηκε ποσοστά θανάτου από συγκεκριμένη ασθένεια, λέγοντας ότι «θα μπορούσαν να έχουν εντοπιστεί με μία από τις … αξιολογήσεις υγείας μας. Σκεφτείτε πόσοι θα μπορούσαν να είναι ακόμη εδώ σήμερα».
Από τους 50 παρόχους στη μελέτη, 14 προσέφεραν εξετάσεις όρχεων, 13 εξετάσεις μαστού και 9 εξετάσεις πυέλου σε άτομα χωρίς ανησυχητικά συμπτώματα. Το εθνικό σύστημα υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου δεν συνιστά αυτές τις εξετάσεις για όλους.
Τεστ υγείας για καταναλωτές είναι εύκολα προσβάσιμα, με ελάχιστα ρυθμιστικά προστατευτικά μέτρα, «παρά τη δυνατότητά τους να προκαλέσουν βλάβη», έγραψαν οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Σεντ Άντριους στη Σκωτία.
Οι ίδιοι ανέφεραν ότι τα τεστ υγείας στο σπίτι μπορούν να καλύψουν κενά στο σύστημα υγείας, αλλά μόνο όταν στηρίζονται σε επιστημονικά στοιχεία. Προειδοποίησαν ότι οι χαμηλής ποιότητας έλεγχοι μπορεί να οδηγήσουν σε «ψευδώς θετικά (ψευδείς συναγερμοί), ψευδώς αρνητικά (ψευδής αίσθηση ασφάλειας) και απώλεια προσωπικών πόρων με μικρή ή καθόλου αξία για τα άτομα».
Τα οικιακά τεστ υγείας είναι εύκολο να εντοπιστούν στο διαδίκτυο. Την Τετάρτη, η Αρχή Διαφημιστικών Προτύπων του Ηνωμένου Βασιλείου (Advertising Standards Authority - ASA) επικύρωσε απαγόρευση διαφημίσεων για ένα οικιακό τεστ αίματος τεστοστερόνης από τη Voy, μια διαδικτυακή εταιρεία που πουλά θεραπείες για τεστοστερόνη, εμμηνόπαυση και απώλεια βάρους.
Η ρυθμιστική αρχή ανέφερε ότι οι διαφημίσεις της Voy ήταν «παραπλανητικές», επειδή συνέδεαν συνηθισμένα συμπτώματα, όπως κόπωση και ευερεθιστότητα, με χαμηλή τεστοστερόνη, ώστε να ενθαρρύνουν τους άνδρες να αγοράσουν κιτ εξέτασης.
Η Voy υποστήριξε ότι οι διαφημίσεις δεν ισχυρίζονταν πως η χαμηλή τεστοστερόνη ήταν η μοναδική εξήγηση για αυτά τα συμπτώματα, σύμφωνα με την ASA. Όμως η ρυθμιστική αρχή αποφάσισε εναντίον της εταιρείας, διατάζοντας τη Voy να μην «υπερβάλλει» σχετικά με τη σύνδεση.
Λίγες υποθέσεις φτάνουν στις ρυθμιστικές αρχές, διαπίστωσε η νέα μελέτη. «Αυτό θα πρέπει να θεωρείται κενό στη ρύθμιση και ζήτημα ασφάλειας των ασθενών», ανέφεραν οι ερευνητές.