Τα αρχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης και του Κογκρέσου που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα δείχνουν ότι ο Τζέφρι Έπσταϊν έλαβε μέσω του Πίτερ Μάντελσον πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο για τις συζητήσεις για τη φορολογική πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου και της Τράπεζας της Αγγλίας, εγείροντας έντονα ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα ιδιωτικά δίκτυα διασταυρώνονται με τη δημόσια διακυβέρνηση.
Η πρόσφατα δημοσιευμένη δόση δικαστικών εγγράφων που δημοσιεύθηκε από το Κογκρέσο και το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ μετά από μια προσπάθεια διαφάνειας στο Καπιτώλιο έχει κλονίσει τη φήμη και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Κυμαίνονται από την αποκάλυψη των φερόμενων εξωσυζυγικών σχέσεων του ιδρυτή της Microsoft Μπιλ Γκέιτς μέχρι τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με τον πρώην Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης Thorbjørn Jagland να συζητά για "εξαιρετικά κορίτσια" στα οποία τον σύστησαν.
Ανάμεσα στα πιο ευαίσθητα σκέλη για τους παρατηρητές της οικονομίας και της πολιτικής είναι οι ανταλλαγές που αφορούν τον Πίτερ Μάντελσον, ο οποίος κατείχε κορυφαίες θέσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο ως εξέχουσα προσωπικότητα του Εργατικού Κόμματος επί δεκαετίες, μεταξύ των οποίων ο Υπουργός Εμπορίου και Βιομηχανίας το 1998 και ο Υπουργός Επιχειρήσεων και Καινοτομίας.
Διετέλεσε επίσης Ευρωπαίος Επίτροπος Εμπορίου στις Βρυξέλλες το 2004, όταν το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν ακόμη μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Την Τρίτη, ο πρόεδρος του ανώτερου τμήματος του κοινοβουλίου επιβεβαίωσε ότι ο Μάντελσον παραιτήθηκε από τη θέση του στη Βουλή των Λόρδων.
Η βρετανική κυβέρνηση δήλωσε νωρίτερα την Τρίτη ότι είχε στείλει φάκελο με υλικό στην αστυνομία που ερευνά τους ισχυρισμούς ότι ο Μάντελσον έδωσε ευαίσθητες κυβερνητικές πληροφορίες στον εκλιπόντα χρηματοδότη και καταδικασμένο για σεξουαλικά αδικήματα Τζέφρι Επστάιν.
Ο πρωθυπουργός Keir Starmer δήλωσε στο υπουργικό του συμβούλιο ότι ήταν "συγκλονισμένος" από τις αποκαλύψεις στους πρόσφατα δημοσιευμένους φακέλους του Epstein και ανησυχούσε ότι υπάρχουν περισσότερες λεπτομέρειες που δεν έχουν ακόμη αποκαλυφθεί.
Είναι παράνομο;
Παραμένει ασαφές αν το δημοσιευμένο υλικό του Epstein περιέχει ένα καπνιστό όπλο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ποινική ευθύνη για τον Mandelson ή απλώς μια γραφειοκρατική διαδρομή κακώς μελετημένης εγγύτητας.
Τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου δείχνουν μια πολύ στενή σχέση μεταξύ των δύο, με θερμούς επαίνους να ανταλλάσσονται, όπως ένας χαιρετισμός για τα 50ά γενέθλια που έλεγε "Όπου κι αν βρίσκεται στον κόσμο, παραμένει ο καλύτερος φίλος μου... Τζέφρι, σε αγαπάμε".
Οι φάκελοι περιγράφουν μια μακροχρόνια σχέση στην οποία ο Epstein δεν ήταν απλώς μια κοινωνική γνωριμία αλλά και συνομιλητής για προσωπικά οικονομικά θέματα και, ίσως το πιο σοκαριστικό, για την πολιτική της βρετανικής κυβέρνησης.
Τα τραπεζικά αρχεία που αναπαράγονται στο υλικό που δόθηκε στη δημοσιότητα δείχνουν τρεις ξεχωριστές πληρωμές συνολικού ύψους 75.000 δολαρίων (63.575 ευρώ) που μεταφέρθηκαν σε λογαριασμούς που συνδέονται με τον Μάντελσον μεταξύ 2003 και 2004.
Ξεχωριστά, το 2009-2010, ο Epstein φαίνεται να έχει εμβάσει κεφάλαια - μεταξύ των οποίων 10.000 λίρες Αγγλίας (περίπου 12.000 ευρώ) για την υποστήριξη ενός μαθήματος οστεοπαθητικής για τον σύζυγο του Mandelson - μετά την αποφυλάκιση του Epstein από τη φυλακή.
Ο Μάντελσον δήλωσε ότι δεν θυμάται να έλαβε τα χρήματα και θα διερευνήσει αν τα έγγραφα είναι αυθεντικά.
Ωστόσο, παραιτήθηκε από το κυβερνών Εργατικό Κόμμα την Κυριακή, λέγοντας ότι δεν ήθελε να προκαλέσει στο κόμμα "περαιτέρω αμηχανία".
Οι συναλλαγές αυτές περιπλέκουν την αφήγηση μιας αμιγώς κοινωνικής σχέσης, διότι έλαβαν χώρα ενώ ο Μάντελσον ήταν υψηλόβαθμο δημόσιο πρόσωπο και συχνά σε στιγμές έντονης συζήτησης στην αγορά και σε ρυθμιστικές διατάξεις.
Ο Epstein παραπέμφθηκε για πρώτη φορά σε δίκη με κατηγορίες για σεξουαλική διακίνηση το 2006 και δήλωσε ένοχος το 2008, ένα χρονοδιάγραμμα που συμπίπτει με τις αλληλεπιδράσεις του Mandelson για προσωπικά ζητήματα.
Η συνεπής αναφορά στην υπόθεση Epstein έδειξε ότι πολλοί από τους στενότερους φίλους και συνεργάτες του ήταν πιθανότατα ενήμεροι για τις δραστηριότητές του πολύ νωρίτερα από ό,τι όταν απαγγέλθηκαν οι επίσημες κατηγορίες.
Προειδοποίηση για την πολιτική της ΕΕ
Από τη σκοπιά της επιχειρηματικής και οικονομικής πολιτικής, οι φάκελοι Epstein που αφορούν τον Mandelson εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τη διαπερατότητα των πολιτικών διαδικασιών σε ιδιωτικές παρακλήσεις και συμφέροντα.
Σύμφωνα με τους φακέλους, ένα εσωτερικό υπόμνημα σχετικά με τη χρηματοδότηση διάσωσης της ΕΕ - μια σχεδιαζόμενη διευκόλυνση ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη στήριξη των κρατών μελών που αντιμετωπίζουν προβλήματα - διαβιβάστηκε στον Epstein τον Μάιο του 2010 με τον Mandelson να προτείνει σε ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ότι "θα πρέπει να ανακοινωθεί απόψε".
Η ανταλλαγή αυτή είναι αμήχανη σε σχέση με το ιστορικό του Μάντελσον ως Ευρωπαίου Επιτρόπου Εμπορίου από το 2004 έως το 2008, κατά τη διάρκεια του οποίου διαπραγματεύτηκε την εμπορική πρόσβαση, τους κανόνες για το διατλαντικό εμπόριο και την προστασία βασικών βιομηχανιών.
Στην Επιτροπή, η εμπορική πολιτική και η οικονομική διακυβέρνηση απαιτούν αυστηρή εμπιστευτικότητα και συντονισμό μεταξύ των μελών και των εταίρων - η χαλαρότητα με τα ευαίσθητα σχέδια, ακόμη και στην ιδιωτική αλληλογραφία, υπονομεύει τα βασικά διπλωματικά και οικονομικά πρωτόκολλα.
Αυτό το μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, που χρονολογείται λίγο πριν από μια επίσημη ανακοίνωση, δείχνει ότι ο Epstein είχε εκ των προτέρων πρόσβαση σε ευαίσθητα δεδομένα της αγοράς, κεντρικής σημασίας για τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά την περίοδο της κρίσης.
Ενεργώντας ενάντια στην ίδια του την κυβέρνηση;
Στο αποκορύφωμα της ρυθμιστικής ώθησης μετά την κρίση, ο Mandelson συζητούσε απευθείας με τον Epstein τον σχεδιασμό του φόρου επί των μπόνους των τραπεζιτών του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η πολιτική αυτή ήταν μια από τις εμβληματικές απαντήσεις της κυβέρνησης των Εργατικών στην οργή του κοινού για τις διασώσεις των τραπεζών - ένα εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα, αν αναλογιστεί κανείς πόσο πολύ επλήγησαν οι μέσοι πολίτες από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-2009 και τη δυσαρέσκειά τους για το γεγονός ότι οι τραπεζίτες που την προκάλεσαν "βοηθούνταν" από τις κυβερνήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Ο φόρος επί των μπόνους των τραπεζιτών σχεδιάστηκε ως εφάπαξ εισφορά για να αποθαρρύνει τις μεγάλες, άμεσες πληρωμές, ως μήνυμα αυτοσυγκράτησης μετά τη λήψη κρατικής στήριξης από τις τράπεζες.
Οι λεπτομέρειες είχαν σημασία: αν ο φόρος έπληττε μόνο τα μετρητά, οι τράπεζες μπορούσαν να συνεχίσουν να ανταμείβουν τα στελέχη όσο και πριν, μεταφέροντας τα μπόνους σε μετοχές ή πληρωμές που μετατίθενται στο μέλλον, αμβλύνοντας το πένθος για τους τραπεζίτες και διατηρώντας παράλληλα τον τίτλο που ικανοποιούσε το κοινό.
Αν κάλυπτε και τις αναβαλλόμενες και μετοχικές απολαβές, θα ήταν πιο δύσκολο να παρακαμφθεί, επειδή θα έπληττε ολόκληρο το πακέτο και όχι μόνο τα μετρητά που καταβλήθηκαν εκείνο το έτος.
Και το πεδίο εφαρμογής του παρακολουθούνταν στενά από τις αγορές.
"[Α]ν υπάρχει πραγματική πιθανότητα να γίνει η φορολόγηση μόνο του χρηματικού μέρους του μπόνους των τραπεζιτών[;]"
Την ερώτηση αυτή, που έστειλε ο Epstein τον Δεκέμβριο του 2009, ακολουθεί λίγα λεπτά αργότερα η απάντηση του Mandelson, η οποία αναγνωρίζει τόσο την πίεση όσο και την εσωτερική αντίσταση.
"Προσπαθώ σκληρά να τροποποιήσω, όπως εξήγησα στον Jes χθες το βράδυ. Το υπουργείο Οικονομικών σκάβει, αλλά είμαι σε θέση να ασχοληθώ με την υπόθεση".
Ο Μάντελσον αναγνωρίζει το Υπουργείο Οικονομικών ως εμπόδιο, υποδηλώνει ότι επιδιώκει ενεργά αλλαγές και ενημερώνει τον Επστάιν σε πραγματικό χρόνο.
Σε επόμενα μηνύματα, ο Epstein ζητά να ενημερώνεται εκ των προτέρων για τις εξελίξεις - "ενημερώστε με πριν από τον Jes παρακαλώ" - και ο Mandelson απαντά με μία μόνο λέξη: "Υπουργείο Οικονομικών".
Σε μεταγενέστερη αλληλογραφία που παρατίθεται στη σειρά αρχείων, ο Mandelson περιγράφεται ως συμβουλεύων τον Epstein ότι ο διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan θα πρέπει να "απειλήσει ήπια" τον καγκελάριο Alistair Darling.
Στο σύνολό τους, τα μηνύματα δείχνουν ένα ιδιωτικό κανάλι στους μηχανισμούς της φορολογικής πολιτικής σε μια στιγμή που η ρυθμιστική πολιτική αποτελούσε σημαντική μεταβλητή της αγοράς.
Τράπεζα της Αγγλίας και εσωτερικές σημειώσεις
Μια ξεχωριστή αλυσίδα από τον Αύγουστο του 2009 τοποθετεί τον Epstein μέσα σε συζητήσεις που αγγίζουν άμεσα τη στρατηγική της Τράπεζας της Αγγλίας κατά τη διάρκεια της πιστωτικής κρίσης.
Ένα εσωτερικό σημείωμα που στάλθηκε στο γραφείο του πρωθυπουργού και στη συνέχεια διαβιβάστηκε στον Epstein διατυπώνει τις ανησυχίες ότι η ποσοτική χαλάρωση από μόνη της δεν θα αποκαθιστούσε τον δανεισμό.
"Η εστίαση της Τράπεζας QE στην αγορά ομολόγων είναι καλή - αλλά δεν έχουν κάνει αρκετή πιστωτική χαλάρωση με την έννοια της Fed", σημείωσε ο Epstein. "Η έλλειψη της αγοράς τιτλοποιήσεων θα αποτελέσει πραγματικό τροχοπέδη για τα επόμενα χρόνια"
Ο Μάντελσον διαβιβάζει το σημείωμα στον Επστάιν με μια σύντομη γλωσσοδέτηση: "Ενδιαφέρον σημείωμα που πήγε στον πρωθυπουργό".
Η ποσοτική χαλάρωση ή QE είναι το εργαλείο έκτακτης ανάγκης της κεντρικής τράπεζας για την ώθηση χρήματος στο σύστημα. Η Τράπεζα της Αγγλίας δημιουργεί αποθέματα και τα χρησιμοποιεί για να αγοράσει περιουσιακά στοιχεία -στην περίπτωση της Βρετανίας, κυρίως κρατικά ομόλογα ή gilts- με στόχο τη μείωση του κόστους δανεισμού και την ενθάρρυνση του δανεισμού και των επενδύσεων.
Η απάντηση του Epstein εστιάζει στις πρακτικές επιπτώσεις, ρωτώντας: "[W]hat salable [sic] assets?"
Η απάντηση - "Οικόπεδα, ακίνητα υποθέτω" - φαίνεται να αναγνωρίζει ότι εξετάζεται η διάθεση περιουσιακών στοιχείων στο πλαίσιο της ευρύτερης αντιμετώπισης της κρίσης.
Αν και τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου δεν ισοδυναμούν με οδηγίες συναλλαγών, δείχνουν ότι ένας ιδιώτης έχει εμπλακεί σε ζωντανή σκέψη σχετικά με την ποσοτική χαλάρωση και την πώληση κρατικών περιουσιακών στοιχείων - θέματα όπου ο χρόνος και οι προσδοκίες έχουν σημασία.
Στο Ουέστμινστερ, ανώτερα στελέχη ζήτησαν έρευνα και γιατί οι σχολιαστές παρατήρησαν ότι το σκάνδαλο αποκαλύπτει όχι μόνο τις προσωπικές αδυναμίες του Μάντελσον αλλά και θεσμικά τρωτά σημεία.