Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι ο όρος «κλιματική ουδετερότητα» έχει πολιτικοποιηθεί από λαϊκιστές και χρησιμοποιείται ως «σύνθημα» για επίθεση κατά των πολιτικών προστασίας του κλίματος
Τα μεγαλύτερα βρετανικά μέσα ενημέρωσης αποτυγχάνουν να «συνδέσουν» την κλιματική ουδετερότητα (net zero) με την κλιματική αλλαγή, ενώ οι ερευνητές επισημαίνουν ένα κύμα «προβληματικής» κάλυψης.
Μια νέα ανάλυση που ανατέθηκε από την Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) διαπίστωσε ότι το ποσοστό των άρθρων στις βρετανικές εφημερίδες που επικεντρώνονται στην κλιματική ουδετερότητα και παραλείπουν κάθε αναφορά στην κλιματική κρίση, αυξάνεται παρά τον εγγενή δεσμό τους.
Οι ερευνητές λένε ότι τα ευρήματα δείχνουν ένα «χάσμα» μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και της λύσης που αποσκοπεί στην αποτροπή της αύξησης των εκπομπών, σε μια περίοδο χαμηλής κατανόησης για το τι σημαίνει κλιματική ουδετερότητα.
Η προσπάθεια του Ηνωμένου Βασιλείου για κλιματική ουδετερότητα
Το 2019, το Ηνωμένο Βασίλειο ψήφισε νομοθεσία με στόχο την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Αυτό σημαίνει ότι οι ανθρωπογενείς εκπομπές πρέπει να εξισορροπούνται με την απομάκρυνση αερίων του θερμοκηπίου από την ατμόσφαιρα.
Η κλιματική ουδετερότητα στοχεύει να αποτρέψει την απελευθέρωση επιπλέον αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, ουσιαστικά ανακόπτοντας την επιτάχυνση της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν παράγονται καθόλου αέρια.
Η ανάλυση διαπίστωσε ότι έναν χρόνο πριν υπογραφεί η νομοθεσία, το 100% των άρθρων σε εννέα μεγάλες εκδόσεις που ανέφεραν τον όρο «net zero» τουλάχιστον τρεις φορές (συμπεριλαμβανομένου του τίτλου) αναφέρονταν επίσης στην «κλιματική αλλαγή» ή σε παρόμοιους όρους όπως η «υπερθέρμανση του πλανήτη».
Ωστόσο, έως το 2024, το ποσοστό αυτό είχε καταποντιστεί μόλις στο 59%.
Ποιες βρετανικές εφημερίδες «αποσυνδέουν» την κλιματική αλλαγή από την κλιματική ουδετερότητα;
Το 2024, 323 άρθρα που αναλύθηκαν ανέφεραν τον όρο «κλιματική ουδετερότητα» τουλάχιστον τρεις φορές, συμπεριλαμβανομένου του τίτλου, αλλά δεν αναφέρονταν στην κλιματική αλλαγή ή σε παρόμοιους όρους.
Περίπου τα μισά από αυτά (166) δημοσιεύτηκαν στην Telegraph. Την ίδια χρονιά, 88 άρθρα ανέφεραν τον όρο «κλιματική ουδετερότητα» τουλάχιστον πέντε φορές χωρίς να τον συνδέουν με την κλιματική αλλαγή.
Οι Times είχαν το χαμηλότερο ποσοστό άρθρων που αναφέρονται στην κλιματική αλλαγή μεταξύ των ποιοτικών εφημερίδων, στο 64%.
Οι ερευνητές εντόπισαν «σημαντικές διαφορές μεταξύ τίτλων» των βρετανικών εφημερίδων. Για παράδειγμα, στη Guardian, το 71% των άρθρων του 2024 που αναφέρονται μία φορά στο «net zero» αναφέρουν επίσης την κλιματική αλλαγή. Ακολουθούν οι Times (38%), η Telegraph (32%), η Express (27%) και η Sun (23%).
Δύο άρθρα στην Express, ένα άρθρο στη Sunday Telegraph και ένα άρθρο στην Telegraph αναφέρθηκαν στο «net zero» συνολικά οκτώ φορές, αλλά δεν περιείχαν καμία αναφορά στην κλιματική αλλαγή.
Η σύγχυση γύρω από την κλιματική ουδετερότητα
Η ανάλυση, η οποία εξέτασε αποτελέσματα αναζητήσεων από το εργαλείο παρακολούθησης ειδήσεων Factiva, έρχεται εν μέσω δημόσιας σύγχυσης γύρω από τον όρο «κλιματική ουδετερότητα».
Δημοσκόπηση του Climate Barometer νωρίτερα φέτος έδειξε ότι το 22% των ερωτηθέντων νόμιζε εσφαλμένα πως κλιματική ουδετερότητα σημαίνει «παραγωγή μηδενικών εκπομπών άνθρακα». Το ποσοστό αυτό ανέβηκε στο 41% μεταξύ των συμμετεχόντων που υποστήριζαν το Reform UK, το δεξιό λαϊκιστικό κόμμα που ηγείται ο Nigel Farage.
Δεδομένης της αβεβαιότητας γύρω από τον ορισμό της κλιματικής ουδετερότητας, ο Δρ James Painter του Reuters Institute for the Study of Journalism, που ηγήθηκε της ανάλυσης, υποστηρίζει ότι η «καλή δημοσιογραφική πρακτική» θα πρέπει να περιλαμβάνει μια υπενθύμιση, εξήγηση ή σύνδεσμο που να δείχνει πώς σχετίζεται με την ανάγκη μείωσης των εκπομπών ώστε να ανακοπεί η κλιματική αλλαγή.
Ή, τουλάχιστον, να περιλαμβάνει μια απλή διατύπωση που να επισημαίνει ότι «οι επιστήμονες λένε πως η επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας είναι απαραίτητη για να σταματήσει η κλιματική αλλαγή».
Μήπως η «κλιματική ουδετερότητα» γίνεται clickbait;
Ο καθηγητής Chris Hilson, διευθυντής του Reading Centre for Climate and Justice, λέει ότι η κλιματική ουδετερότητα έχει πολιτικοποιηθεί από λαϊκιστές ως «σύνθημα» για την επίθεση στην κλιματική πολιτική.
«Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί η κλιματική αλλαγή αναφέρεται λιγότερο συχνά στα δημοσιεύματα», προσθέτει. «Οι δημοσιογράφοι που γράφουν για ηλεκτρικά οχήματα ή αντλίες θερμότητας δεν χρειάζεται να αναφέρουν την κλιματική αλλαγή, καθώς ο όρος “κλιματική ουδετερότητα” από μόνο του αρκεί για να προκαλέσει διχαστικά κλικ».
Ο Hilson λέει ότι αυτή είναι μια «προβληματική» τάση, καθώς η κλιματική ουδετερότητα είναι ένας επιστημονικά καθορισμένος στόχος που πρέπει να επιτευχθεί ώστε να παραμείνουμε εντός των 2℃ υπερθέρμανσης, όπως προβλέπεται στη Συμφωνία του Παρισιού.
Ο Richard Black, πρώην ανταποκριτής περιβάλλοντος του BBC και ιδρυτικός διευθυντής του ECIU, λέει ότι είναι «λίγο περίεργο» που οι εφημερίδες αποτυγχάνουν να συνδέσουν τη λύση της κλιματικής ουδετερότητας με την κλιματική αλλαγή.
Παρομοιάζει το φαινόμενο, σαν να συζητά κανείς για τα ευεργετικά αποτελέσματα της λήψης ενός συγκεκριμένου φαρμάκου χωρίς να αναφέρει την πάθηση.
Το Euronews Green έχει απευθυνθεί σε όλες τις προαναφερθείσες βρετανικές εφημερίδες για σχόλιο. Το άρθρο θα ενημερωθεί αν απαντήσουν.