Αφού ξεπέρασε σημαντικά πολιτικά εμπόδια μετά από περισσότερες από δύο δεκαετίες, η εμπορική συμφωνία-μαμούθ αντιμετωπίζει τώρα περαιτέρω καθυστέρηση εν αναμονή της δικαστικής ετυμηγορίας.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε την Τετάρτη υπέρ της παραπομπής της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur στο Δικαστήριο της ΕΕ, μια κίνηση που καθυστερεί σημαντικά τη συμφωνία και θα μπορούσε ενδεχομένως να εκτροχιάσει την τελική έγκρισή της.
Όπως αναμενόταν, η ψηφοφορία ήταν αμφίρροπη, με 334 ευρωβουλευτές να τάσσονται υπέρ της παραπομπής, 324 κατά και 11 να απέχουν.
Η συμφωνία που υπογράφηκε στις 17 Ιανουαρίου, θα δημιουργήσει μια ζώνη ελεύθερων συναλλαγών άνω των 700 εκατομμυρίων ανθρώπων. Χαρακτηρίζεται όμως αμφιλεγόμενη σε ολόκληρη την Ευρώπη και αρκετές χώρες, όπως η Γαλλία και η Πολωνία , έχουν αντιταχθεί σε αυτήν.
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας θεωρούν ότι αποτελεί σημαντική ευκαιρία για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες και έναν τρόπο ενίσχυσης της γεωστρατηγικής θέσης της ΕΕ, ιδίως σε μια εποχή συνεχών τριβών με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά έχει επίσης προκαλέσει την οργή των αγροτών που ανησυχούν για τις επιπτώσεις της εισροής φθηνών και χαμηλότερων προδιαγραφών τροφίμων από χώρες της Νότιας Αμερικής στην ευρωπαϊκή αγορά.
Μαζικές διαμαρτυρίες πραγματοποιήθηκαν την ημέρα πριν από την ψηφοφορία στο Στρασβούργο, με χιλιάδες αγρότες που οδηγούσαν τρακτέρ να περικυκλώνουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να συγκρούονται με την αστυνομία.
Τι συμβαίνει τώρα
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα εξετάσει πλέον κατά πόσον η εμπορική συμφωνία είναι συμβατή με τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ευρωβουλευτές που πρότειναν την παραπομπή θεωρούν ότι ο διαχωρισμός της συμφωνίας, ώστε το εμπορικό της σκέλος να εγκριθεί μόνο από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποτέλεσε τακτική της Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να «εμποδίσει τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών να έχουν λόγο στη συμφωνία» και θα μπορούσε να κριθεί παράνομη από τους δικαστές.
Το ψήφισμα που ζητά την προσφυγή αμφισβητεί επίσης τη νομιμότητα του λεγόμενου «μηχανισμού εξισορρόπησης» που εισήχθη στη συμφωνία, ο οποίος θα επέτρεπε στις χώρες της Mercosur να λαμβάνουν αντισταθμιστικά μέτρα, εάν μελλοντική ευρωπαϊκή νομοθεσία μειώσει τις εξαγωγές τους προς την Ευρώπη.
Η παραπομπή που εγκρίθηκε την Τετάρτη αναστέλλει τη διαδικασία έγκρισης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η οποία επρόκειτο να οδηγηθεί σε τελική ψηφοφορία τους επόμενους μήνες. Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της ΕΕ ενδέχεται να χρειαστεί περισσότερο από έναν χρόνο για να εκδοθεί και, στο μεταξύ, η έγκριση της συμφωνίας θα παραμείνει «παγωμένη».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί ακόμη να προχωρήσει σε προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας, όσο εξετάζεται η προσφυγή του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, παρά το γεγονός ότι σε αρκετά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που εστάλησαν σε ευρωβουλευτές και τα οποία είδε το Euronews είχε δεσμευτεί ότι θα απόσχει από μια τέτοια κίνηση.
Αυτό είναι τεχνικά εφικτό, όπως ξεκαθάρισε εκπρόσωπος της Επιτροπής, ωστόσο ενέχει τον κίνδυνο να οξύνει τις σχέσεις μεταξύ των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Διχασμένο το Ευρωβοκοινοβούλιο
Η ψηφοφορία ανέδειξε επίσης το πόσο βαθιά διχασμένο είναι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς αρκετές πολιτικές ομάδες εμφανίζονται διαιρεμένες ως προς τη αμφιλεγόμενη συμφωνία με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Οι ομάδες Renew Europe, Πράσινοι/Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία και Η Αριστερά προώθησαν την παραπομπή και τάσσονται γενικά κατά της εμπορικής συμφωνίας, αν και με ορισμένες εξαιρέσεις.
Η ακροδεξιά ομάδα Πατριώτες για την Ευρώπη τάχθηκε επίσης υπέρ της παραπομπής και δεν δίστασε να στηρίξει μια πρωτοβουλία που προερχόταν από την αριστερή πλευρά του Κοινοβουλίου, όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος της ομάδας Ζορντάν Μπαρντελά.
Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες, οι μεγαλύτερες πολιτικές ομάδες του Κοινοβουλίου, υπερασπίστηκαν τη συμφωνία και καταψήφισαν την παραπομπή στο δικαστήριο. Ωστόσο, και στις δύο πολιτικές οικογένειες υπήρξαν ευρωβουλευτές που αμφισβήτησαν την επίσημη γραμμή.
Είναι χαρακτηριστικό, όπως έγινε γνωστό από το ΠΑΣΟΚ, ότι οι ευρωβουλευτές Γιάννης Μανιάτης, Σάκης Αρναούτογλου και Νίκος Παπανδρέου, υπερψήφισαν την παραπομπή του θέματος στο Δικαστήριο της ΕΕ.
Οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές άφησαν ελεύθερη την ψήφο των μελών τους, γεγονός που οδήγησε σε διάσπαση: Πολωνοί και Γάλλοι ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της παραπομπής, ενώ Ιταλοί, Τσέχοι, Βέλγοι και ευρωβουλευτές από τις χώρες της Βαλτικής καταψήφισαν.