Ο Ούγγρος ηγέτης ανεβάζει τη ρητορική ενόψει των εκλογών του Απριλίου ενώ ο Αντόνιο Κόστα βλέπει την εξουσία του να αμφισβητείται, στη μεγαλύτερη δοκιμασία που έχει περάσει ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
Η οργή για την απόφαση του Βίκτορ Όρμπαν να ασκήσει βέτο στο δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ουκρανία ξέσπασε την Πέμπτη, καθώς οι ηγέτες κατηγόρησαν, ο ένας μετά τον άλλο, με τους πιο σκληρούς χαρακτηρισμούς, την "απαράδεκτη" συμπεριφορά του Ούγγρου πρωθυπουργού.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Επικεφαλής των δηλώσεων καταδίκης τέθηκε ο ίδιος ο Αντόνιο Κόστα, ο συνήθως ήπιος πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το κύρος του οποίου αμφισβητείται ευθέως μετά από την αναστάτωση αυτή που προκαλεί ο Όρμπαν.
«Οι ηγέτες πήραν το λόγο για να καταδικάσουν τη στάση του Βίκτορ Όρμπαν, να θυμηθούν ότι η συμφωνία είναι συμφωνία και όλοι οι ηγέτες πρέπει να τιμήσουν το λόγο τους», δήλωσε ο Κόστα στο τέλος της συνόδου κορυφής, δείχνοντας με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο την πολύμηνη απογοήτευσή του για τα «καμώματα» του Ούγγρου πρωθυπουργού.
«Κανείς δεν μπορεί να εκβιάσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Κανείς δεν μπορεί να εκβιάσει τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Κόστα μετά από ερώτηση του Euronews, επιμένοντας ότι το δάνειο θα καταβληθεί όπως συμφωνήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο. Παρόλα αυτά, ο Όρμπαν επανέλαβε το βέτο του.
Ξεχωριστά, ο Κόστα επαίνεσε τις προσπάθειες της Ουκρανίας να επισκευάσει τον αγωγό Ντρούζμπα (Druzhba) και να επιτρέψει μια επιθεώρηση υπό την ηγεσία της ΕΕ στο σημείο, σύμφωνα με τα αιτήματα της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής, παρά το γεγονός ότι ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι είναι προσωπικά αντίθετος με την αποκατάσταση της διέλευσης του ρωσικού πετρελαίου μέσω της Ουκρανίας, καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται.
Ο Όρμπαν επιμένει ότι η Ουκρανία έχει σκόπιμα σαμποτάρει τον αγωγό για να ενορχηστρώσει μια ενεργειακή κρίση ενόψει των πρόωρων εκλογών της 12ης Απριλίου στην Ουγγαρία. Ο Ζελένσκι απαντά ότι ο ισχυρισμός είναι αβάσιμος, αλλά έχει επίσης ξεσπάσει δημόσια κατά του Όρμπαν σε πολλές περιπτώσεις.
Ο Κόστα, σύμφωνα με διπλωμάτη, δήλωσε ότι και οι δύο πρέπει να ρίξουν τους τόνους, αλλά σημείωσε επίσης ότι η Ουγγαρία θέτει στο τραπέζι αδύνατους όρους, όπως η διασφάλιση της ασφάλειας της διέλευσης, ενώ η Ρωσία συνεχίζει να σφυροκοπεί την Ουκρανία με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι ενεργείς με καλή πίστη, όταν θέτεις έναν όρο που ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε τα κράτη μέλη μπορούν να διασφαλίσουν», δήλωσε ο Κόστα.
«Διότι μόνο η Ρωσία είναι πρόθυμη να αποφασίσει αν θα προσπαθήσει ξανά να καταστρέψει τον αγωγό Ντρούζμπα», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι η Μόσχα έχει επιτεθεί σε αυτόν περισσότερες από 20 φορές από το 2022.
«Και φυσικά, αυτό δεν είναι ευθύνη της Ουκρανίας, της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ή οποιουδήποτε κράτους μέλους».
Σε μια προσπάθεια να αρθεί το αδιέξοδο, οι Βρυξέλλες ανακοίνωσαν δύο ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής ότι η Ουκρανία επέτρεψε εξωτερική επιθεώρηση και ότι η ΕΕ θα παράσχει χρηματοδότηση για την επισκευή του αγωγού. Αλλά η πίεση που ασκήθηκε στον Ζελένσκι για να εγκρίνει την επιτόπια αποστολή δεν κατάφερε να κάνει τον Ούγγρο ηγέτη να αλλάξει γνώμη και τώρα ο Ορμπαν δείχνει να αποτελεί άμεση απειλή για την αξιοπιστία των θεσμών, τη λειτουργία της ΕΕ και την ανώτατη ηγεσία από τον Κόστα μέχρι την επικεφαλής της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Το βράδυ της Πέμπτης, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ουγγαρία, μαζί με τη Σλοβακία και την Τσεχία, συμφώνησαν στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο να προχωρήσουν με το δάνειο τον Δεκέμβριο με αντάλλαγμα την οικονομική απαλλαγή. «Αυτός ο όρος έχει εκπληρωθεί. Ας ξεκαθαρίσουμε λοιπόν πού βρισκόμαστε: το δάνειο παραμένει μπλοκαρισμένο επειδή ένας ηγέτης δεν τηρεί τον λόγο του», δήλωσε η ίδια.
«Αλλά επιτρέψτε μου να επαναλάβω αυτό που είπα ήδη στο Κίεβο: θα παραδώσουμε με τον έναν ή τον άλλο τρόπο».
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κατηγόρησε επίσης τον Όρμπαν για μια «πράξη σοβαρής απιστίας» που θα πρέπει να αποτραπεί στο μέλλον, αλλάζοντας τους κανόνες ψηφοφορίας αν χρειαστεί.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε να γίνει σεβαστή η συμφωνία του Δεκεμβρίου και προειδοποίησε ότι οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια «δεν πρέπει να εργαλειοποιηθούν».
Ο Σουηδός Ουλφ Κρίστερσον, ο Αυστριακός Κριστιαν Στόκερ και ο Βέλγος Μπαρτ Ντε Βεβερ ήταν μεταξύ εκείνων που επέκριναν τον Όρμπαν ότι εκμεταλλεύεται τη διαμάχη με το Κίεβο για την προεκλογική του εκστρατεία, η οποία έχει πάρει εκρηκτικό τόνο στην τελική της ευθεία.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας προχώρησε ακόμη περισσότερο, αμφισβητώντας τα κίνητρα του βέτο και τα ουγγρικά επιχειρήματα με τα εξής λόγια: «Υποθέτω ότι, σε περίοδο εκλογών, οι άνθρωποι δεν είναι τόσο λογικοί».
Καμία υποχώρηση από τον Ουγγρο πρωθυπουργό
Μια συνεδρίαση στρογγυλής τραπέζης που περιγράφεται ως «θερμή και τεταμένη» από τους διπλωμάτες δεν ήταν αρκετή για να κάνει τον Όρμπαν να υποχωρήσει. Για την ακρίβεια, διπλασίασε τις απαιτήσεις του και κάπως έτσι οι ηγέτες κατάλαβαν γρήγορα ότι το βέτο θα παραμείνει σίγουρα μέχρι να διεξαχθούν οι ουγγρικές εκλογές.
Μετά τη σύνοδο κορυφής, ο Ούγγρος ηγέτης προχώρησε ένα βήμα παραπέρα και άφησε να εννοηθεί ότι οι Βρυξέλλες συνεργάζονται με την Ουκρανία για να εξαναγκάσουν μια κυβέρνηση υπέρ των Βρυξελλών στη Βουδαπέστη.
«Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, θα ήθελαν να υπάρξει αλλαγή κυβέρνησης στην Ουγγαρία. Και τη χρηματοδοτούν», δήλωσε κατά την αποχώρησή του από τη συνεδρίαση.
Οι κατηγορίες δεν είναι καινούργιες, αλλά είναι σοβαρές, καθώς υπονοούν πολιτική ανάμειξη. Καθώς η προεκλογική εκστρατεία εισέρχεται στις τελευταίες εβδομάδες της, ο Όρμπαν εντείνει τις επιθέσεις του κατά του αντιπάλου του, Πέτερ Μαγιάρ, ως υποψηφίου-μαριονέτας της φον ντερ Λάιεν και του Ζελένσκι.
Πριν από την αναχώρησή του από τις Βρυξέλλες, ορκίστηκε ότι «δεν θα δώσει χρήματα στην Ουκρανία» μέχρι να επανέλθει η ροή πετρελαίου και ισχυρίστηκε ότι «υπερασπίστηκε το ουγγρικό εθνικό συμφέρον σπάζοντας τον αποκλεισμό».
Το ουγγρικό βέτο έρχεται σε μια επισφαλή στιγμή για την Ευρώπη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, έχουν διακόψει κάθε βοήθεια προς την Ουκρανία, αφήνοντας τους Ευρωπαίους να πληρώσουν μόνοι τους τον λογαριασμό.
Το δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ που συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο, μετά από αμφιλεγόμενες συνομιλίες μεταξύ των ηγετών, αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των δημοσιονομικών αναγκών της Ουκρανίας για το 2026 και το 2027. Χωρίς αυτό, οι ουκρανικές αρχές έχουν προειδοποιήσει ότι μπορεί να μην είναι σε θέση να τα βγάλουν πέρα, και αυτό θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στο πεδίο της μάχης.
Σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο, το Κίεβο υποτίθεται ότι θα λάμβανε την πρώτη πληρωμή στις αρχές Απριλίου για να αποφευχθεί μια ξαφνική διακοπή της ξένης βοήθειας. Όμως το βέτο, σε συνδυασμό με την ουγγρική ψήφο, έχει ανατρέψει το χρονοδιάγραμμα αυτό.
Παρόλο που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Όρμπαν υπολείπεται του Μαγιάρ και μάλιστα με διψήφιο ποσοστό, αναλυτές επιμένουν να πιστεύουν ότι θα μπορούσε να κερδίσει επιτυγχάνοντας την επανεκλογή του καθώς η διαφορά μειώνεται ενόψει της ψηφοφορίας και να παρατείνει ακόμη περισσότερο το βέτο.
Για να κάνει τα πράγματα πιο δύσκολα, ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο, η χώρα του οποίου συνδέεται επίσης με την Druzhba, έχει προειδοποιήσει ότι θα συνεχίσει αυτός το βέτο αν ο Όρμπαν χάσει τις εκλογές και ο αγωγός δεν επισκευαστεί.
Η διαμάχη αποτελεί μια εξαιρετικά περίπλοκη πρόκληση για τις Βρυξέλλες, οι οποίες βρίσκονται ανάμεσα στη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας των κρατών μελών και τη στήριξη της Ουκρανίας.
Για τον Αντόνιο Κόστα, το πρόσωπο που είναι επιφορτισμένο με τη διασφάλιση της τήρησης των αποφάσεων που λαμβάνονται από τους ηγέτες της ΕΕ, η προκλητικότητα του Όρμπαν απειλεί να υπονομεύσει το κύρος του.
«Είναι εντελώς απαράδεκτο αυτό που κάνει η Ουγγαρία», δήλωσε ο Κόστα την Πέμπτη. «Και αυτή η συμπεριφορά δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από τους ηγέτες».