Διπλωματικές και οικονομικές πιέσεις για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας – Διαφωνίες με Τραμπ για στρατιωτική εμπλοκή
Περισσότερες από 40 χώρες συγκρότησαν την Πέμπτη μια συμμαχία με στόχο τη διασφάλιση της ελεύθερης διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας κρίσιμης θαλάσσιας οδού για τις εξαγωγές ενέργειας, μόλις ολοκληρωθεί ο πόλεμος μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ομάδα περιλαμβάνει χώρες από όλο τον κόσμο, αντανακλώντας τον παγκόσμιο αντίκτυπο του οικονομικού σοκ που προκάλεσε το κλείσιμο της θαλάσσιας οδού.
Η εναρκτήρια συνάντηση πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά υπό την προεδρία της Βρετανίδας υπουργού Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ και έλαβε χώρα εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους να συμβάλουν στο άνοιγμα των Στενών.
«Έχουμε δει το Ιράν να καταλαμβάνει μια διεθνή ναυτιλιακή διαδρομή για να κρατήσει όμηρο την παγκόσμια οικονομία», δήλωσε η Κούπερ στην εισαγωγική της τοποθέτηση, προειδοποιώντας για σοβαρές διαταραχές στο φυσικό αέριο, τα καύσιμα αεροσκαφών, τα λιπάσματα και συνολικά στο κόστος ζωής.
Η πολυεθνική συμμαχία, όπως ανέφερε, θα επιδιώξει την «συλλογική κινητοποίηση του πλήρους φάσματος των διπλωματικών και οικονομικών εργαλείων» προκειμένου να καταστεί δυνατή μια «ασφαλής και διαρκής επαναλειτουργία» των Στενών του Ορμούζ, τα οποία αυτή τη στιγμή υπόκεινται σε σύστημα διοδίων υπό τον άμεσο έλεγχο της Τεχεράνης.
Παράλληλα, πρόσθεσε η Κούπερ, στρατιωτικοί σχεδιαστές θα εξετάσουν τρόπους αξιοποίησης αμυντικών δυνατοτήτων, συμπεριλαμβανομένων επιχειρήσεων αποναρκοθέτησης και συνοδείας πλοίων, «όταν η σύγκρουση υποχωρήσει».
Οι εκπρόσωποι της Ιταλίας, της Ολλανδίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων απηύθυναν κοινή έκκληση για τη δημιουργία «ανθρωπιστικού διαδρόμου», ώστε να διασφαλιστεί η μεταφορά λιπασμάτων και να αποτραπεί μια επισιτιστική κρίση, σύμφωνα με το ιταλικό υπουργείο Εξωτερικών.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας συμμετείχε στη συνάντηση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Οι ιρανικές επιθέσεις σε πολιτικά πλοία, και η απειλή περαιτέρω επιθέσεων, έχουν φέρει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ σχεδόν σε ακινησία. Γι’ αυτό η αποκατάσταση της ασφαλούς, χωρίς διόδια, ελευθερίας ναυσιπλοΐας στα Στενά, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, αποτελεί επείγουσα προτεραιότητα», δήλωσε η Κάλας πριν από τη συνάντηση. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει κάθε διπλωματική προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση».
Η διαδικτυακή συνάντηση επικεντρώθηκε κυρίως στην αποτίμηση της κατάστασης και στη σύγκλιση θέσεων, χωρίς να ληφθούν επιχειρησιακές αποφάσεις. Δεν εκδόθηκε κοινή ανακοίνωση.
Η εξέλιξη αυτή σημειώνεται ενώ το Μπαχρέιν ετοιμάζεται να καταθέσει σχέδιο ψηφίσματος στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην περιοχή, το οποίο θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για παρέμβαση κατά τη διάρκεια της ενεργής φάσης της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με το Ρόιτερς, το αναθεωρημένο κείμενο έχει αφαιρέσει ρητή αναφορά σε δεσμευτική επιβολή και πλέον επιδιώκει να εξουσιοδοτήσει τα κράτη, μεμονωμένα ή συλλογικά, να χρησιμοποιήσουν «όλα τα αναγκαία μέσα ανάλογα με τις περιστάσεις» για τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης.
«Να δείξουν καθυστερημένο θάρρος»
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό, μέσω της οποίας διακινείται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου, φυσικού αερίου και καυσίμων αεροσκαφών σε κανονικές συνθήκες. Η γεωγραφία τους είναι περίπλοκη: τα ρηχά νερά και το ορεινό ανάγλυφο ευνοούν τις πολεμικές τακτικές του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων και drones. Τα πλοία που επιχειρούν να τα διασχίσουν αντιμετωπίζουν πολλαπλούς κινδύνους, τους οποίους ούτε οι ιδιοκτήτες ούτε οι ασφαλιστικές εταιρείες είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν.
Η διασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά αποτελεί διαχρονικό αίτημα του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστηρίζει ότι η επιχείρηση υψηλού κινδύνου δεν πρέπει να αναληφθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά από τις χώρες που εξαρτώνται ενεργειακά από τη Μέση Ανατολή.
Ο Τραμπ έχει επικρίνει έντονα τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ επειδή αρνούνται να αποστείλουν πολεμικά πλοία σε μια εμπόλεμη ζώνη, παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη λαμβάνει περιορισμένο ποσοστό των ενεργειακών της εισαγωγών από την περιοχή. Ωστόσο, η ήπειρος πλήττεται σοβαρά από τις δευτερογενείς επιπτώσεις στις αγορές, με τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου να καταγράφουν ανησυχητική άνοδο.
Την Τετάρτη, ο Αμερικανός πρόεδρος απηύθυνε διάγγελμα προς το έθνος καλώντας άλλες χώρες να «επιδείξουν καθυστερημένο θάρρος» και να αποκαταστήσουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
«Οι χώρες του κόσμου που λαμβάνουν πετρέλαιο μέσω των Στενών του Ορμούζ πρέπει να φροντίσουν αυτό το πέρασμα. Πρέπει να το εκτιμήσουν. Πρέπει να το καταλάβουν και να το διαφυλάξουν. Θα μπορούσαν να το κάνουν εύκολα», δήλωσε.
«Πηγαίνετε στα Στενά και απλώς πάρτε τα, προστατεύστε τα, χρησιμοποιήστε τα για τον εαυτό σας. Το Ιράν έχει ουσιαστικά αποδυναμωθεί. Το δύσκολο κομμάτι έχει ολοκληρωθεί, οπότε θα πρέπει να είναι εύκολο», πρόσθεσε.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συμμετείχαν στη διαδικτυακή συνάντηση της Πέμπτης.
Την περασμένη εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο υπέγραψε κοινή δήλωση της G7, στην οποία υπογραμμίζεται η «απόλυτη αναγκαιότητα μόνιμης αποκατάστασης της ασφαλούς και χωρίς διόδια ελευθερίας ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ», χωρίς όμως συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Μετά την αποχώρησή του από τη σύνοδο της G7 στη Γαλλία, ο Ρούμπιο χαρακτήρισε την επιχείρηση επαναλειτουργίας της θαλάσσιας οδού ως «αναγκαιότητα μετά τη σύγκρουση». Ωστόσο, ο Τραμπ αντέκρουσε γρήγορα τη θέση αυτή, καλώντας τους συμμάχους να «μάθουν να πολεμούν μόνοι τους» χωρίς αμερικανική βοήθεια.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αντέδρασε στις πιέσεις Τραμπ, προειδοποιώντας ότι η προσπάθεια διασφάλισης της διέλευσης μέσω στρατιωτικής επιχείρησης είναι «μη ρεαλιστική».
«Θα απαιτούσε ατελείωτο χρόνο και θα εξέθετε όλους όσοι διέρχονται από τα Στενά σε κινδύνους από τους Φρουρούς της Επανάστασης, αλλά και από βαλλιστικούς πυραύλους», δήλωσε την Πέμπτη.
«Αυτό δεν είναι θέαμα», πρόσθεσε, απαντώντας στην κριτική του Τραμπ προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ. «Μιλάμε για πόλεμο και ειρήνη. Ας είμαστε σοβαροί».