Η αιφνιδιαστική απόφαση του Αντόνιο Κόστα να ανοίξει διπλωματικό δίαυλο με τη Ρωσία κυριαρχεί στη σύνοδο, προκαλώντας ανησυχία για έλλειψη διαβούλευσης.
Ο Αντόνιο Κόστα, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, υπερασπίστηκε την αιφνιδιαστική απόφασή του να ανοίξει διπλωματικό δίαυλο με το Κρεμλίνο, προκειμένου να διαπιστώσει αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις – ένα ενδεχόμενο που, όπως κατέληξε η ομάδα του, δεν είναι προς το παρόν ρεαλιστικό.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το ζήτημα κυριάρχησε στη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ την Πέμπτη στις Βρυξέλλες.
Δεν έχει δοθεί σαφής εξήγηση για το γιατί ο Κόστα, ο οποίος έχει θέσει τη διατήρηση της ενότητας των 27 στο επίκεντρο της θητείας του, έκρινε ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή να απευθυνθεί στη Μόσχα. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα αποκαλύφθηκε ότι ο διευθυντής του γραφείου του, Πέδρο Λούρτι, είχε πραγματοποιήσει αρκετές τηλεφωνικές επικοινωνίες με στενό συνεργάτη του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες –αν και το γραφείο του δεν το επιβεβαιώνει– πρόκειται για τον Γιούρι Ουσακόφ.
«Ο πρόεδρος εξήγησε ότι είχε ζητήσει από το γραφείο του να ανοίξει έναν διπλωματικό δίαυλο με τη Ρωσία. Στόχος ήταν να είναι η ΕΕ έτοιμη, όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή, να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της. Μιλάμε για σύντομες επαφές, χωρίς ουσιαστική ανταλλαγή απόψεων και χωρίς διαπραγματεύσεις – απλώς για διπλωμάτες που κάνουν τη δουλειά τους», ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ.
«Το πιο σημαντικό είναι οι Ευρωπαίοι να παραμένουν συντονισμένοι ως προς τον τρόπο εμπλοκής με τη Ρωσία και ως προς το ποια πρέπει να είναι η θέση της ΕΕ», πρόσθεσε ο ίδιος, υπογραμμίζοντας ότι ο συντονισμός των 27 είναι έργο του προέδρου του Συμβουλίου.
Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, «αρκετοί ηγέτες» έκριναν ότι ο Κόστα θα ήταν ο «φυσικός εκπρόσωπος» των συμφερόντων της Ένωσης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπάρχει στήριξη στο ενδεχόμενο να οριστεί ειδικός απεσταλμένος για απευθείας συνομιλίες με τη Ρωσία.
Το όνομα του Κόστα έχει ακουστεί τις τελευταίες εβδομάδες για μια θέση που μόνο ακίνδυνη δεν είναι.
Οι ηγέτες του Βελγίου, της Σλοβενίας και της Αυστρίας συγκαταλέγονταν σε όσους χαιρέτισαν την απόφαση του Κόστα την Πέμπτη. Υπέρ της κίνησης θεωρούνται και η Σλοβακία και η Βουλγαρία.
«Κάθε βήμα που μπορεί να οδηγήσει σε παύση των εχθροπραξιών και σε διαπραγματεύσεις πρέπει να χαιρετίζεται», δήλωσε ο Σλοβένος πρωθυπουργός Γιάνεζ Γιάνσα.
Ωστόσο, αρκετά κράτη μέλη εξέφρασαν τη διαφωνία τους.
Η Πολωνία, οι χώρες της Βαλτικής και οι σκανδιναβικές χώρες ήταν ανάμεσα σε εκείνες που διατύπωσαν ανησυχίες, σύμφωνα με όσα δήλωσαν αρκετοί διπλωμάτες στο Euronews. Στον διχασμό συμβάλλει το γεγονός ότι δεν πιστεύουν όλα τα κράτη μέλη πως είναι η κατάλληλη στιγμή για οποιαδήποτε μορφή εμπλοκής με τη Ρωσία, ενώ άλλοι προτείνουν η αποστολή αυτή να ανατεθεί στο σχήμα Ε3, δηλαδή στη Γερμανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το Ε3 εξετάζει τρόπους για να ανοίξει δικό του δίαυλο με το Κρεμλίνο.
Ο Κόστα δεν προχώρησε σε ευρείες διαβουλεύσεις με τις εθνικές πρωτεύουσες προτού αποφασίσει να δοκιμάσει αν μπορεί πράγματι να ανοίξει δίαυλος με τους Ρώσους. Το περιβάλλον του επιμένει ότι ο Πορτογάλος πολιτικός κινήθηκε κατόπιν παρότρυνσης της Ουκρανίας, η οποία έχει ζητήσει από τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο ρόλο στη διαδικασία ειρήνευσης, μεταξύ άλλων και μέσω συνομιλιών με τη Ρωσία.
«Είναι σημαντικό να έχει ισχυρή φωνή και παρουσία σε αυτή τη διαδικασία και αξίζει να καθοριστεί ποιος θα εκπροσωπήσει συγκεκριμένα την Ευρώπη», είχε δηλώσει τον περασμένο μήνα ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μετά τη συνομιλία του με τον Κόστα.
Την Πέμπτη, τα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής που ενέκριναν οι 27 ηγέτες ανέφεραν, για πρώτη φορά, ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να «εντείνει τη συμμετοχή της» στις διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη διπλωματική επικοινωνία έγινε λίγες ημέρες πριν επικυρωθούν τα συμπεράσματα αυτά (πηγή στα Αγγλικά), γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το αν ο Κόστα είχε σχετική εντολή ή αν ενήργησε με την υποστήριξη μόνο ορισμένων κρατών μελών. Το Euronews μίλησε με πολλούς αξιωματούχους από διάφορα κράτη μέλη, οι οποίοι είπαν ότι δεν είχαν ενημερωθεί και έμαθαν για το θέμα από τα δημοσιεύματα. Παρ’ όλα αυτά, ένας από τους διπλωμάτες αυτούς δήλωσε ότι χαιρετίζει την προσπάθεια του προέδρου.
Το επεισόδιο αναδεικνύει τις βαθιές διαφορέςανάμεσα στα κράτη μέλη στον τρόπο αντιμετώπισης της Ρωσίας.
«Τόσο η Ουκρανία όσο και η Ευρώπη ήταν πάντοτε ξεκάθαρες ότι, σε τελική ανάλυση, θα χρειαστούν διαπραγματεύσεις για να επιτευχθεί μια διαρκής ειρηνευτική συμφωνία», δήλωσε ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν.
«Αλλά όσο οι Ρώσοι δεν είναι διατεθειμένοι να το κάνουν αυτό, οφείλουμε να βοηθήσουμε την Ουκρανία να αποκτήσει το πάνω χέρι στο πεδίο της μάχης».