Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να μετατρέψουν τον επόμενο γύρο τριμερών ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ σε πολυμερή συνάντηση, με ευρωπαϊκή συμμετοχή
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει πιο ενεργό ρόλο στις ειρηνευτικές συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ενδεχομένως και με απευθείας επαφές με τη Μόσχα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να επαναλάβουν τριμερείς συνομιλίες σε τεχνικό επίπεδο τον Νοέμβριο, μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Η Ουκρανία δηλώνει ότι χαιρετίζει οποιαδήποτε μορφή συνομιλιών, οποτεδήποτε, ενώ η Ρωσία έχει πει ότι είναι «έτοιμη επί της αρχής».
Η ειρηνευτική διαδικασία "πάγωσε" τον Φεβρουάριο, όταν οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον του Ιράν, μεταφέροντας μεγάλο μέρος της διπλωματικής τους προσοχής στη Μέση Ανατολή.
Στις Βρυξέλλες βλέπουν μια πιθανή επανέναρξη των συνομιλιών ως ευκαιρία να μετατραπεί η διαδικασία από τριμερής σε πολυμερής, με την παρουσία Ευρωπαίων εκπροσώπων στο τραπέζι και δίνοντας στην ΕΕ την ευκαιρία να επηρεάσει την Ουάσινγκτον, η οποία φαίνεται να στρέφεται υπέρ της Μόσχας, προκαλώντας πανικό στη δυτική συμμαχία.
Οι Ευρωπαίοι, ωστόσο, έχουν συνηθίσει να αιφνιδιάζονται, να παραμερίζονται ή ακόμη και να αγνοούνται από τους Αμερικανούς ομολόγους τους, οπότε δεν υπάρχει καμία εγγύηση επιτυχίας.
«Τώρα υπάρχει η προσδοκία ότι θα πραγματοποιηθεί συζήτηση σε πολυμερές επίπεδο, με τη συμμετοχή εκπροσώπων σε ανώτερο υπηρεσιακό επίπεδο, και ότι η ΕΕ θα είναι παρούσα σε αυτές τις συνομιλίες», δήλωσε την Παρασκευή η αναπληρώτρια επικεφαλής εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Arianna Podestà.
«Πάντα εργαζόμασταν ώστε η Ουκρανία να βρίσκεται σε θέση ισχύος και πάντα εργαζόμασταν για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη για την Ουκρανία. Το κάνουμε σε κάθε ευκαιρία».
Η Podestà υπογράμμισε ότι η ΕΕ θα πρέπει να εκπροσωπηθεί από κοινού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που εκπροσωπεί τα κράτη μέλη.
Σε ερώτηση αν αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θα συναντηθούν πρόσωπο με πρόσωπο με Ρώσους εκπροσώπους, άφησε όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.
«Σε αυτό το στάδιο δεν έχω περισσότερες λεπτομέρειες να δώσω. Η προσδοκία είναι ότι θα υπάρξει κοινή εκπροσώπηση Επιτροπής και Συμβουλίου, η οποία θα συμμετάσχει στις συναντήσεις», είπε. «Πέρα από αυτό, δεν έχω άλλα στοιχεία να μοιραστώ».
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δεν έσπευσε να αντιταχθεί άμεσα στη συμμετοχή της Ευρώπης, όπως έχει κάνει η Μόσχα στο παρελθόν, αλλά τόνισε ότι ο επόμενος γύρος συνομιλιών που προετοιμάζεται θα παραμείνει τριμερής.
«Δεν μπορεί να αποκλειστεί τίποτα εκ των προτέρων», σημείωσε. «Όμως αυτές οι συνομιλίες για τις οποίες μιλάμε, που έχουν προγραμματιστεί για το πρώτο μισό του Νοεμβρίου στο Αμπού Ντάμπι, θα διεξαχθούν σε τριμερές σχήμα».
Μια θέση για δύο;
Παραμένει ασαφές αν και τα δύο ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα έχουν θέση στο τραπέζι.
Στους τελευταίους γύρους συνομιλιών με τη συμμετοχή Ουκρανίας, Ευρώπης και ΗΠΑ, αρχικά στο Μαϊάμι και αργότερα στο Όσλο, συμμετείχε μόνο ο Bjoern Seibert, ο πανίσχυρος επικεφαλής του γραφείου της προέδρου της Κομισιόν.
Ο Pedro Lourtie, επικεφαλής του γραφείου του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, δεν προσκλήθηκε.
Οι σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας της Γερμανίας, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου - οι αποκαλούμενοι E3 - και το ΝΑΤΟ συμμετείχαν στις συνομιλίες του Μαϊάμι. Στο Όσλο, η Ιταλία πήρε τη θέση της Γαλλίας.
Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία, στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και στην μεταπολεμική ανάκαμψη. Μετά τις συνομιλίες στο Όσλο, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιν Γουίτκοφ συναντήθηκε με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη για σχεδόν τρεις ώρες.
Το Κρεμλίνο απέρριψε στη συνέχεια τις αμερικανικές προτάσεις, ως προτάσεις που προσφέρουν «λίγα πράγματα με πραγματική αξία» για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ ταυτόχρονα έστειλε μήνυμα ετοιμότητας για επανάληψη των συνομιλιών σε τεχνικό επίπεδο.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες λένε ότι η Μόσχα δεν έχει ακόμη δείξει σημάδια ότι εγκαταλείπει τις μαξιμαλιστικές της απαιτήσεις ή ότι συμμετέχει ουσιαστικά στην ειρηνευτική διαδικασία. Με το διακύβευμα όμως τόσο υψηλό, υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να μείνει θεατής.
Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να συνάψει συμφωνία προμήθειας ντίζελ με τον Πούτιν και να χαλαρώσει τις μακροχρόνιες κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας έχει προκαλέσει ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ενισχύοντας την άποψη ότι η παρουσία της ΕΕ στο τραπέζι είναι απαραίτητη ως αντίβαρο στην Ουάσινγκτον.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον οποίο ο Τραμπ έχει επικρίνει επανειλημμένα, έχει καλέσει τους Ευρωπαίους ηγέτες να δημιουργήσουν το δικό τους διπλωματικό δίαυλο με τη Μόσχα.
Νωρίτερα φέτος, ο Αντόνιο Κόστα άνοιξε διακριτικά μια γραμμή επικοινωνίας με τη Ρωσία, όμως η πρωτοβουλία δεν απέδωσε και μπήκε στον πάγο.
Η ιδέα του διορισμού ειδικού απεσταλμένου συζητήθηκε ξανά από τους Ευρωπαίους ηγέτες στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας. Δεν προέκυψε υποψήφιος κοινής αποδοχής, αλλά ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ επανήλθε στη συζήτηση, μετά τη συνδιοργάνωση του τελευταίου γύρου συνομιλιών στο Όσλο.
Η Μόσχα δήλωσε στη συνέχεια ότι θα μπορούσε να αποδεχθεί τον Στουμπ ως μεσολαβητή, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα «παπαγαλίζει» την ευρωπαϊκή θέση· ένας όρος που δύσκολα θα γίνει αποδεκτός από τον Φινλανδό πρόεδρο, ο οποίος είναι ένθερμος υποστηρικτής της Ουκρανίας.