Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντέδρασαν στις προσπάθειες της Μοσχας να αναθεωρήσει την αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου στο πλαίσιο των ειρηνευτικών συνομιλιών για την Ουκρανία
«Το μέλλον της αρχιτεκτονικής ασφάλειας της ηπείρου δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς τους Ευρωπαίους στο τραπέζι», διαμηνύουν στη Ρωσία οι ηγέτες της Ευρώπης, μετά από τον πρόσφατο γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών στον οποίο η ρωσική αντιπροσωπεία απέρριψε την ευρωπαϊκή συμμετοχή.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Για τη Ρωσία, η συζήτηση για την αρχιτεκτονική ασφάλειας βρίσκεται στην κορυφή των προτεραιοτήτων της, προκαλώντας αντιδράσεις από τους Ευρωπαίους, οι οποίοι θεωρούν ότι πρόκειται για τέχνασμα, με στόχο να αποσπαστεί η προσοχή από τον πόλεμο στην Ουκρανία και να προωθηθεί η διαχρονική φιλοδοξία της Μόσχας να επαναβεβαιώσει τη θέση της ως μεγάλη δύναμη.
«Στο τέλος της ημέρας, εμείς θα είμαστε εκείνοι που θα καθορίσουμε και θα αποφασίσουμε για τη μελλοντική μας ασφάλεια ως Ευρωπαίοι. Δεν έχω καμία αμφιβολία γι’ αυτό», δήλωσε την Πέμπτη, στην έναρξη της συνόδου κορυφής των ηγετών στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.
«Η Ευρώπη πρέπει πρώτα να είναι σαφής ως προς το τι θέλει. Αυτή τη στιγμή, η Ευρώπη είναι πολύ σαφής όσον αφορά τη στήριξή της προς την Ουκρανία. Τώρα πρέπει να διατυπώσουμε ένα συγκεκριμένο όραμα για το ειρηνευτικό μας σχέδιο και για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας».
Στο ίδιο πνεύμα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κάλεσε την Ρωσία να συμμετάσχει σε απευθείας συνομιλίες με Ευρωπαίους εκπροσώπους, κάτι στο οποίο η Μόσχα δεν έχει ακόμη συναινέσει.
Στον τελευταίο γύρο συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι συμμετείχαν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι από τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το ΝΑΤΟ. Ωστόσο κανείς τους δεν ήρθε σε επαφή με την ρωσική ομάδα.
«Η Ουκρανία πρέπει να καθίσει στο τραπέζι. Οι Ευρωπαίοι πρέπει να καθίσουν στο τραπέζι. Οι Αμερικανοί και, φυσικά, η Ρωσία πρέπει να καθίσουν στο τραπέζι», είπε κατά την άφιξή του ο Μερτς.
«Είναι σημαντικό η Ρωσία να έρθει στο τραπέζι και η Ρωσία να είναι έτοιμη για συνομιλίες».
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ, Κάγια Κάλας υπογράμμισε τη σημασία της διπλωματικής διαδικασίας: Πρώτα, κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία· στη συνέχεια, ειρηνευτική διευθέτηση· και, στο τελευταίο στάδιο, συζήτηση για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
«Έχουμε ήδη μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας σε ισχύ», είπε, παραπέμποντας στις Συμφωνίες του Ελσίνκι του 1975, τον Χάρτη του Παρισιού του 1990 και το Μνημόνιο της Βουδαπέστης του 1994.
«Το πρόβλημα είναι ότι η Ρωσία δεν τηρεί αυτές τις συμφωνίες».
Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μιχάλ είπε ότι η συζήτηση για την αρχιτεκτονική ασφάλειας είναι μια «παγίδα» που έχει στήσει η Μόσχα για να πετύχει «όλα όσα είναι αδύνατα», συμπεριλαμβανομένης της υποχώρησης του ΝΑΤΟ, κάτι που ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει αναγάγει σε στρατηγικό στόχο.
Τις εβδομάδες πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία, το Κρεμλίνο απηύθυνε τελεσίγραφο στο ΝΑΤΟ να σταματήσει την επέκτασή του προς ανατολάς και να αποσύρει τα στρατεύματα από τα μέλη που προσχώρησαν μετά το 1997. Τα αιτήματα απορρίφθηκαν κατηγορηματικά. Λίγους μήνες αργότερα, η Φινλανδία και η Σουηδία, δύο ιστορικά ουδέτερες χώρες, υπέβαλαν αίτηση για ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα επέμεινε ότι οι διαπραγματεύσεις πρέπει να διεξαχθούν υπό «δίκαιους όρους» και με ευρωπαϊκή παρουσία.
«Οι συζητήσεις πρέπει να αποφεύγονται πίσω από την πλάτη των Ουκρανών και, φυσικά, οι συζητήσεις για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης πρέπει να γίνονται με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης», είπε στους δημοσιογράφους ο Ναουσέντα.
Η συλλογική αυτή αντίδραση έρχεται μία ημέρα αφότου ο Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, επικεφαλής διαπραγματευτής της Ρωσίας για τις ειρηνευτικές συνομιλίες, επανέλαβε με έμφαση το ενδιαφέρον της Μόσχας να διευρύνει το διπλωματικό πεδίο πέρα από την Ουκρανία ώστε να καλύπτει ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη.
«Ολόκληρος ο οργανισμός νοσεί και η Ουκρανία ήταν απλώς το σημείο όπου έσπασε ένα απόστημα. Επομένως πρέπει να θεραπευτεί ολόκληρος ο οργανισμός. Ένα απλό αυτοκόλλητο επίθεμα δεν θα είναι αρκετό», είπε στο Άμπου Ντάμπι ωμά ο Μεντίνσκι .
Ο Μεντίνσκι, ωστόσο, αρνήθηκε να εμπλακεί σε συζητήσεις με τους Ευρωπαίους λόγω της στρατιωτικής και οικονομικής τους στήριξης που παρέχουν προς την Ουκρανία. (Δεν πρόκειται πάντως για καθολική άρνηση: Τον περασμένο μήνα ο Πούτιν πραγματοποίησε τηλεφωνική συνομιλία διάρκειας 90 λεπτώνμε τους ηγέτες της Φινλανδίας και της Νορβηγίας.)
Η εστίαση στην αρχιτεκτονική ασφάλειας έχει ενισχυθεί από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ και τον ειδικό απεσταλμένο του, Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι πρόσφατα "σόκαραν" τους Ευρωπαίους με μια εκτενή ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου παρουσίαζαν τις αρχές για το πλαίσιο της μεταπολεμικής περιόδου.
Όσο βρισκόταν στο Άμπου Ντάμπι, ο Κούσνερ ζήτησε από τους Ρώσους να καταθέσουν «προτάσεις» που θα συζητηθούν πρόσωπο με πρόσωπο με τους Ευρωπαίους. Στη συνέχεια ο Κούσνερ πέταξε στη Μόσχα για να εξασφαλίσει την «ευλογία» του Πούτιν ώστε οι διαπραγματεύσεις να αποκτήσουν σε πολυμερή μορφή.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε την προσέγγιση «λίγο περίεργη» και συμβούλευσε τους Ευρωπαίους να «δώσουν μεγάλη προσοχή».