Η αυξημένη παραγωγή πυραύλων Patriot σηματοδοτεί μια αλλαγή παραδείγματος στη δυτική ασφάλεια. Μεταξύ του ΝΑΤΟ, της ΕΕ και της αμυντικής βιομηχανίας, αναδύονται νέες στρατηγικές προτεραιότητες και ένας αγώνας δρόμου ενάντια στο χρόνο για να καλυφθεί το κενό στην αεράμυνα.
Η Δύση ανακάλυψε ότι δεν είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τον ουρανό της. Μετά από σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία, το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα που παρέμενε στο παρασκήνιο μέχρι το 2022: τα αποθέματα αεράμυνας δεν επαρκούν, η βιομηχανική παραγωγή είναι πολύ αργή και η αποτροπή κινδυνεύει να τιναχτεί στον αέρα λόγω έλλειψης μέσων.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Lockheed Martin ανακοίνωσε συμφωνία με το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ για τη δραστική επιτάχυνση της παραγωγής των αναχαιτιστών Patriot PAC-3 Missile Segment Enhancement (Mse), ενός από τους πυλώνες της δυτικής αντιπυραυλικής άμυνας.
Η συμφωνία - την οποία αναφέρει η αμυντική πύλη RID - αποσκοπεί στην αύξηση της ετήσιας παραγωγικής ικανότητας από περίπου 600 σε 2.000 πυραύλους έως το 2030, με στόχο την υποστήριξη όχι μόνο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, αλλά και ολόκληρης της αρχιτεκτονικής ασφάλειας του ΝΑΤΟ και των συμμαχικών χωρών. Η ανακοίνωση έρχεται καθώς το απόθεμα διαβρώνεται από τη στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο, τις κρίσεις στη Μέση Ανατολή και την επιτάχυνση των πυραυλικών δυνατοτήτων της Ρωσίας, του Ιράν και της Κίνας.
Μαζική παραγωγή για αξιόπιστη αποτροπή
Σύμφωνα με την Lockheed Martin, η εταιρεία έχει ήδη ξεκινήσει μια άνευ προηγουμένου φάση βιομηχανικής επέκτασης. Τα τελευταία δύο χρόνια, η παραγωγή των PAC-3 αυξήθηκε κατά περισσότερο από 60% και 620 αναχαιτιστικά είχαν παραδοθεί μέχρι το 2025, ξεπερνώντας το προηγούμενο ετήσιο ρεκόρ κατά περισσότερο από 20%.
Η επίτευξη των νέων στόχων θα απαιτήσει σημαντική αύξηση του εργατικού δυναμικού, επενδύσεις σε νέες γραμμές παραγωγής και προώθηση της αυτοματοποίησης.
Το Πεντάγωνο, έχοντας επίγνωση των διαρθρωτικών περιορισμών της δυτικής βιομηχανίας, θα συντονίσει άμεσα την αλυσίδα εφοδιασμού για να εξασφαλίσει επαρκείς υπεργολαβίες, πρώτες ύλες και παραγωγική ικανότητα. Σύμφωνα με τους αναλυτές, αυτό είναι ένα κρίσιμο βήμα για ένα ΝΑΤΟ που πρέπει ταυτόχρονα να υπερασπιστεί την ανατολική του πλευρά, τις στρατιωτικές βάσεις και τις κρίσιμες ευρωπαϊκές υποδομές.
Το νέο μοντέλο χρηματοδότησης: το κράτος αναλαμβάνει τον κίνδυνο
Η πραγματική αλλαγή παραδείγματος δεν είναι μόνο βιομηχανική, αλλά και οικονομική. Η συμφωνία βασίζεται στη Στρατηγική Μετασχηματισμού των Αποκτήσεων του Υπουργείου Άμυνας, η οποία υποστηρίζεται από τον Υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Pete Hegseth. Για πρώτη φορά, η Ουάσινγκτον εγγυάται σταθερή και μακροπρόθεσμη ζήτηση, επιτρέποντας στις εταιρείες να επενδύσουν χωρίς το φόβο να βρεθούν με αχρησιμοποίητες εγκαταστάσεις μόλις τελειώσει η κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Στην πράξη, το Πεντάγωνο μοιράζεται τον βιομηχανικό κίνδυνο, σταθεροποιώντας την αρχική ταμειακή ροή και επιτρέποντας την ταχεία επέκταση του όγκου. Πρόκειται για μια σιωπηρή παραδοχή: η αγορά από μόνη της δεν μπορεί να διατηρήσει την ταχύτητα που απαιτείται για μια στρατηγική αντιπαράθεση με αναθεωρητικές δυνάμεις.
Γιατί οι Patriot έχουν γίνει απαραίτητοι
O PAC-3 MSE δεν είναι απλώς ένας πύραυλος, αλλά ένας πολλαπλασιαστής αποτροπής. Σχεδιασμένο για την αναχαίτιση τακτικών βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων κρουζ και αεροσκαφών, χρησιμοποιεί την αρχή hit-to-kill, πλήττοντας τον στόχο με άμεση πρόσκρουση.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέστησε σαφές ότι η αεράμυνα δεν είναι μόνο για την προστασία των δυνάμεων στο έδαφος, αλλά και των πόλεων, των σταθμών παραγωγής ενέργειας, των λιμανιών, των αεροδρομίων και των κόμβων εφοδιασμού. Χωρίς αποτελεσματική κάλυψη του ουρανού, κάθε στρατιωτική και βιομηχανική στρατηγική καθίσταται ευάλωτη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ, o Patriot έχει μετατραπεί από εξειδικευμένο σύστημα σε στρατηγική υποδομή.
Lockheed Martin, δυτικός πυλώνας άμυνας
Η Lockheed Martin είναι ένας από τους κύριους πυλώνες της δυτικής αμυντικής βιομηχανικής βάσης, που δραστηριοποιείται στους τομείς της αεροναυπηγικής, των πυραύλων, των συστημάτων αποστολής και του διαστήματος. Τα συστήματά της εξοπλίζουν μεγάλο μέρος των ενόπλων δυνάμεων του ΝΑΤΟ και πολυάριθμους εταίρους στην Ασία και τη Μέση Ανατολή.
Μόνο το 2025, η εταιρεία παρέδωσε πάνω από 24.000 προϊόντα στον τομέα των πυραύλων και του ελέγχου πυρός στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους, επιβεβαιώνοντας μια κεντρική θέση που υπερβαίνει το μεμονωμένο πρόγραμμα Patriot.
Ιταλία και ΕΕ: Εξάρτηση και διαλειτουργικότητα
Η Ιταλία αναπτύσσει το σύστημα Patriot μέσω της Πολεμικής Αεροπορίας και αποτελεί μέρος της ολοκληρωμένης αρχιτεκτονικής αεράμυνας του ΝΑΤΟ. Σε βιομηχανικό επίπεδο, η συμβολή της Ιταλίας προέρχεται κυρίως από τη Leonardo, η οποία συμμετέχει σε προγράμματα σχετικά με τα ραντάρ, τους αισθητήρες και την ολοκλήρωση συστημάτων με τη Lockheed Martin.
Ωστόσο, η παραγωγή αναχαιτιστικών συστημάτων παραμένει συγκεντρωμένη στις Ηνωμένες Πολιτείες, αναδεικνύοντας μια ευρωπαϊκή διαρθρωτική εξάρτηση που οι Βρυξέλλες μόλις τώρα προσπαθούν να αντιμετωπίσουν. Η αεράμυνα έχει καταστεί ένας από τους κεντρικούς κόμβους στη συζήτηση για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ.
Αλλά χρειάζονται πραγματικά αναχαιτιστικά ή πρόκειται απλώς για επιχειρηματική δραστηριότητα;
Σύμφωνα με το CSIS, το IISS και την RAND Corporation, η αύξηση της παραγωγής των Patriot ανταποκρίνεται σε μια συγκεκριμένη και μετρήσιμη έλλειψη. Τα δυτικά αποθέματα ήταν διαστασιολογημένα για σύντομες, περιφερειακές συγκρούσεις και όχι για παρατεταμένους πολέμους υψηλής έντασης. Σε ένα σενάριο άμεσης σύγκρουσης, τα ευρωπαϊκά αποθέματα θα μπορούσαν να εξαντληθούν μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Το βάρος του αμυντικού λόμπι είναι υπαρκτό, αλλά οι αναλυτές συμφωνούν σε ένα σημείο: δεν ήταν οι εταιρείες που δημιούργησαν τη ζήτηση. Ήταν ο πόλεμος που αποκάλυψε μια συστημική αστάθεια. Όπως σημειώνουν το RUSI και το Ινστιτούτο Peterson, για χρόνια οι κυβερνήσεις έδιναν προτεραιότητα στην αποτελεσματικότητα έναντι της ανθεκτικότητας. Σήμερα πληρώνουν το τίμημα αυτής της επιλογής.
Η νέα αποτροπή είναι η βιομηχανική
Σύμφωνα με την DGAP και το ECFR, η αποτροπή του 21ου αιώνα μετριέται όχι μόνο με την προηγμένη τεχνολογία, αλλά και με τη διαρκή παραγωγική ικανότητα σε βάθος χρόνου. Χωρίς αποθέματα, ισχυρές αλυσίδες εφοδιασμού και μακροπρόθεσμες συμβάσεις, η στρατιωτική υπεροχή παραμένει θεωρητική.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, η κούρσα των Patriot δεν αποτελεί επομένως χάρη στη βιομηχανία, αλλά μια καθυστερημένη προσπάθεια να καλυφθεί ένα επικίνδυνο κενό. Το πραγματικό άγνωστο δεν είναι αν η Δύση θα επενδύσει στην αεράμυνα, αλλά αν θα το κάνει αρκετά γρήγορα ώστε να αποτρέψει την αποτροπή να μετατραπεί σε στοίχημα.