Η Εθνική Τράπεζα της Πολωνίας αύξησε τα αποθέματά της σε ράβδους χρυσού σε περίπου 550 τόνους, αξίας άνω των 270 δισ. ζλότι (64 δισ. ευρώ)
Η κλίμακα των αγορών και ο ρυθμός συσσώρευσης καθιστούν την Εθνική Τράπεζα της Πολωνίας (ΝΒΡ) έναν από τους πιο ενεργούς παίκτες στην παγκόσμια αγορά αποθεματικών.
Ο πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας, Άνταμ Γκλαπίνσκι, τονίζει εδώ και αρκετά χρόνια ότι ο χρυσός διαδραματίζει ιδιαίτερο ρόλο στη διάρθρωση των αποθεματικών - είναι ένα περιουσιακό στοιχείο απαλλαγμένο από πιστωτικό κίνδυνο, ανεξάρτητο από τις αποφάσεις νομισματικής πολιτικής άλλων χωρών και ανθεκτικό σε χρηματοπιστωτικούς κλυδωνισμούς, ενώ τα υψηλά αποθέματα χρυσού συμβάλλουν στη σταθερότητα της πολωνικής οικονομίας.
Ο χρυσός ως πυλώνας χρηματοοικονομικής ασφάλειας
Οι φιλοδοξίες της τράπεζας ΝΒΡ είναι μακρόπνοες: ο στόχος είναι να διαθέτει 700 τόνους χρυσού και η συνολική αξία των αποθεμάτων χρυσού να είναι περίπου 400 δισεκατομμύρια ζλότι (PLN), δηλαδή κοντά στα 95 δισ. ευρώ.
Μόλις το 2024, ο χρυσός αντιπροσώπευε το 16,86% των συναλλαγματικών αποθεμάτων της Πολωνίας. Οι εκτιμήσεις στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 δείχνουν άλμα στο 28,22%, σηματοδοτώντας μία από τις ταχύτερες αλλαγές στη διάρθρωση των αποθεμάτων μεταξύ των κεντρικών τραπεζών παγκοσμίως. Οι μεγαλύτερες συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν τους τελευταίους μήνες του 2025, σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας των αγορών και γεωπολιτικών εντάσεων.
Με πρωτοβουλία του κεντρικού τραπεζίτη, καθηγητή Άνταμ Γκλαπίνσκι, το Διοικητικό Συμβούλιο της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας (ΝΒΡ) αποφάσισε να αυξήσει περαιτέρω στρατηγικά το μερίδιο του χρυσού.
Ο Γκλαπίνσκι ανακοίνωσε τον Ιανουάριο του 2026 ότι θα ζητήσει από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας να εκδώσει ψήφισμα για την αύξηση των αποθεμάτων σε 700 τόνους ράβδων.
Αποθέματα χρυσού: Η Πολωνία σε σύγκριση με τον κόσμο
Σύμφωνα με τις αναλύσεις του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού, το έτος 2025 έφερε τη συνέχιση της παγκόσμιας τάσης συσσώρευσης χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες.
Με λίγες εξαιρέσεις, οι περισσότερες χώρες αύξησαν τις αποθήκες τους, αντιμετωπίζοντας το χρυσό ως στρατηγικό μέσο αντιστάθμισης έναντι νομισματικών και χρηματοπιστωτικών κρίσεων.
Το 2025, έως και το 95% των κεντρικών τραπεζών που συμμετείχαν στην έρευνα αναμένουν ότι τα παγκόσμια αποθέματα χρυσού θα αυξηθούν κατά τους επόμενους δώδεκα μήνες.
Τους λόγους για τους οποίους οι κεντρικές τράπεζες επενδύουν σε χρυσό εξηγεί η Marta Bassani-Prusik, διευθύντρια επενδυτικών προϊόντων και αξιών συναλλάγματος στο Νομισματοκοπείο της Πολωνίας.
"Ένα από τα βασικά κίνητρα για τις κεντρικές τράπεζες είναι η ανεξαρτησία της τιμής του χρυσού από τη νομισματική πολιτική και τον πιστωτικό κίνδυνο. Εξίσου σημαντική είναι η διαφοροποίηση των περιουσιακών στοιχείων και η μείωση του μεριδίου του δολαρίου και άλλων νομισμάτων στα αποθέματα". - εξηγεί ο εμπειρογνώμονας.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν αναφέρουν όλες οι κεντρικές τράπεζες την πλήρη κλίμακα των αγορών τους. Συχνά επισημαίνεται η Κίνα ή η Ρωσία σε αυτό το πλαίσιο. Ορισμένοι παρατηρητές της αγοράς ερμηνεύουν τις ενέργειες αυτές ως μέρος των προετοιμασιών για ένα εναλλακτικό μοντέλο χρήματος, στο οποίο ο χρυσός θα μπορούσε να διαδραματίσει πολύ μεγαλύτερο ρόλο από ό,τι στο παρελθόν.
Περισσότερος χρυσός από την ΕΚΤ
Η πληροφορία ότι η Πολωνία κατέχει πλέον περισσότερο χρυσό από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν είναι μόνο συμβολική. Η ΕΚΤ διαχειρίζεται τη νομισματική πολιτική της ευρωζώνης, αλλά τα δικά της αποθέματα χρυσού είναι σχετικά περιορισμένα και το βάρος της κατοχής ράβδων βαρύνει κυρίως τις εθνικές τράπεζες των χωρών μελών.
Τα αποθέματα χρυσού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) ανέρχονται σε περίπου 506,5 τόνους. Σε αυτό το πλαίσιο, το μέγεθος των αποθεμάτων της Βαρσοβίας - 550 τόνοι - είναι εντυπωσιακό και ενισχύει τη θέση της Πολωνίας στην ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική.
Ωστόσο, οι επικριτές της εκτεταμένης απόκτησης χρυσού από την κεντρική πολωνική τράπεζα επισημαίνουν ότι τα κεφάλαια που προορίζονται για την αγορά θα μπορούσαν να τοποθετηθούν σε ομόλογα, τα οποία παράγουν έσοδα από τόκους. Πράγματι, ο χρυσός δεν παρέχει τρέχοντα εισοδήματα.
Τιμές ρεκόρ και προβλέψεις για το 2026
Οι αγορές εκ μέρους της ΝΒΡ συνέπεσαν με ιστορικά ρεκόρ στις τιμές του χρυσού. Παρόλο που ο ρυθμός αύξησης της εισαγωγής μπορεί να επιβραδυνθεί το 2026, οι προβλέψεις των μεγάλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων παραμένουν αισιόδοξες.
Η ING εκτιμά μέση τιμή περίπου 4 150 δολάρια ΗΠΑ ανά ουγγιά, η Deutsche Bank κάνει λόγο για 4 450 δολάρια ΗΠΑ και η Goldman Sachs αυξάνει την πρόβλεψή της στα 4 900 δολάρια ΗΠΑ. Σε ένα σενάριο ισχυρής παγκόσμιας ζήτησης, η J.P. Morgan επιτρέπει έως και 5 300 δολάρια ΗΠΑ ανά ουγγιά.
"Η αυξανόμενη ζήτηση από τις κεντρικές τράπεζες αποτελεί απάντηση στις οικονομικές εντάσεις και τις δυναμικές γεωπολιτικές αλλαγές. Αν και οι αγορές των θεσμικών οργάνων δεν μεταφράζονται άμεσα στις τιμές, επηρεάζουν έμμεσα τις αποφάσεις των μεμονωμένων επενδυτών", τονίζει η Bassani-Prusik.
Ο χρυσός επιστρέφει στην εύνοια των επενδυτών
Για την ΝΒΡ, ο χρυσός αποτελεί στοιχείο της μακροπρόθεσμης στρατηγικής χρηματοοικονομικής ασφάλειας της χώρας.
Όπως σημειώνουν οι εμπειρογνώμονες του Νομισματοκοπείου της Πολωνίας, όσο μεγαλύτερη είναι η αβεβαιότητα στις αγορές, τόσο μεγαλύτερο είναι το ενδιαφέρον για περιουσιακά στοιχεία που θεωρούνται "ασφαλές καταφύγιο". Υπάρχει επίσης αυξανόμενη ευαισθητοποίηση μεταξύ των μικροεπενδυτών σχετικά με το ρόλο του χρυσού στη μακροπρόθεσμη προστασία του κεφαλαίου.
Ωστόσο, ορισμένοι οικονομολόγοι αντιτίθενται σε αυτή τη θέση και θεωρούν ότι ένα υψηλό ποσοστό χρυσού μπορεί να μην ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ευέλικτης διαχείρισης αποθεμάτων σε μια σύγχρονη οικονομία και ότι τα κεφάλαια θα μπορούσαν να διατεθούν καλύτερα σε άλλες, πιο παραγωγικές επενδύσεις.
Η επίτευξη των 550 τόνων αποτελεί σημαντικό ορόσημο, αλλά οι ανακοινώσεις για περαιτέρω αγορές υποδηλώνουν ότι η Πολωνία δεν έχει πει ακόμη την τελευταία της λέξη. Σε έναν κόσμο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και μιας μεταβαλλόμενης χρηματοπιστωτικής τάξης, ο χρυσός γίνεται και πάλι ένα από τα βασικά περιουσιακά στοιχεία - και η Πολωνία θέλει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτού του παιχνιδιού.