Τα γεύματα για φούρνο μικροκυμάτων είναι βολικά – αλλά μια νέα έκθεση αποκαλύπτει πόσο μπορεί να βλάπτουν την υγεία μας και τον πλανήτη.
Τα έτοιμα γεύματα για φούρνο μικροκυμάτων είναι μια ευκολία στην οποία δύσκολα μπορεί κανείς να αντισταθεί σε μια φορτωμένη μέρα. Ωστόσο, μια νέα έκθεση προειδοποιεί ότι μπορεί σιωπηλά να προκαλούν σοβαρή ζημιά στην υγεία μας και στο περιβάλλον.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η έκθεση (πηγή στα Αγγλικά) της Greenpeace International αναλύει 24 πρόσφατες επιστημονικές μελέτες για τους κρυφούς κινδύνους που εγκυμονεί για την υγεία η κατανάλωση έτοιμων γευμάτων συσκευασμένων σε πλαστικό.
Η εικόνα που σκιαγραφεί είναι ζοφερή: εκατοντάδες χιλιάδες μικροσκοπικά σωματίδια πλαστικού που διαρρέουν στο φαγητό μας μαζί με επικίνδυνες χημικές ουσίες, ικανές να έχουν εκτεταμένες επιπτώσεις στην υγεία.
«Ο κόσμος νομίζει ότι κάνει μια αθώα επιλογή όταν αγοράζει και ζεσταίνει ένα γεύμα συσκευασμένο σε πλαστικό», λέει ο Graham Forbes, επικεφαλής παγκόσμιας εκστρατείας για τα πλαστικά στη Greenpeace USA.
«Στην πραγματικότητα, εκτιθέμεθα σε ένα κοκτέιλ μικροπλαστικών και επικίνδυνων χημικών ουσιών που δεν θα έπρεπε ποτέ να βρίσκονται μέσα ή κοντά στην τροφή μας».
Και η ρύπανση δεν σταματά στο σώμα μας. Τα πλαστικά δισκάκια και οι μεμβράνες τροφίμων ρυπαίνουν σε όλο τον κύκλο ζωής τους – από την εξόρυξη ορυκτών καυσίμων μέχρι την ενεργοβόρα παραγωγή και τη μετέπειτα απόρριψη.
Όταν έρθει η ώρα να πεταχτούν αυτά τα πλαστικά μίας χρήσης, τα πολυστρωματικά υλικά τους κάνουν την ανακύκλωση δύσκολη. Καθώς διασπώνται σε μικρο- και νανοπλαστικά, τα μικρά αυτά θραύσματα συσσωρεύονται στο έδαφος, στα ποτάμια και στους ωκεανούς, βλάπτουν τα ζώα και επιστρέφουν ξανά στο σύστημα τροφής μας.
Ακόμη και όταν καταφέρνουν να μπουν στην κυκλική οικονομία, τα πλαστικά υποβαθμίζονται ποιοτικά και μπορεί να απελευθερώσουν εκ νέου επικίνδυνα πρόσθετα σε νέα προϊόντα.
Είναι ασφαλή τα έτοιμα γεύματα σε πλαστικό για ζέσταμα και κατανάλωση;
Τα έτοιμα φαγητά με την ένδειξη «κατάλληλο για φούρνο μικροκυμάτων» μπορεί να δίνουν στους καταναλωτές μια παραπλανητική αίσθηση ασφάλειας, προειδοποιεί η έκθεση.
Η σήμανση, υποστηρίζουν οι συγγραφείς, αφορά γενικά τη δομική αντοχή του δοχείου – και όχι το κατά πόσο αυτό απελευθερώνει μικροπλαστικά ή χημικά πρόσθετα στο φαγητό.
Μία μελέτη κατέγραψε 326.000 έως 534.000 μικρο- και νανοπλαστικά σωματίδια που διέρρευσαν σε υγρά προσομοίωσης τροφίμων μετά από μόλις πέντε λεπτά θέρμανσης σε φούρνο μικροκυμάτων. Τα νανοπλαστικά είναι τόσο μικρά που μπορούν δυνητικά να εισέλθουν στα όργανα και στην κυκλοφορία του αίματος.
Είναι επίσης γνωστό ότι τα πλαστικά περιέχουν περισσότερες από 4.200 επικίνδυνες χημικές ουσίες. Οι περισσότερες δεν ρυθμίζονται στη συσκευασία τροφίμων και ορισμένες συνδέονται με καρκίνο, υπογονιμότητα, ορμονικές διαταραχές και μεταβολικά νοσήματα, σημειώνει η έκθεση.
Τουλάχιστον 1.396 χημικές ουσίες από πλαστικά σε επαφή με τρόφιμα έχουν ανιχνευθεί σε ανθρώπινους οργανισμούς, με ολοένα περισσότερα στοιχεία να συνδέουν την έκθεση με νευροαναπτυξιακές διαταραχές, καρδιαγγειακή νόσο, παχυσαρκία και διαβήτη τύπου 2.
Υψηλότερες θερμοκρασίες, μεγαλύτεροι χρόνοι θέρμανσης, φθαρμένα δοχεία και λιπαρές τροφές – που απορροφούν περισσότερες χημικές ουσίες – αυξάνουν σημαντικά την ποσότητα πλαστικών σωματιδίων και προσθέτων που διαρρέουν στα γεύματα, σύμφωνα με την έκθεση.
Οι κανονιστικές κατευθυντήριες γραμμές για τα μικροπλαστικά που απελευθερώνονται από τη συσκευασία τροφίμων είναι ανεπαρκείς παγκοσμίως, αναφέρει, προσθέτοντας ότι η άρνηση της βιομηχανίας έχει συμβάλει σε καθυστερήσεις στη ρύθμιση.
Τα μικροπλαστικά από τη συσκευασία τροφίμων, ολοένα μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας στην Ευρώπη
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για παράδειγμα, τα πλαστικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα ρυθμίζονται βάσει «ορίων μετανάστευσης» για γνωστές χημικές ουσίες, σύμφωνα με τις εισηγήσεις της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), ωστόσο προς το παρόν δεν υπάρχουν συγκεκριμένα όρια για τα σωματίδια μικροπλαστικού.
Σε email προς το Euronews Green, η EFSA αναφέρει ότι είναι «ενημερωμένη για την αυξανόμενη ανησυχία σχετικά με τη μετανάστευση μικροπλαστικών από τη συσκευασία τροφίμων», έχοντας ήδη από το 2021 επισημάνει το ζήτημα ως προτεραιότητα.
Έκτοτε, η Αρχή δηλώνει ότι αναδεικνύει τα κενά γνώσης για τη βιομηχανία τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για εναρμονισμένες μεθόδους δοκιμών και ολοκληρωμένα δεδομένα έκθεσης σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων, καθώς και για στιβαρές εκτιμήσεις των κινδύνων για την υγεία.
Τονίζει επίσης πόσο σημαντικό είναι να κατανοήσουμε πώς η επεξεργασία και η συσκευασία τροφίμων συμβάλλουν στην απελευθέρωση μικρο- και νανοπλαστικών.
Μετά από μια πρόσφατη ανασκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας για το θέμα, η EFSA επισημαίνει ελλείψεις στα δεδομένα που πρέπει να καλυφθούν, μεταξύ άλλων με τη μελέτη της έκθεσης σε μικρο- και νανοπλαστικά από υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, ώστε να μπορούν να καθοριστούν ασφαλή επίπεδα μετανάστευσης.
Μια εν εξελίξει αξιολόγηση των πιθανών κινδύνων για την υγεία από τα μικροπλαστικά σε τρόφιμα, νερό και αέρα διεξάγεται αυτή την περίοδο από την EFSA, κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Τα αποτελέσματά της αναμένονται στο τέλος του 2027.
Η πλαστική ρύπανση αυξάνεται με ιλιγγιώδη ρυθμό
Η παγκόσμια παραγωγή πλαστικού αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2050 και η πλαστική συσκευασία αποτελεί τεράστιο μέρος του προβλήματος. Σύμφωνα με ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, σήμερα αντιπροσωπεύει το 36 τοις εκατό όλου του πλαστικού.
Τα έτοιμα γεύματα συσκευασμένα σε πλαστικό, μια αγορά που ήδη αξίζει πάνω από 160 δισ. ευρώ, αναμένεται να αυξήσουν την αξία τους σχεδόν στα 300 δισ. ευρώ το 2034, καθώς οι καταναλωτές συνεχίζουν να αναζητούν την ευκολία, σύμφωνα με έρευνα της διεθνούς συμβουλευτικής εταιρείας Towards FnB.
Το 2024 παρήχθησαν παγκοσμίως 71 εκατομμύρια τόνοι έτοιμων γευμάτων, δηλαδή κατά μέσο όρο 12,6 κιλά ανά άτομο, σύμφωνα με έρευνα αγοράς που δημοσίευσε η Statista.
Η Greenpeace υποστηρίζει ότι τα πλαστικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα θα πρέπει να υπόκεινται σε αυστηρότερους παγκόσμιους περιορισμούς στο υπό διαπραγμάτευση Παγκόσμια Συνθήκη του ΟΗΕ για τα Πλαστικά, συμπεριλαμβανομένης της σταδιακής κατάργησης επικίνδυνων προσθέτων και όχι της εξάρτησης από την ανακύκλωση στο τέλος της αλυσίδας.
«Ο κίνδυνος είναι σαφής, το διακύβευμα μεγάλο και η ώρα για δράση είναι τώρα», λέει ο Forbes.