Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, η συμμετοχή ξεπέρασε το 70% και το 90% των ψηφοφόρων υποστήριξε το νέο σύνταγμα, το οποίο διευρύνει την προεδρική εξουσία, εισάγει τη θέση του αντιπροέδρου και μεταρρυθμίζει το κοινοβούλιο.
Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή του Καζακστάν επιβεβαίωσε όσα δήλωσε ο πρόεδρος Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγεφ στο νυχτερινό του διάγγελμα. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, το νέο Σύνταγμα της χώρας εγκρίθηκε από τους πολίτες την ημέρα του δημοψηφίσματος, στις 15 Μαρτίου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Σήμερα γίναμε μάρτυρες ενός πραγματικά ιστορικού γεγονότος για τη χώρα μας. Οι πολίτες του Καζακστάν συμμετείχαν στο δημοψήφισμα και στήριξαν τη συνταγματική μεταρρύθμιση. Ψήφισαν για το μέλλον της χώρας μας. Τα αποτελέσματα των exit polls μόλις δημοσιεύθηκαν και μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το Καζακστάν έκανε την ιστορική του επιλογή υπέρ του νέου Συντάγματος. Έτσι, ο λαός μας, μέσω της ψήφου του, καθόρισε τη μελλοντική πορεία της ιστορίας και τη μοίρα του Καζακστάν», δήλωσε ο Τοκάγεφ.
Τις ημέρες πριν από την ψηφοφορία, ο πρόεδρος, που ήταν και ο εισηγητής της αλλαγής, είχε τονίσει ότι το υφιστάμενο Σύνταγμα διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στα δύσκολα χρόνια της εδραίωσης της ανεξαρτησίας του Καζακστάν μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, αλλά ότι οι συνθήκες έχουν πλέον αλλάξει και η χώρα χρειάζεται ένα νέο θεμελιώδες νομικό πλαίσιο.
Οι αλλαγές που φέρνει το νέο Σύνταγμα
Ο ρόλος του προέδρου ενισχύεται στο νέο Σύνταγμα. Σήμερα, ο πρόεδρος, με την έγκριση της Γερουσίας, μπορεί να διορίζει τους επικεφαλής του Συνταγματικού Δικαστηρίου, του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, της Κεντρικής Τράπεζας, της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και τον Γενικό Εισαγγελέα.
Το νέο Σύνταγμα του δίνει επίσης την εξουσία να διορίζει τους επικεφαλής του Ανώτατου Δικαστηρίου, της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής, του Ανώτατου Ελεγκτικού Επιμελητηρίου, της Υπηρεσίας Κρατικής Ασφάλειας και τον Συνήγορο του Πολίτη.
Ο πρόεδρος θα μπορεί ακόμη να διορίζει 10 δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου, έξι μέλη της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής και οκτώ μέλη του Ανώτατου Ελεγκτικού Επιμελητηρίου, όλα με την έγκριση του νέου μονοθάλαμου κοινοβουλίου, που ονομάζεται Κουρουλτάι.
Ωστόσο, προβλέπεται ότι εάν το Κουρουλτάι απορρίψει αυτές τις υποψηφιότητες δύο φορές, ο πρόεδρος θα έχει το δικαίωμα να διαλύσει το κοινοβούλιο.
Σε περίπτωση προσωρινής απουσίας του κοινοβουλίου, ο πρόεδρος θα έχει τη δυνατότητα να «εκδίδει διατάγματα με ισχύ συνταγματικών νόμων ή νόμων της Δημοκρατίας του Καζακστάν».
Ο πρόεδρος του Κουρουλτάι και ο αντιπρόεδρος θα υπόκεινται επίσης στον ίδιο κανόνα.
Επιστροφή του αξιώματος του αντιπροέδρου
Η μεταρρύθμιση επαναφέρει επίσης τη θέση του αντιπροέδρου. Η χώρα διέθετε αυτό το αξίωμα την περίοδο 1991–1996, αλλά στη συνέχεια καταργήθηκε.
Τα καθήκοντά του θα περιλαμβάνουν την εκπροσώπηση της χώρας στο εξωτερικό, την εκπροσώπηση του προέδρου σε κοινοβουλευτικές και άλλες συνεδριάσεις, καθώς και την αλληλεπίδραση με κοινωνικές, πολιτιστικές και επιστημονικές κοινότητες εντός και εκτός χώρας. Οι υπόλοιπες αρμοδιότητές του θα καθορίζονται από τον πρόεδρο.
Άλλες διατάξεις
Τροποποιείται επίσης η διατύπωση σχετικά με την ελευθερία της έκφρασης. Το ισχύον Σύνταγμα αναφέρει ότι «η ελευθερία του λόγου και της τέχνης είναι εγγυημένη».
Η νέα εκδοχή επεκτείνει αυτές τις εγγυήσεις ώστε να περιλαμβάνουν και «την επιστημονική, τεχνική και καλλιτεχνική δημιουργία».
Μία από τις πιο συζητημένες αλλαγές αφορά τη χρήση της καζακικής και της ρωσικής γλώσσας. Αντί να χρησιμοποιούνται «σε ίση βάση», θα χρησιμοποιούνται «παράλληλα», κάτι που, σύμφωνα με ειδικούς, υποδηλώνει προτεραιότητα της καζακικής.
«Τα επίσημα έγγραφα στην καζακική γλώσσα θα έχουν την υψηλότερη ισχύ. Αυτό σημαίνει ότι, αν εκδοχές του ίδιου εγγράφου σε διαφορετικές γλώσσες έρχονται σε αντίθεση, θα θεωρείται ορθή η καζακική εκδοχή», δήλωσε ο πολιτικός επιστήμονας Γκαζίς Αμπίσεφ.
Διευρύνεται επίσης το πεδίο προστασίας των προσωπικών δεδομένων, ενώ διευκρινίζεται ρητά ότι η θρησκεία είναι διαχωρισμένη από το κράτος.
Ο γάμος δεν θα ορίζεται πλέον ως ένωση δύο προσώπων, αλλά ως ένωση άνδρα και γυναίκας, σε συνέχεια της πρόσφατης απαγόρευσης της «προπαγάνδας» υπέρ της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Το Καζακστάν είναι μέλος πολλών διεθνών οργανισμών και έχει υπογράψει συμφωνίες, όπως με τον ΟΗΕ και τη Συμφωνία του Παρισιού. Σύμφωνα με το ισχύον Σύνταγμα, οι διεθνείς δεσμεύσεις υπερισχύουν του εθνικού δικαίου. Η νέα εκδοχή δεν περιλαμβάνει πλέον αυτή τη δέσμευση.
Παρότι εξακολουθεί να προβλέπεται σεβασμός του διεθνούς δικαίου και οι βασικές αρχές της εξωτερικής πολιτικής παραμένουν οι φιλικές σχέσεις, ο διάλογος και η μη παρέμβαση, το Καζακστάν επιδιώκει να αφαιρέσει τη διάταξη που το υποχρεώνει να «αποκηρύσσει την πρώτη χρήση ένοπλης βίας».
Μη κυβερνητικές οργανώσεις και πολιτικά κόμματα που χρηματοδοτούνται από διεθνείς πηγές θα πρέπει να δηλώνουν ανοιχτά τα χρηματικά ποσά που λαμβάνουν όχι μόνο από ξένες κυβερνήσεις και οργανισμούς, αλλά και από ξένες εταιρείες ή εταιρείες με ξένη συμμετοχή.