Μετά την καράρρευση των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν στο Πακιστάν, πυροδοτώντας τους φόβους για επανανάφλεξη στον πόλεμο και ωθώντας τις τιμές του πετρελαίου σε νέα κατακόρυφη άνοδο
Ο αμερικανικός στρατός έθεσε σε ισχύ από τις 5.00 το απόγευμα (ώρα Ελλάδος και Κύπρου) αποκλεισμό του Κόλπου του Ομάν και της Αραβικής Θάλασσας, ανατολικά των Στενών του Ορμούζ, έναν αποκλεισμό που μάλιστα δήλωσε ότι θα τον εφαρμόσει σε όλη την κυκλοφορία των πλοίων, ανεξαρτήτου σημαίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτό αναφέρει η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση σε ένα σημείωμα προς τους ναυτικούς που περιήλθε νωρίτερα στη γνώση του πρακτορείου ειδήσεων Reuters.
«Οποιοδήποτε πλοίο εισέρχεται ή εξέρχεται από την αποκλεισμένη περιοχή χωρίς άδεια θα υπόκειται σε αναχαίτιση, αλλαγή πορείας και σύλληψη», λέει το σημείωμα. «Ο αποκλεισμός δεν θα εμποδίσει τον ουδέτερο διάπλου μέσω των Στενών του Ορμούζ προς ή από μη ιρανικούς προορισμούς».
Ο αποκλεισμός «περιλαμβάνει ολόκληρη την ιρανική ακτογραμμή, για να συμπεριλάβει, όχι να περιοριστεί, σε λιμένες και τερματικούς σταθμούς πετρελαίου», ανέφερε το σημείωμα, προσθέτοντας ότι θα επιτρέπονται ανθρωπιστικές αποστολές, συμπεριλαμβανομένων τροφίμων, ιατρικών προμηθειών και άλλων βασικών αγαθών (και) θα υπόκεινται σε έλεγχο.
Ουσιαστικά ο αμερικανικός στρατός ξεκινά αποκλεισμό όλων των ιρανικών λιμανιών, μετά την κατάρρευση των συνομιλιών μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών στο Πακιστάν, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αποδίδει αυτήν την κατάρρευση στην άρνηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας να εγκαταλείψει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες.
Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι θα αποκλείσει τη στρατηγική εμπορική οδό των Στενών του Ορμούζ, την οποία απαιτεί από την Τεχεράνη να ανοίξει πλήρως, αφού προηγουένως ο αντιπρόεδρός του Τζέι Ντι Βανς αποχώρησε από τις διαπραγματεύσεις με ιρανική αντιπροσωπεία στο Ισλαμαμπάντ την Κυριακή.
Η κατάρρευση των συνομιλιών διέλυσε τις παγκόσμιες ελπίδες για μια συμφωνία που θα τερμάτιζε οριστικά τον πόλεμο, ο οποίος έχει προκαλέσει τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων και έχει προκαλέσει αναταραχή στην παγκόσμια οικονομία από τότε που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου.
Καθώς οι διαπραγματευτικές ομάδες αποχωρούσαν, το Πακιστάν ως μεσολαβούσα χώρα δήλωσε ότι θα συνεχίσει να διευκολύνει τον διάλογο και κάλεσε και τις δύο πλευρές να τιμήσουν την εύθραυστη εκεχειρία δύο εβδομάδων που επετεύχθη την περασμένη εβδομάδα και η οποία, σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, θα μπορούσε να τεθεί σε κίνδυνο από οποιονδήποτε θαλάσσιο στρατιωτικό αποκλεισμό.
«Ο αποκλεισμός θα επιβληθεί αμερόληπτα κατά των πλοίων όλων των εθνών που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των ιρανικών λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν», ανέφερε η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ σε ανακοίνωσή της.
Οι αμερικανικές δυνάμεις δεν θα παρεμποδίσουν τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ προς και από μη ιρανικά λιμάνια, προστίθεται.
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε την ανακοίνωση του αμερικανικού στρατού στην πλατφόρμα του Truth Social, ανακοινώνοντας μια πιο περιορισμένη επιχείρηση από ό,τι είχε προβλέψει σε προηγούμενη ανάρτησή του, στην οποία υποστήριζε ότι θα μπλοκαριστούν όλα τα πλοία που επιχειρούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από το στενό.
Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν (IRGC) είχαν προειδοποιήσει πριν από την ανακοίνωση του αμερικανικού στρατού ότι έχουν τον πλήρη έλεγχο της κυκλοφορίας μέσω του Ορμούζ και θα παγιδεύσουν κάθε αμφισβητία "σε μια θανατηφόρα δίνη".
Σε μακροσκελή ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τραμπ δήλωσε την Κυριακή ότι στόχος του ήταν να καθαρίσει τα στενά από τις νάρκες και να το ανοίξει ξανά σε όλες τις θαλάσσιες μεταφορές, αλλά ότι δεν πρέπει να επιτραπεί στο Ιράν να επωφεληθεί από τον έλεγχο της πλωτής οδού.
«Με άμεση ισχύ, το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, το καλύτερο στον κόσμο, θα ξεκινήσει τη διαδικασία αποκλεισμού όλων των πλοίων που προσπαθούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε ο Τραμπ. «Οποιοσδήποτε Ιρανός πυροβολεί εναντίον μας ή εναντίον ειρηνικών πλοίων, θα τιναχτεί στον αέρα».
Μαξιμαλισμός, μετατόπιση των στόχων και αποκλεισμός
Οι τιμές του πετρελαίου - οι οποίες έπεσαν την περασμένη εβδομάδα μετά την προσωρινή κατάπαυση του πυρός - σημείωσαν άλμα περίπου 8% τη Δευτέρα, με τα δύο βασικά συμβόλαια WTI και Brent να ξεπερνούν τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος ηγήθηκε της αντιπροσωπείας της Τεχεράνης στο Πακιστάν, δήλωσε ότι η Τεχεράνη "δεν θα υποκύψει σε καμία απειλή" από την Ουάσινγκτον, ενώ ο αρχηγός του Πολεμικού Ναυτικού Σαχράμ Ιρανί χαρακτήρισε "γελοία" την απειλή του Τραμπ για αποκλεισμό.
Αφού οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν στο υψηλότερο επίπεδο από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 απέτυχαν να καταλήξουν σε συμφωνία, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί υποστήριξε ότι ο "μαξιμαλισμός, η μετατόπιση των στόχων και ο αποκλεισμός" ευθύνονται για την αποτροπή μιας συμφωνίας από την οποία, όπως είπε, βρισκόμασταν "μόλις λίγα εκατοστά μακριά".
Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Κυριακή ότι είναι αμφίθυμος ως προς την προοπτική συνέχισης των συνομιλιών με το Ιράν. «Δεν με ενδιαφέρει αν θα επιστρέψουν ή όχι. Αν δεν επιστρέψουν, είμαι εντάξει», δήλωσε.
Η Τεχεράνη έχει ήδη περιορίσει την κυκλοφορία μέσω των στενών - μιας βασικής οδού για τις παγκόσμιες μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου - ενώ επιτρέπει τη διέλευση ορισμένων πλοίων που εξυπηρετούν φιλικές χώρες όπως η Κίνα.
Παραμένει ασαφές ποιος στην Τεχεράνη έχει τον πλήρη έλεγχο των Φρουρών της Επανάστασης - ενός επίλεκτου παραστρατιωτικού σώματος που συνήθως είναι υπόλογο απευθείας στον Αγιατολάχ - και του Ναυτικού του, που σταθμεύει στο Ορμούζ.
Η Νικόλ Γκραζέβσκι, επίκουρη καθηγήτρια στο Κέντρο Διεθνών Ερευνών του Sciences Po, δήλωσε ότι ο αποκλεισμός από τις ΗΠΑ «δεν είναι ένα ήσσονος σημασίας εξαναγκαστικό σήμα», αλλά θα μπορούσε μάλλον να θεωρηθεί μια ουσιαστική επανάληψη του πολέμου.
Ο αμερικανικός στρατός δήλωσε το Σάββατο ότι δύο πολεμικά πλοία του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ πέρασαν από το Ορμούζ για να αρχίσουν να το καθαρίζουν από τις νάρκες, έναν ισχυρισμό που η Τεχεράνη αρνήθηκε.
Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Fars του Ιράν μετέδωσε την Κυριακή ότι δύο πετρελαιοφόρα με σημαία Πακιστάν που κατευθύνονταν προς το στενό είχαν επιστρέψει.
Όμως η βασική υδάτινη οδός δεν ήταν το μόνο σημείο τριβής που αποτινάσσει τις παγκόσμιες προσπάθειες με επικεφαλής το Πακιστάν για τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου όταν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν πλήγματα κατά του Ιράν, το οποίο στη συνέχεια απάντησε χτυπώντας πόλεις του Κόλπου και του Ισραήλ.
Απογοητευμένη αντιπροσωπεία των ΗΠΑ
Η αμερικανική αντιπροσωπεία στο Ισλαμαμπάντ -με επικεφαλής τον Βανς, τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ- απογοητεύτηκε από την άρνηση του Ιράν να εγκαταλείψει αυτό που αποκάλεσε «δικαίωμά του» σε πυρηνικό πρόγραμμα.
«Πάντα έλεγα, από την αρχή και πριν από πολλά χρόνια, ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο», ανέφερε αργότερα ο Τραμπ. Ο Βανς δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Ισλαμαμπάντ ότι η Ουάσινγκτον έκανε στην Τεχεράνη την «τελική και καλύτερη προσφορά» της.
«Θα δούμε αν οι Ιρανοί την αποδεχθούν», πρόσθεσε.
Ακόμη και πριν από τις ιστορικές συνομιλίες, η ανησυχία ήταν μεγάλη για το κατά πόσον η εκεχειρία θα μπορούσε να καταρρεύσει λόγω των συνεχιζόμενων ισραηλινών επιθέσεων που λέγεται ότι στοχεύουν την υποστηριζόμενη από το Ιράν Χεζμπολάχ στον Λίβανο, όπου το Ιράν και το Πακιστάν επιμένουν ότι ισχύει επίσης η εκεχειρία.
Ο πρωθυπουργός του Λιβάνου Ναουάφ Σαλάμ δήλωσε την Κυριακή ότι εργάζεται για να σταματήσει ο πόλεμος και να διασφαλίσει την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων, ακόμη και όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπεντζαμιν Νετανιάχου δήλωσε στα στρατεύματα στον νότιο Λίβανο ότι η μάχη εκεί απέχει πολύ από το να τελειώσει.
Λιβανέζοι και Ισραηλινοί αξιωματούχοι πρόκειται να έχουν συνομιλίες στην Ουάσινγκτον την Τρίτη.
Η Χεζμπολάχ δήλωσε κατά τη διάρκεια της νύχτας ότι εκτόξευσε ρουκέτες προς πόλεις στο βόρειο Ισραήλ, συνεχίζοντας τις επιθέσεις που ξεκίνησε στις αρχές Μαρτίου για να εκδικηθεί τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν στην εναρκτήρια ομοβροντία των ισραηλινο-αμερικανικών επιθέσεων που ξεκίνησαν τον περιφερειακό πόλεμο.
Τα ισραηλινά πλήγματα στη Βηρυτό και σε άλλα μέρη του Λιβάνου την περασμένη εβδομάδα, μετά την ανακοίνωση της προσωρινής κατάπαυσης του πυρός, προκάλεσαν τον θάνατο εκατοντάδων ανθρώπων, σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές του Λιβάνου.