Ευρωπαϊκή χώρα υπόσχεται φθηνή ενέργεια σε ηλιόλουστες μέρες για την πλεονάζουσα ηλιακή ισχύ

Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ στην Ευρώπη, τροφοδοτώντας ελπίδες για ενεργειακή ανεξαρτησία απέναντι στις εκτινασσόμενες τιμές των καυσίμων.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Όμως τα παλαιωμένα δίκτυα ηλεκτρισμού και η περιορισμένη αποθήκευση σε μπαταρίες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Γερμανία, στη Γαλλία και στις Κάτω Χώρες, οι παραγωγοί ανανεώσιμης ενέργειας πληρώνονται ολοένα συχνότερα για να σταματούν τη λειτουργία τους – μια διαδικασία γνωστή ως «περιορισμός παραγωγής» – όταν η προσφορά γίνεται τόσο υψηλή ώστε να ξεπερνά τη ζήτηση και να υπερφορτώνει το δίκτυο, καθιστώντας το ασταθές.

Όμως θα ήταν φθηνότερο να διατίθεται η πλεονάζουσα ενέργεια δωρεάν;

Τον περασμένο μήνα, το βρετανικό Υπουργείο Ενεργειακής Ασφάλειας και Μηδενικών Εκπομπών ανακοίνωσε ότι δοκιμάζει ένα νέο σύστημα για την τροφοδότηση των νοικοκυριών με φθηνότερο ρεύμα τις ημέρες με πολύ άνεμο.

Στην έκθεση Summer Outlook (πηγή στα Αγγλικά) που δημοσιοποιήθηκε στις 14 Απριλίου, ο Εθνικός Διαχειριστής Συστήματος Ενέργειας (NESO), που είναι υπεύθυνος για τη σταθερότητα του δικτύου, προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, ενθαρρύνοντας τους διαχειριστές δικτύου να αυξάνουν την κατανάλωση όταν η προσφορά είναι υψηλή.

Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει πληρωμές σε νοικοκυριά και βιομηχανίες για να καταναλώνουν την περίσσεια ενέργειας – κάτι που θα αποτελούσε πρωτιά για το Ηνωμένο Βασίλειο.

Άνοδος της ηλιακής ενέργειας μειώνει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο

Οι ανανεώσιμες πηγές παρήγαγαν ποσοστό-ρεκόρ 44% της ηλεκτροπαραγωγής στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2025, από μόλις 3% το 2000.

Στην πρόσφατη έκθεσή του, ο NESO ανέφερε ότι η προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε «κάποιες στιγμές αυτό το καλοκαίρι» να ξεπεράσει τη ζήτηση, κυρίως λόγω της έκρηξης των οικιακών φωτοβολταϊκών.

Ο NESO πρόσθεσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο – σήμερα καθαρός εισαγωγέας ενέργειας – ενδέχεται κατά διαστήματα να μετατρέπεται σε εξαγωγέα. Ωστόσο, το Brexit και η άνοδος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε όλη την Ευρώπη σημαίνουν ότι οι εξαγωγές δεν θα είναι πάντα απλή υπόθεση.

Πώς μπορεί λοιπόν η χώρα να διαχειριστεί την πλεονάζουσα ενέργεια με άλλους τρόπους;

Ήδη, τα κυμαινόμενα τιμολόγια ενθαρρύνουν τα νοικοκυριά να χρησιμοποιούν ηλεκτρικό ρεύμα όταν η ζήτηση είναι χαμηλή, μειώνοντας το κόστος στις ώρες μη αιχμής. Τώρα, κίνητρα όπως εκπτώσεις ή απευθείας πληρωμές θα μπορούσαν να προσφέρονται για κατανάλωση ενέργειας όταν η προσφορά είναι αυξημένη.

Αυτό σημαίνει ότι «οι καταναλωτές θα μπορούσαν να πετύχουν πραγματικά συμφέρουσες τιμές όταν βάζουν πλυντήριο σε πολύ ηλιόλουστες ημέρες», λέει η Τζες Ράλστον, επικεφαλής ενέργειας στη βρετανική μη κερδοσκοπική οργάνωση Energy & Climate Intelligence Unit (ECIU).

Γιατί πρέπει να κλείνουν οι ανανεώσιμες πηγές όταν η προσφορά είναι υψηλή;

Τα ηλεκτρικά δίκτυα της Ευρώπης, που μεταφέρουν ενέργεια σε σπίτια και επιχειρήσεις, σχεδιάστηκαν για να παρέχουν κεντρικά παραγόμενη, σταθερή ισχύ από μονάδες άνθρακα και φυσικού αερίου.

Η προσφορά και η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να ισορροπούν σε πραγματικό χρόνο για να διασφαλίζεται η αξιοπιστία. Αν η ποσότητα ενέργειας που διοχετεύεται στο δίκτυο δεν αντιστοιχεί στην κατανάλωση, διαταράσσεται η συχνότητα που απαιτείται για τη μεταφορά της μέσω του δικτύου, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε διακοπές ρεύματος.

Η μεταβλητότητα της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές που εξαρτώνται από τον καιρό καθιστά δύσκολη την πρόβλεψη της ισχύος, ενώ ο αποκεντρωμένος χαρακτήρας των υπεράκτιων ή απομακρυσμένων αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων δυσχεραίνει τη μεταφορά της ενέργειας που παράγουν προς τις πόλεις και τους οικισμούς όπου χρειάζεται.

Χωρίς επαρκείς δυνατότητες αποθήκευσης της πλεονάζουσας ανανεώσιμης ενέργειας, οι παραγωγοί πληρώνονται για να διακόπτουν τη λειτουργία τους, ώστε να αποφεύγεται η υπερφόρτωση του δικτύου όταν η παραγωγή υπερβαίνει τη ζήτηση.

Η Γερμανία, η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες περιόρισαν συνολικά περίπου 3,9 TWh ανανεώσιμης ενέργειας το 2025 – αύξηση 21% σε σχέση με το προηγούμενο έτος – σύμφωνα με έκθεση του αναλυτή αγοράς Montel Energy. Κάθε χώρα κατέγραψε επίσης νέο ρεκόρ ωρών με αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, που εμφανίζονται όταν η προσφορά ξεπερνά τη ζήτηση και μπορούν να σημαίνουν φθηνότερους λογαριασμούς για τους πελάτες με κυμαινόμενα τιμολόγια.

Η αυξανόμενη διάδοση των οικιακών φωτοβολταϊκών πάνελ δυσκολεύει ακόμη περισσότερο φορείς όπως ο NESO να προβλέψουν τη ζήτηση, καθώς πολλά νοικοκυριά βασίζονται πλέον λιγότερο στο δίκτυο τις ηλιόλουστες μέρες.

Η εγκατεστημένη ηλιακή ισχύς στο βρετανικό δίκτυο έχει υπερδιπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία και πλέον φτάνει τα 22 γιγαβάτ – ισχύς περίπου αντίστοιχη με την παραγωγή 30 μεγάλων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα.

Η τάση αυτή αναμένεται να επιταχυνθεί καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο εισάγει τα plug-in φωτοβολταϊκά και τα νοικοκυριά επιδιώκουν να προστατευθούν από μια ενεργειακή αγορά που έχει αποσταθεροποιηθεί από τη σύγκρουση στο Ιράν.

Είναι καλύτερη λύση η δωρεάν διάθεση της πλεονάζουσας ενέργειας;

Το 2025, η Μεγάλη Βρετανία δαπάνησε 363 εκατ. λίρες (418 εκατ. ευρώ) για άμεσες πληρωμές περιορισμού παραγωγής και 1 δισ. λίρες (1,16 δισ. ευρώ) για την αντικατάσταση της ενέργειας από αιολικά πάρκα που είχε περιοριστεί, σύμφωνα με τη Montel Energy. Όταν οι ανανεώσιμες πηγές απενεργοποιούνται λόγω συμφόρησης, η παραγωγή τους πρέπει να αντικαθίσταται από συμβατικές πηγές, όπως το φυσικό αέριο, που το δίκτυο μπορεί να διαχειριστεί.

Αυτά τα κόστη καταλήγουν τελικά στους λογαριασμούς ενέργειας.

Ενδεχομένως, λοιπόν, να είναι πιο συμφέρον σε όλα τα επίπεδα να πληρώνονται νοικοκυριά, επιχειρήσεις και βιομηχανίες ώστε να χρησιμοποιούν αυτήν την πλεονάζουσα ενέργεια.

Καθώς οι υποδομές των δικτύων εκσυγχρονίζονται ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιαιτερότητες των ανανεώσιμων πηγών και οι δυνατότητες αποθήκευσης σε μπαταρίες βελτιώνονται, η υπερπροσφορά είναι πιθανό να μετατραπεί σε μικρότερο πρόβλημα. Η συνεχιζόμενη ηλεκτροκίνηση των αυτοκινήτων και η ηλεκτροποίηση της θέρμανσης θα αυξήσουν επίσης τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, αντισταθμίζοντας ακόμη περισσότερο το ζήτημα.