Επιστήμονες προειδοποιούν: καμία προσαρμογή δεν μπορεί να σώσει τη Βενετία, καθώς η άνοδος της στάθμης της θάλασσας απειλεί να καταπιεί την πόλη.
Η Βενετία ίσως αναγκαστεί στο μέλλον να μεταφερθεί σε άλλη τοποθεσία, καθώς οι επιστήμονες αγωνίζονται να τη σώσουν από τη διογκούμενη απειλή των πλημμυρών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Scientific Reports (πηγή στα Αγγλικά), αξιολογεί τις υφιστάμενες και τις πιθανές στρατηγικές προσαρμογής της ιταλικής πόλης στις προβλέψεις ανόδου της στάθμης της θάλασσας της Έκτης Έκθεσης Αξιολόγησης της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC).
Η Βενετία, Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO μέσα στη Λιμνοθάλασσα της Βενετίας, βιώνει όλο και συχνότερες πλημμύρες τα τελευταία 150 χρόνια. Το περασμένο καλοκαίρι, ισχυρές καταιγίδες σάρωσαν την περιοχή, υπερφόρτωσαν τα αποχετευτικά δίκτυα και μετέτρεψαν τους δρόμους σε ορμητικά ποτάμια.
Το 2019, οι σφοδρές πλημμύρες προκάλεσαν δύο θανάτους και ζημιές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, μεταξύ άλλων και στο τουριστικό αξιοθέατο της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου. Γυάλινα φράγματα και ένα σχέδιο αποκατάστασης ύψους 3,3 εκατ. ευρώ παρουσιάστηκαν ήδη από το 2023 για την προστασία της 900 ετών εκκλησίας, η οποία παραμένει στο έλεος των παλιρροιών.
Οι επιστήμονες παρουσιάζουν τώρα τρεις πιθανές στρατηγικές προσαρμογής για τη Βενετία, προειδοποιώντας ότι η ταχεία δράση είναι «απαραίτητη». Ο συγγραφέας της μελέτης σημειώνει ότι η Βενετία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των προκλήσεων που θα αντιμετωπίσουν τους επόμενους αιώνες πολλές χαμηλότοπες παράκτιες περιοχές λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, όπως οι Μαλδίβες και οι Κάτω Χώρες.
Θα μεταφερθεί η Βενετία;
Οι συγγραφείς προβλέπουν ότι ίσως χρειαστούν αναχώματα όταν η άνοδος της στάθμης της θάλασσας ξεπεράσει τα 0,5 μέτρα, κάτι που μπορεί να συμβεί έως το 2100, ακόμη και αν οι εκπομπές παραμείνουν χαμηλές, με εκτιμώμενο κόστος από 500 εκατ. έως 4,5 δισ. ευρώ.
Πρόκειται για τεχνητά αναχώματα, που συνήθως κατασκευάζονται από χώμα, άμμο ή βράχους και υψώνονται κατά μήκος ακτογραμμών ή ποταμών ως φράγμα ενάντια σε πιθανές πλημμύρες.
Το κλείσιμο της λιμνοθάσσας με ένα «υπερ-ανάχωμα» (ένα ευρύ ενισχυμένο ανάχωμα) θα μπορούσε επίσης να είναι μια βιώσιμη λύση όταν η άνοδος της στάθμης της θάλασσας υπερβεί τα 0,5 μέτρα και να προστατεύσει την πόλη από άνοδο έως και 10 μέτρα. Ωστόσο, το αρχικό κόστος ενός τέτοιου έργου θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 30 δισ. ευρώ.
Ως έσχατη λύση, η μελέτη αναφέρει ότι η μετεγκατάσταση της πόλης, των κατοίκων της και των ιστορικών μνημείων της ίσως καταστεί αναγκαία όταν η άνοδος της στάθμης της θάλασσας ξεπεράσει τα 4,5 μέτρα, κάτι που προβλέπεται μετά το 2300, με κόστος έως και 100 δισ. ευρώ.
Οι συγγραφείς προειδοποιούν ότι η κατασκευή παρεμβάσεων μεγάλης κλίμακας, όπως μόνιμα φράγματα, μπορεί να απαιτεί 30 έως 50 χρόνια, γεγονός που καθιστά τον έγκαιρο σχεδιασμό απαραίτητο.
«Καμία ιδανική στρατηγική για τη Βενετία»
«Η ανάλυσή μας δείχνει ότι δεν υπάρχει ιδανική στρατηγική για τη Βενετία», λέει ο καθηγητής Ρόμπερτ Νίκολς του Tyndall Centre for Climate Change Research στο Πανεπιστήμιο East Anglia.
«Κάθε προσέγγιση που θα επιλεγεί πρέπει να εξισορροπεί πολλούς παράγοντες, ανάμεσά τους την ευημερία και την ασφάλεια των κατοίκων της Βενετίας, την οικονομική ευημερία, το μέλλον των οικοσυστημάτων της λιμνοθάσσας, τη διαφύλαξη της κληρονομιάς και τις παραδόσεις και τον πολιτισμό της περιοχής.»
Ο Νίκολς τονίζει ότι όλες οι χαμηλότοπες, κατοικημένες παράκτιες περιοχές πρέπει να αναγνωρίσουν την πρόκληση της μακροπρόθεσμης ανόδου της στάθμης της θάλασσας και «να αρχίσουν να εξετάζουν από τώρα τις επιπτώσεις της προσαρμογής».
«Δεδομένης της υψηλής πολιτιστικής αξίας της Βενετίας, αυτά τα κόστη είναι σαφώς ελλιπή και κανένα μέτρο προσαρμογής δεν μπορεί να διατηρήσει μακροπρόθεσμα τη Βενετία όπως τη βλέπουμε σήμερα», προσθέτει.
Γιατί ανεβαίνουν τα επίπεδα της θάλασσας στη Βενετία;
Η Βενετία βρίσκεται ήδη σε κίνδυνο κατά τις υψηλές παλίρροιες της άνοιξης λόγω της θέσης της σε μια ρηχή παράκτια λιμνοθάλασσα.
Σύμφωνα με τα Royal Museums Greenwich, οι εποχικοί άνεμοι σιρόκο μπορούν επίσης να προκαλέσουν παλιρροϊκές καταιγίδες (storm surges), σπρώχνοντας νερό διαμέσου της Αδριατικής Θάλασσας προς τη λιμνοθάλασσα και την πόλη. Όταν συμπίπτουν οι υψηλές παλίρροιες με τέτοιες καταιγίδες κύματος, οι πλημμύρες μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονες.
Η παγκόσμια υπερθέρμανση επιταχύνει επίσης την άνοδο της στάθμης της θάλασσας παγκοσμίως, λόγω του συνδυασμού τήξης των παγετώνων και θερμικής διαστολής του θαλασσινού νερού καθώς αυτό θερμαίνεται.
Για να γίνουν τα πράγματα χειρότερα, το επίπεδο του εδάφους της πόλης της Βενετίας υποχωρεί σήμερα κατά περίπου 1 χιλιοστό τον χρόνο λόγω φυσικών μετακινήσεων του εδάφους. Η κατάσταση επιδεινώθηκε από ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η άντληση υπόγειων υδάτων κάτω από τη λιμνοθάλασσα. Αυτό, ωστόσο, πλέον απαγορεύεται.