Μια νέα μελέτη αναδεικνύει ένα «μεθοδολογικό τυφλό σημείο» στον τρόπο με τον οποίο μετράται η άνοδος της στάθμης της θάλασσας.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας που προκαλείται από την κλιματική αλλαγή ενδέχεται να απειλήσει δεκάδες εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους απ’ ό,τι πίστευαν αρχικά οι επιστήμονες και οι κρατικοί σχεδιαστές. Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στις 4 Μαρτίου, αποκαλύπτει λανθασμένες ερευνητικές παραδοχές για το πόσο ψηλά βρίσκονται ήδη τα παράκτια ύδατα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ερευνητές εξέτασαν εκατοντάδες επιστημονικές μελέτες και αξιολογήσεις κινδύνου και υπολόγισαν ότι περίπου το 90% από αυτές υποεκτιμούσαν τη βασική στάθμη των παράκτιων υδάτων κατά μέσο όρο κατά 30 εκατοστά, σύμφωνα με τη μελέτη στο περιοδικό Nature (πηγή στα Αγγλικά). Το πρόβλημα είναι πολύ συχνότερο στον Παγκόσμιο Νότο, στον Ειρηνικό και στη Νοτιοανατολική Ασία και λιγότερο στην Ευρώπη και κατά μήκος των ακτών του Ατλαντικού.
Αιτία είναι η αναντιστοιχία ανάμεσα στον τρόπο μέτρησης των υψομέτρων της θάλασσας και της ξηράς, εξηγεί ο Φίλιπ Μίντερχαουτ, συν-συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής υδρογεωλογίας στο Πανεπιστήμιο & Ερευνητικό Κέντρο Wageningen στην Ολλανδία.
«Μεθοδολογικό τυφλό σημείο» στη μέτρηση των παράκτιων επιπέδων της θάλασσας
Ο Μίντερχαουτ λέει ότι αυτό είναι ένα «μεθοδολογικό τυφλό σημείο». Κάθε μέθοδος μετρά σωστά τη δική της περιοχή, αναφέρει. Όμως εκεί όπου η θάλασσα συναντά τη στεριά, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που συχνά δεν λαμβάνονται υπόψη όταν χρησιμοποιούνται δορυφόροι και μοντέλα βασισμένα στην ξηρά.
Μελέτες που υπολογίζουν τον αντίκτυπο της ανόδου της στάθμης της θάλασσας συνήθως «δεν εξετάζουν την πραγματικά μετρημένη στάθμη της θάλασσας, αλλά χρησιμοποιούν αυτό το μηδενικό σημείο σε μέτρα» ως αφετηρία, λέει η επικεφαλής συγγραφέας Καταρίνα Ζίγκερ από το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας στην Ιταλία. Σε ορισμένα σημεία του Ινδο-Ειρηνικού, βρίσκεται κοντά στο ένα μέτρο, προσθέτει ο Μίντερχαουτ.
Ένας απλός τρόπος να το κατανοήσει κανείς είναι ότι πολλές μελέτες υποθέτουν επίπεδα θάλασσας χωρίς κύματα ή ρεύματα, ενώ στην πραγματικότητα, στο χείλος του νερού οι ωκεανοί ταράζονται διαρκώς από τον άνεμο, τις παλίρροιες, τα ρεύματα, τις μεταβαλλόμενες θερμοκρασίες και φαινόμενα όπως το Ελ Νίνιο, εξηγούν ο Μίντερχαουτ και η Ζίγκερ.
Η προσαρμογή σε μια πιο ακριβή βασική στάθμη των παράκτιων υδάτων σημαίνει ότι αν η στάθμη της θάλασσας αυξηθεί λίγο πάνω από 1 μέτρο – όπως προβλέπουν ορισμένες μελέτες μέχρι το τέλος του αιώνα – τα νερά θα μπορούσαν να κατακλύσουν έως και 37% περισσότερη γη και να απειλήσουν επιπλέον 77 έως 132 εκατομμύρια ανθρώπους, σύμφωνα με τη μελέτη.
Αυτό θα προκαλούσε σοβαρά προβλήματα στον σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση της αντιμετώπισης των επιπτώσεων ενός πλανήτη που θερμαίνεται.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θέτει τους ανθρώπους σε κίνδυνο
«Πολλοί άνθρωποι σε αυτές τις περιοχές διατρέχουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο από ακραίες πλημμύρες απ’ όσο νομίζαμε», λέει ο Άντερς Λέφερμαν, κλιματικός επιστήμονας στο Ινστιτούτο Έρευνας Κλιματικών Επιπτώσεων του Πότσδαμ στη Γερμανία, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. Και η Νοτιοανατολική Ασία, όπου η μελέτη εντοπίζει τη μεγαλύτερη απόκλιση, είναι η περιοχή με τον μεγαλύτερο ήδη εκτεθειμένο σε άνοδο της στάθμης της θάλασσας πληθυσμό, προσθέτει.
Ο Μίντερχαουτ επισημαίνει τα νησιωτικά κράτη της περιοχής ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς αυτή η ασυμφωνία αντικατοπτρίζεται στην καθημερινή ζωή.
Για τη 17χρονη ακτιβίστρια για το κλίμα Βεπαιαμέλε Τριεφ, οι προβλέψεις αυτές μόνο αφηρημένες δεν είναι. Στο νησί όπου ζει, στο αρχιπέλαγος του Νοτίου Ειρηνικού Βανουάτου, η ακτογραμμή έχει υποχωρήσει ορατά μέσα στα λίγα χρόνια της ζωής της, με παραλίες να διαβρώνονται, παράκτια δέντρα να ξεριζώνονται και κάποια σπίτια να απέχουν τώρα μόλις ένα μέτρο από τη θάλασσα στην πλημμυρίδα.
Στο νησί της γιαγιάς της, την Άμπε, ένας παραλιακός δρόμος που συνέδεε το αεροδρόμιο με το χωριό έχει μεταφερθεί προς το εσωτερικό λόγω της προέλασης της θάλασσας. Τάφοι έχουν καλυφθεί από το νερό και ολόκληροι τρόποι ζωής μοιάζουν να απειλούνται.
«Αυτές οι μελέτες δεν είναι απλώς λέξεις σε χαρτί. Δεν είναι απλώς αριθμοί. Είναι τα πραγματικά μέσα βιοπορισμού των ανθρώπων», λέει. «Βάλτε τον εαυτό σας στη θέση των παράκτιων κοινοτήτων μας – οι ζωές τους πρόκειται να ανατραπούν πλήρως εξαιτίας της ανόδου της στάθμης της θάλασσας και της κλιματικής αλλαγής».
Να δώσουμε προσοχή στο σημείο εκκίνησης
Η νέα αυτή μελέτη αφορά ουσιαστικά το τι συμβαίνει πραγματικά επί τόπου.
Οι υπολογισμοί που μπορεί να είναι σωστοί για τη θάλασσα συνολικά ή για τη στεριά, δεν είναι απολύτως ακριβείς σε εκείνο το κρίσιμο σημείο επαφής νερού και ξηράς, λένε η Ζίγκερ και ο Μίντερχαουτ. Αυτό ισχύει ιδίως στον Ειρηνικό.
«Για να καταλάβουμε πόσο ψηλότερα από το νερό βρίσκεται ένα κομμάτι γης, πρέπει να γνωρίζουμε το υψόμετρο της γης και το επίπεδο του νερού. Και αυτό που επισημαίνει η συγκεκριμένη εργασία είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα των μελετών απλώς υποθέτει ότι το μηδενικό σημείο στο υψομετρικό σύνολο δεδομένων για τη γη αντιστοιχεί στο επίπεδο του νερού. Στην πραγματικότητα, δεν είναι έτσι», λέει ο ειδικός στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας Μπεν Στράους, διευθύνων σύμβουλος της Climate Central. Η μελέτη του το 2019 (πηγή στα Αγγλικά) ήταν μία από τις λίγες που, όπως αναφέρει η νέα εργασία, το είχαν υπολογίσει σωστά.
«Αυτό που κάνουν λάθος είναι απλώς η βασική στάθμη από την οποία ξεκινούν», λέει ο Στράους, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Ίσως να μην είναι τόσο δραματικά τα πράγματα, λένε ορισμένοι επιστήμονες
Άλλοι ανεξάρτητοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ο Μίντερχαουτ και η Ζίγκερ ίσως υπερτονίζουν το μέγεθος του προβλήματος.
«Πιστεύω ότι υπερβάλλουν κάπως ως προς τις επιπτώσεις για τις μελέτες κινδύνου – το πρόβλημα στην πραγματικότητα είναι καλά κατανοητό, αν και αντιμετωπίζεται με τρόπο που πιθανόν θα μπορούσε να βελτιωθεί», λέει ο Γκονερί Λε Κοζανέ, επιστήμονας στο Γαλλικό Γεωλογικό Ινστιτούτο. Οι περισσότεροι τοπικοί σχεδιαστές γνωρίζουν τα παράκτια προβλήματά τους και σχεδιάζουν ανάλογα, προσθέτει ο ειδικός στη στάθμη της θάλασσας Ρόμπερτ Κοπ από το Πανεπιστήμιο Ράτγκερς.
Αυτό ισχύει, λέει ο Μίντερχαουτ, και στο Βιετνάμ, που ανήκει στη ζώνη υψηλού κινδύνου. Εκεί έχουν ακριβή εικόνα των υψομέτρων, σημειώνει.
Τα ευρήματα έρχονται τη στιγμή που μια νέα έκθεση της UNESCO προειδοποιεί για σημαντικά κενά στην κατανόηση του πόσο άνθρακα απορροφά ο ωκεανός. Η έκθεση αναφέρει ότι τα μοντέλα διαφέρουν κατά 10% έως 20% στις εκτιμήσεις τους για το μέγεθος αυτής της «δεξαμενής άνθρακα», γεγονός που εγείρει ερωτήματα για την ακρίβεια των παγκόσμιων κλιματικών προβλέψεων που βασίζονται σε αυτά.
Μαζί, οι μελέτες υποδηλώνουν ότι οι κυβερνήσεις ίσως σχεδιάζουν για τους παράκτιους και κλιματικούς κινδύνους έχοντας μια ελλιπή εικόνα του τρόπου με τον οποίο αλλάζει ο ωκεανός.
«Όταν ο ωκεανός πλησιάζει, μας παίρνει μακριά πολύ περισσότερα από τη γη που απολαμβάναμε κάποτε», λέει ο Τόμσον Νατουοϊβί, ακτιβιστής για το κλίμα στην οργάνωση Save the Children Vanuatu.
«Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας δεν αλλάζει απλώς την ακτογραμμή μας, αλλάζει τις ζωές μας. Δεν μιλάμε για το μέλλον – μιλάμε για το τώρα».