Νέα μελέτη αναδεικνύει «μεθοδολογικό τυφλό σημείο» στον τρόπο μέτρησης της ανόδου της στάθμης της θάλασσας.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας που προκαλείται από την κλιματική αλλαγή ενδέχεται να απειλήσει δεκάδες εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους απ’ ό,τι πίστευαν αρχικά οι επιστήμονες και οι κρατικοί σχεδιαστές. Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στις 4 Μαρτίου, αποκαλύπτει λανθασμένες ερευνητικές παραδοχές σχετικά με το πόσο υψηλά βρίσκονται ήδη τα παράκτια ύδατα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι ερευνητές εξέτασαν εκατοντάδες επιστημονικές μελέτες και αξιολογήσεις κινδύνου και υπολόγισαν ότι περίπου το 90% υποεκτίμησε το αρχικό ύψος των παράκτιων υδάτων κατά μέσο όρο κατά 30 εκατοστά, σύμφωνα με τη μελέτη στο περιοδικό Nature (πηγή στα Αγγλικά). Το πρόβλημα είναι πολύ πιο συχνό στον Παγκόσμιο Νότο, στον Ειρηνικό και στη Νοτιοανατολική Ασία και λιγότερο στην Ευρώπη και κατά μήκος των ακτών του Ατλαντικού.
Αιτία, σύμφωνα με τον Φίλιπ Μίντερχαουτ, συν-συγγραφέα της μελέτης και καθηγητή υδρογεωλογίας στο Wageningen University & Research στην Ολλανδία, είναι η ασυμφωνία ανάμεσα στους τρόπους μέτρησης των υψομέτρων της θάλασσας και της ξηράς.
«Μεθοδολογικό τυφλό σημείο» στη μέτρηση των παράκτιων υδάτων
Ο Μίντερχαουτ λέει ότι πρόκειται για ένα «μεθοδολογικό τυφλό σημείο». Κάθε μέθοδος μετρά σωστά τη δική της περιοχή, εξηγεί. Όμως εκεί όπου η θάλασσα συναντά τη στεριά, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που συχνά δεν λαμβάνονται υπόψη όταν χρησιμοποιούνται δορυφόροι και μοντέλα που βασίζονται σε δεδομένα ξηράς.
Οι μελέτες που υπολογίζουν τις επιπτώσεις από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας συνήθως «δεν εξετάζουν την πραγματικά μετρημένη στάθμη της θάλασσας, οπότε χρησιμοποιούν αυτό το μηδενικό μέτρο» ως σημείο εκκίνησης, λέει η κύρια συγγραφέας Καταρίνα Ζέγκερ από το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας στην Ιταλία. Σε ορισμένα σημεία στον Ινδο-Ειρηνικό, η διαφορά πλησιάζει το ένα μέτρο, προσθέτει ο Μίντερχαουτ.
Ένας απλός τρόπος να το κατανοήσει κανείς είναι ότι πολλές μελέτες υποθέτουν επίπεδη στάθμη θάλασσας χωρίς κύματα ή ρεύματα, ενώ στην πραγματικότητα, στην άκρη του νερού, οι ωκεανοί αναταράσσονται συνεχώς από τον άνεμο, τις παλίρροιες, τα ρεύματα, τις μεταβολές θερμοκρασίας και φαινόμενα όπως το Ελ Νίνιο, εξηγούν ο Μίντερχαουτ και η Ζέγκερ.
Η προσαρμογή σε ένα πιο ακριβές αρχικό ύψος για τις παράκτιες περιοχές σημαίνει ότι, αν οι θάλασσες ανέβουν λίγο πάνω από ένα μέτρο – όπως εκτιμούν ορισμένες μελέτες ότι θα συμβεί μέχρι το τέλος του αιώνα – τα νερά θα μπορούσαν να κατακλύσουν έως και 37% περισσότερη ξηρά και να απειλήσουν επιπλέον 77 έως 132 εκατομμύρια ανθρώπους, σύμφωνα με τη μελέτη.
Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στον σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση της αντιμετώπισης των επιπτώσεων ενός θερμότερου πλανήτη.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θέτει σε κίνδυνο τους ανθρώπους
«Έχουμε πάρα πολλούς ανθρώπους για τους οποίους ο κίνδυνος ακραίων πλημμυρών είναι πολύ μεγαλύτερος απ’ όσο πιστεύαμε», λέει ο Άντερς Λέφερμαν, κλιματολόγος στο Ινστιτούτο Πότσνταμ για την Έρευνα Κλιματικών Επιπτώσεων στη Γερμανία, που δεν συμμετείχε στη μελέτη. Και η Νοτιοανατολική Ασία, όπου η μελέτη εντοπίζει τη μεγαλύτερη απόκλιση, είναι η περιοχή με τους περισσότερους ανθρώπους που ήδη απειλούνται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, προσθέτει.
Ο Μίντερχαουτ επισημαίνει ότι τα νησιωτικά κράτη της περιοχής είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς αυτή η απόκλιση γίνεται αισθητή στην καθημερινότητα.
Για τη 17χρονη ακτιβίστρια για το κλίμα Βεπαϊαμέλε Τριφ, οι προβλέψεις δεν είναι κάτι αφηρημένο. Στο νησί όπου ζει, στο αρχιπέλαγος του Νότιου Ειρηνικού του Βανουάτου, η ακτογραμμή έχει υποχωρήσει ορατά μέσα στη σύντομη μέχρι τώρα ζωή της: οι παραλίες διαβρώνονται, τα παράκτια δέντρα ξεριζώνονται και ορισμένα σπίτια βρίσκονται πλέον σε απόσταση μετά βίας ενός μέτρου από τη θάλασσα στην πλημμυρίδα.
Στο νησί της γιαγιάς της, την Αμπάε, ένας παραλιακός δρόμος από το αεροδρόμιο προς το χωριό της έχει μεταφερθεί στο εσωτερικό λόγω της προέλασης της θάλασσας. Τάφοι έχουν καλυφθεί από το νερό και ολόκληροι τρόποι ζωής αισθάνονται πως απειλούνται.
«Αυτές οι μελέτες δεν είναι απλώς λέξεις σε ένα χαρτί. Δεν είναι μόνο αριθμοί. Αφορούν τα πραγματικά μέσα διαβίωσης των ανθρώπων», λέει. «Βάλτε τον εαυτό σας στη θέση των παράκτιων κοινοτήτων μας· οι ζωές τους θα ανατραπούν πλήρως εξαιτίας της ανόδου της στάθμης της θάλασσας και της κλιματικής αλλαγής».
Η σημασία του αρχικού σημείου μέτρησης
Η νέα αυτή μελέτη ουσιαστικά εξετάζει ποια είναι η πραγματικότητα επί του πεδίου.
Οι υπολογισμοί που μπορεί να είναι σωστοί για τον ωκεανό συνολικά ή για την ξηρά δεν αποτυπώνουν με ακρίβεια αυτό το κρίσιμο σημείο τομής ανάμεσα στο νερό και τη γη, λένε η Ζέγκερ και ο Μίντερχαουτ. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στον Ειρηνικό.
«Για να καταλάβουμε πόσο πιο ψηλά βρίσκεται ένα κομμάτι γης από το νερό, πρέπει να γνωρίζουμε το υψόμετρο της γης και το επίπεδο του νερού. Και αυτό που δείχνει η παρούσα εργασία είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα των μελετών απλώς υποθέτει πως το μηδέν στο σύνολο δεδομένων υψομέτρων της ξηράς αντιστοιχεί στο επίπεδο του νερού. Στην πραγματικότητα όμως δεν είναι έτσι», λέει ο Μπεν Στράους, ειδικός στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και διευθύνων σύμβουλος της Climate Central. Η μελέτη του το 2019 (πηγή στα Αγγλικά) ήταν μία από τις λίγες που, σύμφωνα με το νέο άρθρο, την προσέγγισαν σωστά.
«Απλώς το σημείο εκκίνησης, η βασική στάθμη από την οποία ξεκινούν οι υπολογισμοί, είναι αυτό που οι περισσότεροι ορίζουν λανθασμένα», λέει ο Στράους, που δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Ίσως να μην είναι τόσο σοβαρό, λένε ορισμένοι επιστήμονες
Άλλοι επιστήμονες, που επίσης δεν συμμετείχαν στη μελέτη, υποστηρίζουν ότι ο Μίντερχαουτ και η Ζέγκερ ίσως υπερτονίζουν το πρόβλημα.
«Νομίζω ότι υπερβάλλουν κάπως όσον αφορά τις επιπτώσεις στις μελέτες κινδύνου – το πρόβλημα στην πραγματικότητα είναι καλά κατανοητό, έστω κι αν αντιμετωπίζεται με τρόπο που πιθανότατα θα μπορούσε να βελτιωθεί», λέει ο Γκονερί Λε Κοζανέ, επιστήμονας στο Γαλλικό Γεωλογικό Ινστιτούτο. Οι περισσότεροι τοπικοί φορείς σχεδιασμού γνωρίζουν καλά τα παράκτια ζητήματά τους και σχεδιάζουν αναλόγως, προσθέτει ο Ρόμπερτ Κοπ, ειδικός στη στάθμη της θάλασσας στο Πανεπιστήμιο Ράτγκερς.
Αυτό ισχύει στο Βιετνάμ, που ανήκει στις περιοχές με υψηλές επιπτώσεις, σημειώνει ο Μίντερχαουτ. Εκεί, όπως λέει, έχουν ακριβή εικόνα των υψομέτρων.
Τα ευρήματα αυτά δημοσιοποιούνται την ώρα που μια νέα έκθεση της UNESCO (πηγή στα Αγγλικά) προειδοποιεί για σημαντικά κενά στην κατανόηση του πόσο άνθρακα απορροφά ο ωκεανός. Η έκθεση αναφέρει ότι τα μοντέλα διαφέρουν κατά 10% έως 20% ως προς την εκτίμηση του μεγέθους αυτής της «δεξαμενής» άνθρακα, εγείροντας ερωτήματα για την ακρίβεια των παγκόσμιων κλιματικών προβλέψεων που βασίζονται σε αυτά.
Μαζί, οι μελέτες υποδεικνύουν ότι οι κυβερνήσεις ίσως σχεδιάζουν την αντιμετώπιση των παράκτιων και κλιματικών κινδύνων με μια ελλιπή εικόνα για το πώς αλλάζει ο ωκεανός.
«Όταν ο ωκεανός πλησιάζει, δεν μας στερεί μόνο τη γη που κάποτε απολαμβάναμε», λέει ο Τόμπσον Νατουοΐβι, εκπρόσωπος για το κλίμα της οργάνωσης Save the Children Vanuatu.
«Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας δεν αλλάζει μόνο την ακτογραμμή μας, αλλάζει τις ζωές μας. Δεν μιλάμε για το μέλλον – μιλάμε για το παρόν».