Η υπογραφή της συμφωνίας από την Ελλάδα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας και της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων
Η Ελλάδα υπέγραψε τη συμφωνία συμμετοχής της στο πρόγραμμα SAFE (Security Action for Europe) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο που στοχεύει στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων των κρατών-μελών μέσω επενδύσεων στη βιομηχανία άμυνας και ασφάλειας. Την ανακοίνωση έκανε ο Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος της ΕΕ, Άντριους Κουμπίλιους, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Ένα ακόμη σημαντικό ορόσημο για το SAFE και την ευρωπαϊκή ασφάλεια – μόλις υπογράψαμε τη συμφωνία SAFE με την Ελλάδα», ανέφερε ο Κουμπίλιους, υπογραμμίζοντας ότι η συμμετοχή της χώρας θα συμβάλει στην ενίσχυση των αμυντικών της δυνατοτήτων στην περιοχή της Μεσογείου.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαίο Επίτροπο, η συμφωνία θα επιτρέψει στην Ελλάδα να προχωρήσει σε επενδύσεις σε στρατηγικά συστήματα επιτήρησης, ασφαλείς επικοινωνίες και τεχνολογίες αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (counter-drone systems), ενισχύοντας περαιτέρω την αποτρεπτική της ισχύ και την επιχειρησιακή της ετοιμότητα.
Χρηματοδοτική στήριξη έως 787,7 εκατ. ευρώ μέσω του SAFE για την Ελλάδα
Η συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα SAFE συνοδεύεται από πρόσβαση σε χρηματοδοτική συνδρομή ύψους έως 787.669.283 ευρώ, ενισχύοντας σημαντικά τις δυνατότητες της χώρας να προχωρήσει σε κρίσιμες αμυντικές επενδύσεις τα επόμενα χρόνια. Το ποσό δεν αφορά άμεση επιχορήγηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά τη δυνατότητα άντλησης μακροπρόθεσμων δανείων με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης, αξιοποιώντας την υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση της ΕΕ. Οι πόροι αυτοί μπορούν να κατευθυνθούν σε έργα που αφορούν την ενίσχυση της επιτήρησης και της ασφάλειας των συνόρων, τα συστήματα αεράμυνας και αντι-drone προστασίας, τις ασφαλείς στρατιωτικές επικοινωνίες, την κυβερνοάμυνα και άλλες προηγμένες τεχνολογίες που περιλαμβάνονται στις επιλέξιμες κατηγορίες του προγράμματος. Παράλληλα, προβλέπεται προχρηματοδότηση ύψους 118,15 εκατ. ευρώ, η οποία αναμένεται να επιταχύνει την έναρξη και υλοποίηση των πρώτων εγκεκριμένων έργων. Η χρηματοδοτική αυτή δυνατότητα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επιτρέπει στην Ελλάδα να ενισχύσει τις αμυντικές της δυνατότητες και την εγχώρια αμυντική βιομηχανία χωρίς την άμεση δημοσιονομική επιβάρυνση που θα απαιτούσε η αποκλειστικά εθνική χρηματοδότηση αντίστοιχων προγραμμάτων.
Παρά τη σημασία της χρηματοδότησης, στην Αθήνα η συζήτηση δεν περιορίζεται μόνο στο ύψος των διαθέσιμων πόρων, αλλά επεκτείνεται και στον τρόπο με τον οποίο αυτοί θα αξιοποιηθούν για την ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και των τεχνολογικών δυνατοτήτων της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έχει διατυπώσει προβληματισμούς για τη φιλοσοφία του πρώτου κύκλου του προγράμματος SAFE, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει κυρίως πρόβλημα παραγωγικής ικανότητας και όχι χρηματοδότησης. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, είναι «διακηρυγμένα επικριτικός απέναντι στον κανονισμό SAFE», εκτιμώντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση «έριξε χρήματα στη ζήτηση όταν η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόβλημα προσφοράς». Σύμφωνα με τον κ. Δένδια, η πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι η δημιουργία νέων γραμμών παραγωγής και η ανάπτυξη προϊόντων αμυντικής τεχνολογίας αιχμής, ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει ισχυρότερη βιομηχανική βάση. Αναφερόμενος στις δυνατότητες της Ελλάδας, ο κ. Δένδιας υπογράμμισε ότι η χώρα πρέπει να επενδύσει σε καινοτόμες τεχνολογίες και στη μεταφορά τεχνογνωσίας από διεθνείς εταίρους, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν είμαστε πλούσιοι και δεν έχουμε ατέλειωτες δυνατότητες» και πως «η μόνη μας επόμενη επιλογή είναι να είμαστε έξυπνοι».
Χρηματοδότηση έως 150 δισ. ευρώ για την ευρωπαϊκή άμυνα
Το πρόγραμμα SAFE αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ. Μέσω του μηχανισμού προβλέπεται η διάθεση έως και 150 δισ. ευρώ σε δάνεια μακράς διάρκειας και με ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης προς τα κράτη-μέλη που θα ζητήσουν στήριξη για επενδύσεις σε αμυντικές δυνατότητες.
Η χρηματοδότηση θα προέρχεται από δανεισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αξιοποιώντας την υψηλή πιστοληπτική της αξιολόγηση, γεγονός που επιτρέπει τη χορήγηση δανείων με ανταγωνιστικό κόστος και ελκυστική δομή αποπληρωμής.
Στόχος του SAFE είναι η επιτάχυνση των κοινών ευρωπαϊκών προμηθειών αμυντικού υλικού, η μείωση του κατακερματισμού της αγοράς και η ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις αυξημένες ανάγκες ασφάλειας της ηπείρου.
Το πρόγραμμα είναι ανοιχτό στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και στην Ουκρανία και τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών που συμμετέχουν στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, δηλαδή τη Νορβηγία, την Ισλανδία και το Λιχτενστάιν.
Οι επενδύσεις θα βασίζονται κατά κύριο λόγο σε κοινές προμήθειες μεταξύ κρατών, στις οποίες θα συμμετέχει τουλάχιστον ένα κράτος-μέλος που λαμβάνει χρηματοδότηση από το SAFE και ένα ακόμη κράτος-μέλος ή επιλέξιμη χώρα. Ωστόσο, λόγω των σημερινών γεωπολιτικών συνθηκών, προβλέπεται μεταβατικά και η δυνατότητα μεμονωμένων εθνικών προμηθειών για την ταχύτερη κάλυψη κρίσιμων επιχειρησιακών αναγκών.
Οι δύο κατηγορίες εξοπλιστικών προγραμμάτων
Το SAFE χρηματοδοτεί την προμήθεια αμυντικών συστημάτων που εντάσσονται σε δύο βασικές κατηγορίες.
Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται:
- Πυρομαχικά και πύραυλοι.
-Συστήματα πυροβολικού και δυνατότητες πλήγματος μεγάλης ακρίβειας.
-Χερσαίες δυνατότητες μάχης, εξοπλισμός στρατιωτών και οπλικά συστήματα πεζικού.
-Μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (NATO Class 1) και συστήματα αντιμετώπισής τους.
-Προστασία κρίσιμων υποδομών.
-Κυβερνοάμυνα.
-Στρατιωτική κινητικότητα και μέσα αντι-κινητικότητας.
Στη δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνονται:
Συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας.
Επιφανειακές και υποβρύχιες ναυτικές δυνατότητες.
Μεσαία και μεγάλα drones (NATO Class 2 και 3) και σχετικά αντι-drone συστήματα.
Στρατηγικοί πολλαπλασιαστές ισχύος, όπως στρατηγικές αερομεταφορές, εναέριος ανεφοδιασμός, συστήματα C4ISTAR και διαστημικές υποδομές.
Προστασία διαστημικών συστημάτων.
Τεχνητή νοημοσύνη και ηλεκτρονικός πόλεμος.
Σύμφωνα με τους κανόνες του προγράμματος, οι συμβάσεις προμηθειών θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι ποσοστό άνω του 65% της αξίας των εξαρτημάτων και υποσυστημάτων προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις χώρες του ΕΟΧ-ΕΖΕΣ ή την Ουκρανία. Αυτό σημαίνει ότι το ποσοστό εξαρτημάτων από τρίτες χώρες δεν μπορεί να υπερβαίνει το 35%.
Επιπλέον, τα έργα της δεύτερης κατηγορίας υπόκεινται σε αυστηρότερα κριτήρια επιλεξιμότητας, καθώς οι ανάδοχοι θα πρέπει να διαθέτουν τη δυνατότητα τροποποίησης και προσαρμογής των συστημάτων χωρίς περιορισμούς που επιβάλλονται από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η υπογραφή της συμφωνίας από την Ελλάδα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας και της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων και αναβαθμισμένων απαιτήσεων ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και της Ανατολικής Ευρώπης.