Η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ Μάρτα Κος λέει ότι ο χειρισμός από το Βελιγράδι της κηδείας του καταδικασμένου εγκληματία πολέμου Ράτκο Μλάντιτς θα δοκιμάσει την πορεία ένταξης της Σερβίας στην ΕΕ και ίσως επηρεάσει την υποψηφιότητά της
Ανώτατοι αξιωματούχοι της ΕΕ απηύθυναν προειδοποίηση προς την κυβέρνηση της Σερβίας σχετικά με την κηδεία του εγκληματία πολέμου Ράτκο Μλάντιτς, με την επίτροπο Διεύρυνσης της Ένωσης να τονίζει ότι «θα αποτελέσει μια πολύ σημαντική δοκιμασία» για την πορεία του Βελιγραδίου προς την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τον μελλοντικό του προσανατολισμό.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Ο Ράτκο Μλάντιτς καταδικάστηκε για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου. Η επιστροφή των λειψάνων του στο Βελιγράδι θυμίζει στην Ευρώπη τις πιο σκοτεινές σελίδες της πρόσφατης ιστορίας μας», έγραψε στην πλατφόρμα X η Ευρωπαία επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος.
«Η ηρωοποίηση που συνοδεύει τον θάνατό του είναι ασύμβατη με τις αξίες πάνω στις οποίες στηρίζεται η ευρωπαϊκή πορεία», πρόσθεσε, ανακοινώνοντας ότι ακύρωσε την προγραμματισμένη επίσκεψή της στη Σερβία. «Οι αξίες που θεμελιώνουν το κοινό μας μέλλον δεν είναι διαπραγματεύσιμες».
Ο Ράτκο Μλάντιτς πέθανε στις 27 Αυγούστου σε ηλικία 84 ετών σε κέντρο κράτησης του ΟΗΕ στη Χάγη, όπου εξέτιε ισόβια κάθειρξη για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που συνδέονται με τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα και την πολιορκία του Σαράγεβο.
Η σορός του επαναπατρίστηκε στη Σερβία με κυβερνητικό αεροσκάφος την Πέμπτη, με στρατιώτες να μεταφέρουν το φέρετρό του τυλιγμένο με τη σερβική σημαία, όπως φάνηκε σε εικόνες που μεταδόθηκαν από την τηλεόραση.
Αν και ο υπουργός Δικαιοσύνης της Σερβίας Νενάντ Βούγιτς είχε δηλώσει την περασμένη εβδομάδα ότι ο Μλάντιτς θα ταφεί με τιμές, ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς ανέφερε έκτοτε ότι η οικογένεια θα αποφασίσει για τις λεπτομέρειες της κηδείας και δεν έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα σχέδια.
Σύμφωνα με σερβικά δημοσιεύματα, τελετή μνήμης ενδέχεται να πραγματοποιηθεί το Σάββατο, ακολουθούμενη από κηδεία σε προάστιο του Βελιγραδίου τη Δευτέρα.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Δουβλίνο το πρωί της Παρασκευής, η Κος δήλωσε: «Η μεταφορά των λειψάνων του Ράτκο Μλάντιτς στο Βελιγράδι θα αποτελέσει μια πολύ σημαντική δοκιμασία».
«Αυτή την περίοδο συμβαίνουν πολλά στη Σερβία (...) και όλα μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη αξιολογούν τη Σερβία».
Πρόσθεσε ότι ο τρόπος χειρισμού της κηδείας του Μλάντιτς θα συνεκτιμηθεί με τον βαθμό στον οποίο το Βελιγράδι ευθυγραμμίζεται με την Κοινή Εξωτερική και Πολιτική Ασφάλειας της ΕΕ, βασική προϋπόθεση για την ένταξη στην Ένωση.
«Κρατική κηδεία θα ήταν απαράδεκτη», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Άμυνας της Ιρλανδίας, Τόμας Μπερν, στο περιθώριο υπουργικής συνάντησης την Παρασκευή. «Κατανοώ ότι στην πραγματικότητα δεν θα γίνει κρατική κηδεία, αλλά ενδέχεται να υπάρχουν ανώτατα κυβερνητικά στελέχη που θα τιμήσουν τη μνήμη αυτού του ανθρώπου. Αυτό δεν είναι αποδεκτό».
«Πρόκειται για ένα βήμα που απομακρύνει τη Σερβία από τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ, τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την καταπολέμηση της ατιμωρησίας – πηγαίνοντας στην αντίθετη κατεύθυνση από αυτήν που αναμένεται από μια υποψήφια χώρα», έγραψε στην πλατφόρμα X ο Βέλγος υπουργός Εξωτερικών, Μαξίμ Πρεβό.
Το θέμα της κηδείας έχει φτάσει μέχρι το επίπεδο των αρχηγών κρατών. Σε συνέδριο που πραγματοποιήθηκε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο πρωθυπουργός της Κροατίας, Αντρέι Πλένκοβιτς, προειδοποίησε τη Σερβία ότι η απονομή των υψηλότερων τιμών στον καταδικασμένο εγκληματία πολέμου θα ήταν «ισοδύναμη με το να κλείσει η ίδια την πόρτα της προς την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Δύο αξιωματούχοι της ΕΕ, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσαν στο Euronews ότι τα σχέδια για την κηδεία έχουν προκαλέσει ανησυχία στον πυρήνα της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ στις Βρυξέλλες, η οποία θεωρεί τη μελλοντική ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στρατηγική προτεραιότητα για την Ένωση.
Διπλωματικές πηγές ανέφεραν στο Euronews ότι το γενικό κλίμα, καθώς οι υπουργοί Ευρωπαϊκών Υποθέσεων συγκεντρώθηκαν στην Ιρλανδία για μια άτυπη συνάντηση την Παρασκευή, ήταν πως μια κρατική κηδεία για τον Μλάντιτς ή οποιαδήποτε τελετή μνήμης από Σέρβους κρατικούς αξιωματούχους θα ήταν απολύτως απαράδεκτη και θα αποδυνάμωνε αναπόφευκτα την υποστήριξη των κρατών μελών στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας.
«Όποιος σκέφτεται ακόμη και το άνοιγμα του Κεφαλαίου 3 θα το ξανασκεφτεί», δήλωσε στο Euronews ένας διπλωμάτης της ΕΕ που ζήτησε να μην κατονομαστεί λόγω της ευαισθησίας του θέματος. «Φαίνεται εξαιρετικά απίθανο να θέλει τώρα κάποιος να πιέσει προς αυτή την κατεύθυνση».
Νωρίτερα το καλοκαίρι, η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προωθήσει την ένταξη της Σερβίας ανοίγοντας διαπραγματεύσεις για την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη, γνωστές ως Cluster 3, βρέθηκε σε αδιέξοδο, καθώς τα κράτη μέλη εξέφραζαν ανησυχίες για τις αμφιλεγόμενες μεταρρυθμίσεις στη δικαιοσύνη.
Η Ένωση εκτιμά επίσης ότι η ευθυγράμμιση του Βελιγραδίου με την Κοινή Εξωτερική και Πολιτική Ασφάλειας της ΕΕ ανέρχεται σε 60%, το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ όλων των υποψήφιων χωρών.