Η παγωμένη ενταξιακή πορεία της Σερβίας στην ΕΕ κινδυνεύει να μπλεχτεί με εκείνη της Ουκρανίας, καθώς χώρες φιλικές στα Δυτικά Βαλκάνια πιέζουν για γεωγραφική ισορροπία και ίση μεταχείριση.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ουκρανία σημείωσε αργή πρόοδο στην πορεία της προς την ένταξη στην ΕΕ, ανοίγοντας δύο από τα έξι διαπραγματευτικά «clusters», ενώ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αντιστάσεις στην επιτάχυνση της διαδικασίας. Τώρα όμως βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ακόμη παράγοντα δυσκολίας: τη Σερβία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πρόοδος της Ουκρανίας ως προς το άνοιγμα περισσότερων clusters, παράλληλα με τη Μολδαβία, κατέστη δυνατή μόνο μετά τη βαριά εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν τον Απρίλιο.
Ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μάγιαρ, ξεκίνησε προσπάθειες επίλυσης διμερών ζητημάτων με το Κίεβο σχετικά με τη μεταχείριση της ουγγρικής μειονότητας στην Υπερκαρπαθία, αλλά έχει συμφωνήσει να ανοίξουν τα clusters για το κράτος δικαίου και την εξωτερική πολιτική.
Την ίδια ώρα, η Βουδαπέστη αντιστέκεται στις πιέσεις να ανοίξουν και τα έξι clusters ταυτόχρονα, προτιμώντας μια σταδιακή προσέγγιση ώστε το ζήτημα να γίνει πιο εύπεπτο στο εσωτερικό, μετά από χρόνια αντιουκρανικής προπαγάνδας επί Όρμπαν.
Ωστόσο, η πορεία του Κιέβου προς την ένταξη δέχεται ολοένα μεγαλύτερη πίεση από κράτη μέλη της ΕΕ που ζητούν πρόοδο στη διεύρυνση στα Δυτικά Βαλκάνια και ειδικότερα την ένταξη της Σερβίας στην Ένωση.
«Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να λέμε ότι όλες οι υποψήφιες χώρες πρέπει να αντιμετωπίζονται ισότιμα και στο να αρχίζουμε να συνδέουμε την πρόοδο σε μία γεωγραφική περιοχή με μια άλλη», δήλωσε στο Euronews ένας διπλωμάτης της ΕΕ υπό τον όρο της ανωνυμίας, ώστε να μπορέσει να μιλήσει ελεύθερα.
Στις αρχές του μήνα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε εκ νέου στο τραπέζι το άνοιγμα του cluster 3 με τη Σερβία, η οποία έχει παραμείνει σε στασιμότητα στη διαδικασία ένταξης από τον Δεκέμβριο του 2021, και για άλλη μια φορά οκτώ κράτη μέλη τάχθηκαν κατά της κίνησης.
Σύμφωνα με τους αντιτιθέμενους, η Σερβία υστερεί στον τομέα του κράτους δικαίου σε σχέση με τα πρότυπα της ΕΕ, ενώ έχει ελάχιστη σύγκλιση με τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, διατηρώντας μια αμφίσημη σχέση με τη Μόσχα.
Αντίθετα, η Επιτροπή, υπό πίεση από τη Γαλλία, την Ισπανία και τους αποκαλούμενους «Φίλους των Δυτικών Βαλκανίων», υποστηρίζει ότι η Σερβία έχει ήδη σημειώσει σημαντική πρόοδο σε σειρά μεταρρυθμίσεων που δικαιολογούν την προώθηση της ενταξιακής της υποψηφιότητας.
Στους Φίλους των Δυτικών Βαλκανίων περιλαμβάνονται η Ιταλία, η Ελλάδα, η Σλοβακία, η Αυστρία, η Τσεχία, η Κροατία και η Σλοβενία.
Η πρόοδος προς την ένταξη στην ΕΕ σε άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, με το Μαυροβούνιο και την Αλβανία να θεωρούνται οι επόμενες στη σειρά για να μπουν στην Ένωση, ασκεί πίεση στην κυβέρνηση της Σερβίας να εξηγήσει στον δικό της πληθυσμό γιατί η δική της ενταξιακή πορεία φαίνεται να έχει βαλτώσει.
Παράλληλα, η Σερβία θεωρείται ευρέως η πιο επιδραστική χώρα της περιοχής, καθώς είναι μακράν η πιο πολυπληθής και διαθέτει τη μεγαλύτερη οικονομία.
Την ίδια στιγμή, οι περισσότεροι από τους Φίλους των Δυτικών Βαλκανίων, με εξαίρεση την Κροατία, υποστηρίζουν ότι οι γεωπολιτικοί υπολογισμοί δημιουργούν δύο μέτρα και δύο σταθμά για τη Σερβία αφενός και την Ουκρανία αφετέρου.
«Υπάρχει ανησυχία ότι οι Φίλοι των Δυτικών Βαλκανίων ίσως συνδέσουν τη διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας και της Μολδαβίας με το άνοιγμα του cluster 3 για τη Σερβία», ανέφερε δεύτερος διπλωμάτης. «Η πρόοδος σε ένα μέτωπο δημιουργεί πίεση να κινηθούν τα πράγματα και σε ένα άλλο».
Παράλληλα, τα κράτη μέλη συμφωνούν σε γενικές γραμμές ότι η διεύρυνση λειτουργεί καλύτερα όταν η πολιτική αποσύρεται και αφήνει την τεχνική δουλειά να προχωρήσει, γνωρίζοντας ότι όσο περισσότερες συνδέσεις γίνονται ανάμεσα στους φακέλους, τόσο πιο περίπλοκη γίνεται η εικόνα.
Στο παρελθόν, η κυβέρνηση Όρμπαν έδειχνε να συνδέει τη Σερβία με την Ουκρανία, όμως το θέμα της ουκρανικής ένταξης ήταν υπερβολικά φορτισμένο ιδεολογικά για να υπάρξει οποιοδήποτε παζάρι. Τώρα που η Βουδαπέστη αλλάζει στάση, αυτή η σύζευξη μπορεί να επανέλθει.
«Η Επιτροπή λέει ότι πρέπει να τηρείται μια γεωγραφική ισορροπία, αλλά η Σερβία δεν μας βοηθά [με τις εσωτερικές της μεταρρυθμίσεις]», δήλωσε τρίτος διπλωμάτης στο Euronews, προσθέτοντας ότι εξακολουθεί να υπάρχει ελπίδα το cluster 3 να ανοίξει το φθινόπωρο.
Μέχρι στιγμής, η σύνδεση αυτή δεν έχει γίνει. Καθώς όμως αυξάνεται η πίεση να ανοίξουν όλα τα διαπραγματευτικά clusters της Ουκρανίας και της Μολδαβίας έως το τέλος του έτους, οι φωνές που ζητούν ίση μεταχείριση και γεωγραφική ισορροπία αναμένεται μόνο να δυναμώσουν.