Στέγαση, τροφή και μεταφορές: Ποια είναι τα κύρια έξοδα των νοικοκυριών στην ΕΕ;

Για εκατομμύρια οικογένειες σε όλη την Ευρώπη, ο μηνιαίος προϋπολογισμός είναι σφιχτός.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Τα βασικά αγαθά όπως τα τρόφιμα, η στέγαση, η ενέργεια και οι μεταφορές απορροφούν περίπου το 46% κάθε ευρώ που δαπανούν τα νοικοκυριά της ΕΕ, αποτελώντας το αδιαπραγμάτευτο ελάχιστο που απαιτείται για να καλυφθούν η καθημερινή επιβίωση, οι μετακινήσεις και οι λογαριασμοί κοινής ωφέλειας.

Με τον πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ να βρίσκεται σε υψηλό τριετίας στο 3,3% και το ενεργειακό κόστος να έχει αυξηθεί κατά 14,3%, τα νεότερα στοιχεία της Eurostat (πηγή στα Αγγλικά) καταγράφουν μια παράξενη αντίρροπη τάση. Αντί να κλείνουν εντελώς το πορτοφόλι τους, οι πολίτες κόβουν σιγά σιγά μικροέξοδα από την καθημερινότητά τους ώστε να μπορούν ακόμη να αντέχουν οικονομικά μια φυσιολογική και ευχάριστη ζωή.

Ενώ αυτοί οι «βαριοί» λογαριασμοί εξακολουθούν να απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού εισοδήματος, οι καταναλωτές περικόπτουν ήσυχα δαπάνες σε άλλα μέτωπα και κατευθύνουν τα χρήματα προς τον πολιτισμό, την εστίαση και την ευεξία.

Τα βαρίδια

Η στέγαση και οι λογαριασμοί κοινής ωφέλειας παραμένουν η μεγαλύτερη αιμορραγία για τα πορτοφόλια, ένα παρατεταμένο απόνερο από τις προηγούμενες εκρήξεις στις τιμές της ενέργειας, με τις γεωπολιτικές εντάσεις να συνεχίζουν να σπρώχνουν προς τα πάνω το κόστος καυσίμων και υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Οι τιμές των τροφίμων έχουν επίσης σταθεροποιηθεί σε οδυνηρά υψηλά επίπεδα, αναγκάζοντας τους καταναλωτές να επανεξετάζουν αδιάκοπα τι βάζουν στο καλάθι τους.

Στη συνέχεια έρχονται οι μεταφορές. Καύσιμα, κάρτες μετακίνησης και συντήρηση αυτοκινήτου απορροφούν ένα τεράστιο τμήμα των σταθερών δαπανών.

Η Eurostat επισημαίνει ότι αυτές ακριβώς οι κατηγορίες οδήγησαν το κύμα των πρόσφατων ανατιμήσεων, υπογραμμίζοντας πόσο καθορίζουν τη γενικότερη άνοδο των τιμών για τους καταναλωτές. Όταν οι λογαριασμοί κοινής ωφέλειας, τα ενοίκια και τα ψώνια του σούπερ μάρκετ καθορίζουν πού θα πάει ο μισθός, για όλα τα υπόλοιπα το παιχνίδι γίνεται μηδενικού αθροίσματος.

Πού κατευθύνεται το χρήμα

Αντί να μειώσουν τις δαπάνες οριζόντια, οι καταναλωτές κατεύθυναν μεγαλύτερο μέρος των προϋπολογισμών τους σε ορισμένους απροσδόκητους τομείς μεταξύ Ιανουαρίου 2025 και Ιανουαρίου 2026, σύμφωνα με την Eurostat.

Οι δαπάνες για αναψυχή, αθλητισμό και πολιτισμό κατέγραψαν τη μεγαλύτερη άνοδο, αυξάνοντας το μερίδιό τους κατά 1,2 ποσοστιαίες μονάδες. Οι υπηρεσίες εστίασης και καταλυμάτων ενισχύθηκαν κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η εκπαίδευση αυξήθηκε οριακά κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα.

Πρόκειται για σαφή ένδειξη ανθεκτικότητας των καταναλωτών: οι άνθρωποι εξακολουθούν να βρίσκουν χρήματα για ένα εισιτήριο συναυλίας ή ένα γεύμα έξω, ακόμη κι αν περιορίζονται στο σούπερ μάρκετ.

Πού έσφιξαν το ζωνάρι τα νοικοκυριά

Για να ισορροπήσουν τα βιβλία, οι καταναλωτές περιόρισαν άλλες δαπάνες. Το μερίδιο του προϋπολογισμού που κατευθύνεται στις μεταφορές μειώθηκε κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν χρόνο.

Παρότι εξακολουθεί να αποτελεί ένα τεράστιο κομμάτι της συνολικής δαπάνης, αυτή η μετατόπιση δείχνει πως τα νοικοκυριά επαναπροσδιορίζουν δυναμικά τις προτεραιότητές τους, βελτιστοποιώντας το κόστος μετακινήσεων όπου μπορούν ώστε να ελευθερώσουν χρήματα για την προσωπική τους ευημερία.

Ταυτόχρονα, οι δαπάνες για πληροφορίες και επικοινωνία μειώθηκαν κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες, αντανακλώντας τον τρόπο με τον οποίο τα νοικοκυριά προσπαθούν να περιορίσουν το σταθερό κόστος συνδεσιμότητας όταν ο πληθωρισμός συμπιέζει το διαθέσιμο εισόδημα.

Σύμφωνα με τα πλαίσια παρακολούθησης και τις σταθμίσεις κατηγοριών του ΕνΔΤΚ (εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή) της Eurostat, αυτή η νέα κατανομή δαπανών δεν γίνεται αισθητή με τον ίδιο τρόπο από όλους. Τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος στις περισσότερες περιπτώσεις αναγκάζονται να απορροφούν το υψηλότερο κόστος για ενέργεια και τρόφιμα χωρίς μεγάλα περιθώρια αναπροσανατολισμού, γεγονός που σημαίνει ότι τα αυξημένα έξοδα για αναψυχή και εστίαση προέρχονται κυρίως από μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα που επιδιώκουν να προστατεύσουν την ποιότητα ζωής τους.

Αυτές οι μεταβολές στο δεύτερο δεκαδικό ψηφίο αποκαλύπτουν μια βαθύτερη οικονομική πραγματικότητα για τη συμπεριφορά των Ευρωπαίων καταναλωτών μετά το κύμα πληθωρισμού.

Αντί να απαντούν στην κρίση με γενικές περικοπές, τα νοικοκυριά κάνουν προσεκτικές επιλογές. Εφόσον τα βασικά έξοδα, όπως το ενοίκιο και τα τρόφιμα, απορροφούν το 46% κάθε προϋπολογισμού και δεν υποχωρούν, κάθε επιπλέον ευρώ προϋποθέτει μια απόφαση.

Οι άνθρωποι περιορίζουν διακριτικά τις δαπάνες για μετακινήσεις και προγράμματα τηλεφωνίας για να προστατεύσουν την προσωπική τους ευημερία. Η σύγχρονη οικονομική ανθεκτικότητα δεν έχει να κάνει με το να ξοδεύουμε λιγότερο παντού, αλλά με το να προστατεύουμε ό,τι θεωρούμε πιο σημαντικό.