Τι γνωρίζουμε για τις καταδίκες σε θάνατο Ιρανών διαδηλωτών

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κοινοποίησε μια φωτογραφία οκτώ Ιρανών γυναικών που, όπως ισχυρίστηκε, είχαν καταδικαστεί σε εκτέλεση, απαιτώντας από την ηγεσία του Ιράν να τις απελευθερώσουν.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Την επόμενη ημέρα, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, ισχυρίστηκε ότι οι γυναίκες είχαν λάβει χάρη, με τέσσερις να απελευθερώνονται αμέσως και τέσσερις να καταδικάζονται σε φυλάκιση για ένα μήνα.

Το πρακτορείο ειδήσεων Mizan, που συνδέεται με τη δικαστική εξουσία στο Ιράν, απάντησε στην πρώτη ανάρτηση Τραμπ, χαρακτηρίζοντάς την κατασκευασμένη. Καμία από τις γυναίκες που απεικονίζονται δεν καταδικάστηκε σε θάνατο, σύμφωνα με το πρακτορείο.

Υποστήριξε ότι αρκετές από τις γυναίκες είχαν αφεθεί ελεύθερες, ενώ οι υπόλοιπες αντιμετώπιζαν κατηγορίες που, αν αποδειχθούν, θα επισύρουν ποινές φυλάκισης αντί της θανατικής ποινής.

Την ίδια στιγμή, λογαριασμοί που συνδέονται με το Ιράν (πηγή στα Αγγλικά) διέδωσαν στο διαδίκτυο τη φήμη ότι η ανάρτηση δημιουργήθηκε μέσω τεχνητής νοημοσύνης (πηγή στα Αγγλικά), θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη γνησιότητά της.

Υπάρχει όμως έστω και ψήγμα αλήθειας σε αυτούς τους ισχυρισμούς; Μιλήσαμε με δύο ανεξάρτητες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα στοιχεία των οποίων θέτουν υπό αμφισβήτηση τους ισχυρισμούς και των δύο πλευρών.

Μια γυναίκα καταδικάστηκε σε θάνατο

Σύμφωνα με την ανεξάρτητη μη κερδοσκοπική οργάνωση Iran Human Rights με έδρα το Όσλο και τη ΜΚΟ Human Rights Activists in Iran (HRA) με έδρα τις ΗΠΑ, μόνο μία από τις εικονιζόμενες γυναίκες έχει καταδικαστεί σε θάνατο.

Η Bita Hemmati συνελήφθη στις αρχές Ιανουαρίου μαζί με τον σύζυγό της, τον αδελφό της και άλλα δύο άτομα, σύμφωνα με το Iran Human Rights. Καταδικάστηκαν όλοι σε θάνατο από το Τμήμα 26 του Επαναστατικού Δικαστηρίου της Τεχεράνης.

Η Hemmati κατηγορήθηκε ότι τραυμάτισε ένα μέλος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC), αναπτύσσοντας παράλληλα "επιχειρησιακή δράση για την εχθρική κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών και τρομοκρατικές ομάδες (αντιεπαναστατικές και μοναρχικές)" μέσω δράσης διαμαρτυρίας, συμπεριλαμβανομένης της "χρήσης εκρηκτικών, εμπρηστικών υλικών και του τραυματισμού εκατοντάδων αθώων πολιτών και υπερασπιστών της ασφάλειας".

Σύμφωνα με την HRA, η εισαγγελία στηρίχθηκε σε ομολογίες και καταθέσεις μαρτύρων της Hemmati.

Ο ανεξάρτητος ειδησεογραφικός ιστότοπος IranWire, με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, σημείωσε ότι η ποινή της Hemmati δεν είναι οριστική και ως εκ τούτου θα μπορούσε να ασκηθεί έφεση.

Υπάρχουν περιορισμένες ανεξάρτητες πληροφορίες σχετικά με την έκβαση της δίκης της Hemmati.

Παραπλανητικοί ισχυρισμοί και από τις δύο πλευρές

Εκτός από τη Hemmati, οι πληροφορίες για τις υπόλοιπες επτά γυναίκες είναι περιορισμένες, ενώ αρκετές έχουν συλληφθεί και αφεθεί ελεύθερες με εγγύηση.

Η Iran Human Rights δήλωσε ότι η Mahboubeh Shabani συνελήφθη στις 2 Φεβρουαρίου και κρατείται επί του παρόντος στη φυλακή Vakilabad στο Mashhad. Σύμφωνα με την ομάδα, αντιμετωπίζει κατηγορίες που επισύρουν τη θανατική ποινή.

Η HRA δήλωσε στο Cube, την ομάδα ελέγχου γεγονότων του Euronews, ότι δεν είχε λάβει επιβεβαιωμένες πληροφορίες σχετικά με τη σοβαρότητα των κατηγοριών που της απαγγέλθηκαν.

Η HRA δήλωσε ότι δεν υπάρχουν αξιόπιστες αναφορές ότι η Ghazal Ghalandari έχει καταδικαστεί σε θάνατο ή ακόμη και ότι παραμένει υπό κράτηση. Η οργάνωση δήλωσε ομοίως ότι δεν υπάρχουν νέες αναφορές από τη σύλληψή της τον Ιανουάριο.

Και οι δύο οργανώσεις ανέφεραν ότι υπάρχουν ελάχιστες αξιόπιστες αναφορές ότι η Golnaz Naraghi και η Venus Hosseinnejad συνεχίζουν να κρατούνται ή ότι έχουν καταδικαστεί σε θάνατο.

Όσον αφορά την Ensieh Nejati, η HRA δήλωσε ότι οι πηγές της αναφέρουν ότι παραμένει υπό κράτηση, αλλά χωρίς επιβεβαιωμένη θανατική καταδίκη. Σύμφωνα με την Iran Human Rights, η Diana Taher Abadi συνελήφθη και απειλήθηκε με θανατική καταδίκη, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία ότι τελικά καταδικάστηκε.

Για την Panah Movahedi, οι οργανώσεις δήλωσαν ότι υπάρχουν περιορισμένες αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με το πού βρίσκεται από τότε που εξαφανίστηκε μετά τις διαδηλώσεις της 9ης Ιανουαρίου.

Κενό πληροφοριών

Η επαλήθευση μεμονωμένων περιπτώσεων στο Ιράν είναι δύσκολη, ιδίως σε περιπτώσεις που σχετίζονται με διαμαρτυρίες, καθώς η πρόσβαση σε πληροφορίες είναι περιορισμένη και είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Ο πόλεμος και η σχεδόν πλήρης συσκότιση του διαδικτύου στο Ιράν έχουν αυξήσει την δυσκολία απόκτησης επαληθεύσιμων πληροφοριών για άτομα που έχουν εξαφανιστεί μετά από διαδηλώσεις και συλλήψεις.

Μια κοινή έκθεση ΜΚΟ διαπίστωσε ότι, το 2025, οι εκτελέσεις στο Ιράν βρίσκονταν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών, με τουλάχιστον 1.639 άτομα να έχουν εκτελεστεί μόνο το 2025, τον υψηλότερο αριθμό που έχει καταγραφεί από το 1989.

Η συνεχιζόμενη χρήση της θανατικής ποινής από το Ιράν σε υποθέσεις που συνδέονται με διαδηλώσεις έχει καταγγελθεί επανειλημμένα, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θεωρεί ότι η χρήση της αποτελεί παραβίαση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Τον Απρίλιο του 2025, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα για να καταδικάσει αυτό που αποκάλεσε "όργιο εκτελέσεων" του Ιράν, μετά τις θανατικές καταδίκες των ακτιβιστών Behrouz Ehsani και Mehdi Hassani. Οι εκτελέσεις τους πραγματοποιήθηκαν στις 27 Ιουλίου 2025.