Οι τιμές ρεύματος στην Ευρώπη πέφτουν κάτω από το μηδέν: γιατί δεν είναι καλό

Η εκτίναξη της ηλιακής και αιολικής ενέργειας αποδίδεται στην αύξηση των αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας που παρατηρείται σε όλη την Ευρώπη.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Montel (πηγή στα Αγγλικά), οι αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ιβηρική Χερσόνησο έφτασαν σε νέο ιστορικό υψηλό το τρίμηνο του 2026. Αυτό συμβαίνει όταν η τιμή στη χονδρική αγορά ηλεκτρισμού πέφτει κάτω από το μηδέν επειδή η προσφορά υπερβαίνει τη ζήτηση.

Η Ισπανία επλήγη περισσότερο, καταγράφοντας 397 ώρες αρνητικών τιμών μεταξύ Ιανουαρίου και Μαρτίου, μια θεαματική αύξηση σε σχέση με τις 48 ώρες που είχαν καταγραφεί στο ίδιο διάστημα του 2025, ενώ η Πορτογαλία έφτασε τις 222 ώρες τιμών κάτω από το μηδέν την ίδια περίοδο.

Μια ξεχωριστή ανάλυση του Bloomberg (πηγή στα Αγγλικά), με στοιχεία της Epex Spot SE, διαπίστωσε ότι στη Γαλλία ο αριθμός των ωρών με τιμές κάτω από το μηδέν σχεδόν διπλασιάστηκε φέτος σε σχέση με το 2025, ενώ στη Γερμανία καταγράφηκε επίσης αύξηση κατά 50%.

Οι περισσότερες αρνητικές τιμές σημειώθηκαν τον Απρίλιο, γεγονός που αποδίδεται στην άνοδο της παραγωγής από φωτοβολταϊκά λόγω της μεγαλύτερης διάρκειας της ημέρας. Οι θυελλώδεις καιρικές συνθήκες που επικράτησαν σε όλη την Ευρώπη ενίσχυσαν επίσης την παραγωγή αιολικής ενέργειας, με αποτέλεσμα να παράγεται περισσότερη ενέργεια από όση χρειάζεται.

Η ισπανική συμβουλευτική εταιρεία AleaSoft Energy Forecasting διαπίστωσε ότι η Γερμανία κατέγραψε τη χαμηλότερη ημερήσια μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας, στα -16,34 €/MWh, στις 5 Απριλίου. Την ίδια ημέρα, η γαλλική αγορά κατέγραψε αρνητική ημερήσια μέση τιμή -3,56 €/MWh, ενώ το Βέλγιο κατέγραψε μέση τιμή 0,05 €/MWh.

Οι βρετανικές, σκανδιναβικές και ολλανδικές αγορές σημείωσαν τις χαμηλότερες ημερήσιες μέσες τιμές τους από τον Οκτώβριο του 2025, στα 6,85, 7,61 και 14,46 €/MWh, αντίστοιχα.

Αν και οι αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να ακούγονται ως μια ευπρόσδεκτη ανάσα μέσα στο περιβάλλον αυξανόμενου ενεργειακού κόστους, στην πράξη αυτό το ολοένα συχνότερο φαινόμενο δεν θα μειώσει τους λογαριασμούς σας.

Γιατί εμφανίζονται αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας;

Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας γίνονται αρνητικές όταν η προσφορά υπερβαίνει τη ζήτηση. Στη χονδρική αγορά επόμενης ημέρας της Ευρώπης, οι παραγωγοί ενέργειας καταθέτουν προσφορές, δηλώνοντας πόση ηλεκτρική ενέργεια θα πουλήσουν και σε ποια τιμή. Συνήθως η τιμή αυτή είναι θετική.

Ωστόσο, καθώς μπαίνουμε στην άνοιξη και η διάρκεια της ημέρας αυξάνεται, οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες μπορούν να αυξήσουν θεαματικά την παραγωγή από ηλιακά και αιολικά – πράγμα που σημαίνει ότι παράγεται περισσότερη ενέργεια από όση χρειάζεται. Αυτό συμβαίνει συχνά σε αργίες, όταν οι άνθρωποι τείνουν να καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια από ό,τι συνήθως.

Οι παραγωγοί μπορούν να ρίχνουν ο ένας την προσφορά του άλλου, με βάση το λειτουργικό κόστος και το κόστος επανεκκίνησης, για να αποφύγουν να τεθούν εκτός λειτουργίας (περικοπή παραγωγής). Αυτό συμβαίνει επειδή είτε συνεχίζουν να έχουν έσοδα από επιδοτήσεις ή συμβόλαια είτε επειδή θα χάσουν περισσότερα χρήματα αν περιοριστεί η παραγωγή τους.

Πέρυσι, για παράδειγμα, η Βρετανία σπατάλησε το εντυπωσιακό ποσό των 1,47 δισ. λιρών (περίπου 1,67 δισ. ευρώ) μειώνοντας την παραγωγή των ανεμογεννητριών και πληρώνοντας μονάδες φυσικού αερίου για να τεθούν σε λειτουργία.

Πώς μπορεί η Ευρώπη να περιορίσει τις αρνητικές τιμές ρεύματος;

Η αντιμετώπιση των αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Το απαρχαιωμένο ενεργειακό δίκτυο της Ευρώπης δεν σχεδιάστηκε ποτέ για την έκρηξη των ανανεώσιμων πηγών, αλλά για κεντρικά εγκατεστημένες μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι η αιολική και η ηλιακή ενέργεια, που συνήθως παράγονται σε απομακρυσμένες περιοχές, συχνά δεν μπορούν να φτάσουν εκεί όπου χρειάζονται, όπως σε σπίτια και γραφεία.

Παρότι οι επενδύσεις στο δίκτυο στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 47% την τελευταία πενταετία, φτάνοντας περίπου τα 70 δισ. ευρώ ετησίως, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι παραμένουν κατώτερες των αναγκών.

Πρόσφατη έκθεση του ενεργειακού think tank Ember προειδοποιεί ότι πάνω από 120 GW προγραμματισμένων έργων ανανεώσιμων πηγών κινδυνεύουν λόγω της «ανεπαρκούς χωρητικότητας του δικτύου» στην Ευρώπη. Σε αυτά περιλαμβάνονται 16 GW φωτοβολταϊκών στις στέγες, που επηρεάζουν περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά σε όλη την ήπειρο.

Η παροχή δωρεάν ή φθηνότερης ενέργειας είναι ένας ακόμη τρόπος αντιμετώπισης των αρνητικών τιμών ηλεκτρισμού, κίνητρο που εξετάζεται ήδη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο Γκρεγκ Τζάκσον, διευθύνων σύμβουλος της Octopus Energy, η οποία εδώ και χρόνια πιέζει για μεταρρυθμίσεις ώστε να παρέχεται φθηνότερη ενέργεια αντί να περιορίζεται η αιολική παραγωγή, υποστηρίζει ότι τέτοιες πρωτοβουλίες πρέπει να γίνουν μόνιμες για να πεισθούν οι καταναλωτές να επενδύσουν στον εξηλεκτρισμό.

Είναι η αποθήκευση με μπαταρίες η λύση;

Το βασικό πρόβλημα με τις αρνητικές τιμές ηλεκτρισμού είναι ότι η περίσσεια ηλεκτρικής ενέργειας είναι δύσκολο να αποθηκευτεί. Αυτό έχει οδηγήσει σε εκκλήσεις για ενίσχυση των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS) στην Ευρώπη.

Πέρυσι, η ΕΕ εγκατέστησε 27,1 GWh νέων συστημάτων BESS, συμπληρώνοντας 12 συνεχόμενα χρόνια ρεκόρ ανάπτυξης.

Σύμφωνα με έκθεση της Solar Power Europe του 2026 (πηγή στα Αγγλικά), παρά τον δεκαπλασιασμό της εγκατεστημένης ισχύος μπαταριών στην ΕΕ από το 2021, που σήμερα ξεπερνά τις 77 GWh, η Ευρώπη παραμένει «πολύ μακριά από το σημείο στο οποίο πρέπει να βρεθεί».

Για να επιτύχει τους στόχους της για το 2030, η ΕΕ πρέπει να επαναλάβει ακόμη μία φορά αυτόν τον δεκαπλασιασμό, αυξάνοντας την αποθηκευτική ικανότητα μπαταριών προς τις 750 GWh μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.

Πέντε αγορές της ΕΕ αντιστοιχούσαν σε πάνω από το 60% της νέας εγκατεστημένης ισχύος BESS το 2025, με τη Γερμανία και την Ιταλία να ηγούνται. Η Βουλγαρία αναδείχθηκε ταχύτερα αναπτυσσόμενη αγορά, ανεβαίνοντας στην τρίτη θέση, και ακολούθησαν η Ολλανδία και η Ισπανία.