Τι προβλέπει το σχέδιο για την παράταση της εκεχειρίας - Το "μνημόνιο κατανόησης" δεν περιλαμβάνει όρους για τα πυρηνικά και το άνοιγμα του Ορμούζ, σύμφωνα με ιρανικές πηγές
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ετοιμάζεται να λάβει την «τελική του απόφαση» σχετικά με την ολοκλήρωση της συμφωνίας με το Ιράν ιγα την παράταση της εκεχειρίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Θα έχω τώρα μια συνάντηση στο Κέντρο Επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου για να λάβω μια τελική απόφαση», έγραψε στο Truth Social ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Στην ανάρτησή του απαρίθμησε τις δεσμεύσεις που πρέπει να αναλάβει το Ιράν και τα σημεία που θεωρεί δεδομένα για μια πιθανή συμφωνία.
«Το Ιράν πρέπει να συμφωνήσει ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να ανοίξουν αμέσως» και η Τεχεράνη πρέπει να δεσμευτεί για την πλήρη αποναρκοθέτηση των Στενών, ανέφερε ο Τραμπ.
Το εμπλουτισμένο ουράνιο «θα ξεθαφτεί από τις ΗΠΑ (...) σε στενό συντονισμό με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας και θα ΚΑΤΑΣΤΡΑΦΕΙ», πρόσθεσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
«Δεν θα υπάρξει αποδέσμευση χρημάτων μέχρι νεωτέρας», συνέχισε, ενώ είπε «άλλα, πολύ μικρότερης σημασίας ζητήματα έχουν επιλυθεί», διαβεβαίωσε.
Από την πλευρά τους, ιρανικές πηγές που μίλησαν στο ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Fars χαρακτήρισαν τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου «κράμα αλήθειας και ψεμάτων».
«Ο Τραμπ είπε ότι το Ιράν είναι έτοιμο να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ χωρίς διόδια, ενώ κανένας όρος αυτού του είδους δεν περιλαμβάνεται στο κείμενο της συμφωνίας», διαβεβαίωσαν οι πηγές. Αφού οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών πλοίων, τα Στενά θα ανοίξουν και πάλι, με βάση τα μέτρα ασφαλείας που θα λάβει η Τεχεράνη, σύμφωνα με το Fars.
Τα σχόλια του Αμερικανού προέδρου είναι «μια απόπειρα να παρουσιάσει μια κατασκευασμένη νίκη», μετέδωσε το πρακτορείο.
Η καταστροφή του πυρηνικού υλικού που διαθέτει το Ιράν δεν αναφέρεται επίσης σε αυτό το «μνημόνιο κατανόησης», πρόσθεσαν. Αντιθέτως, περιλαμβάνονται ο όρος της άμεσης καταβολής στην Τεχεράνη 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα «παγωμένα» κεφάλαια του Ιράν, καθώς και η πλήρης κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο.
Οι ίδιες πηγές είπαν ότι το «μνημόνιο» αυτό βρίσκεται στα τελευταία στάδια επικύρωσης στο Ιράν αλλά ακόμη δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση.
Μια ιρανική πηγή είπε εξάλλου στο πρακτορείο Reuters ότι ο ισχυρισμός του Αμερικανού προέδρου για την τύχη του σε υψηλό βαθμό εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν «δεν είναι αληθής», επιβεβαιώνοντας ότι το μνημόνιο δεν περιλαμβάνει κανέναν όρο που να αφορά τα πυρηνικά.
Κοντά αλλά και... μακριά από μια συμφωνία
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι οι συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης σημειώνουν «καλή πρόοδο», καθώς διαπραγματευτές από τις δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία για μια 60ήμερη παράταση της εκεχειρίας, όμως η συμφωνία απαιτεί την τελική έγκριση τόσο από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ όσο και από τον αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ.
Εφόσον υπογραφεί, το μνημόνιο κατανόησης θα αποτελέσει το πιο σημαντικό διπλωματικό βήμα από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, το προσχέδιο των όρων προβλέπει απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, αποναρκοθέτηση των Στενών από το Ιράν εντός 30 ημερών, άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, εξαιρέσεις από τις αμερικανικές κυρώσεις ώστε το Ιράν να μπορεί να πουλά πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές, δέσμευση του Ιράν να μην επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων και δέσμευση των ΗΠΑ να συζητήσουν την ελάφρυνση των κυρώσεων και την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων.
Οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα θα ξεκινούσαν εντός του 60ήμερου πλαισίου, με πρώτο θέμα στην ατζέντα το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.
Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Μοχαμάντ Ισάκ Νταρ, που μεσολαβεί μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον, θα συναντήσει την Παρασκευή στην Ουάσινγκτον τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο, σε μια συνάντηση που θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην οριστικοποίηση της συμφωνίας.
Ο Τραμπ δέχεται πιέσεις από σκληροπυρηνικούς στο ίδιο του το κόμμα, οι οποίοι τον προτρέπουν να μην υπογράψει καμία συμφωνία που δεν αναφέρει ρητά την κατάργηση άμεσα του πυρηνικού προγράμμματος της Τεχεράνης.
Την ίδια στιγμή, το πρακτορείο Tasnim, που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, μετέδωσε, επικαλούμενο πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων, ότι το τελικό κείμενο της συμφωνίας δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί ή εγκριθεί.
Δίμηνη παράταση της εκεχειρίας, η οποία θα κάλυπτε και την περίοδο του Παγκοσμίου Κυπέλλου της FIFA, κατά την οποία το Ιράν έχει προγραμματιστεί να δώσει και τα τρία παιχνίδια του ομίλου σε αμερικανικό έδαφος, θα μπορούσε να προσφέρει και στις δύο πλευρές την ευκαιρία να εδραιώσουν τις θέσεις τους χωρίς να δεσμευτούν σε οριστικές αποφάσεις.
Το Ιράν, που την επόμενη εβδομάδα θα τιμήσει την επέτειο του θανάτου του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, δεν έχει ακόμη πραγματοποιήσει επίσημη τελετή κηδείας ή ταφής για τον εκλιπόντα ηγέτη του, Αλί Χαμενεΐ.
Ο γιος του και νέος αγιατολάχ, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, παραμένει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας από τον θάνατο του πατέρα του στις 28 Φεβρουαρίου, με μόνο γραπτές δηλώσεις που αποδίδονται σε αυτόν να διαβάζονται από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Διπλωματία εν μέσω στρατιωτικών επεισοδίων
Το ζήτημα της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα βασικά σημεία των διαπραγματεύσεων Ιράν–ΗΠΑ, έχει βρεθεί τις τελευταίες ημέρες στο επίκεντρο πολλών αντιπαραθέσεων.
Ενώ ο αριθμός των πλοίων που διαπλέουν αυτή τη στρατηγική θαλάσσια οδό έχει αυξηθεί, πληθαίνουν οι αναφορές για σποραδικές ανταλλαγές πυρών μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, ιδιαίτερα κατά μήκος των νοτίων ακτών του Ιράν στον Περσικό Κόλπο.
Η Τεχεράνη έχει ισχυριστεί τουλάχιστον δύο φορές ότι έριξε προειδοποιητικές βολές σε πλοία που επιχειρούσαν μη εξουσιοδοτημένη διέλευση και σε μία περίπτωση υποστήριξε ότι κατέρριψε αμερικανικό αεροσκάφος κοντά στο Μπουσέχρ, ισχυρισμός που διαψεύστηκε από την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM).
Υπάρχουν επίσης αναφορές για πλήγματα σε λιμάνια του νότιου Ιράν, μεταξύ των οποίων το Μπαντάρ Αμπάς και το Μπουσέχρ, τις τελευταίες ημέρες.
Ο ιμάμης της προσευχής της Παρασκευής στην Τεχεράνη, Χοτζατολεσλάμ Σεγιέντ Μοχαμάντ Χασάν Αμπουτοραμπί-Φαρντ, αναφέρθηκε έμμεσα σε αυτές τις εξελίξεις στο κήρυγμα της Παρασκευής.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες, τα ξημερώματα της περασμένης Πέμπτης, έπληξαν μια εγκατάσταση κοντά στο αεροδρόμιο του Μπαντάρ Αμπάς, πλήγμα που δεν προκάλεσε ούτε ανθρώπινες απώλειες ούτε υλικές ζημιές, αλλά συνιστούσε παραβίαση του ιρανικού εναέριου χώρου και εδάφους», είπε.
«Στις 4:50 τα ξημερώματα της Πέμπτης, η Αεροδιαστημική Δύναμη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης έδωσε μια σταθερή και αποφασιστική απάντηση. Αυτό στέλνει σαφές μήνυμα ενισχυμένης αποτροπής και μετατόπισης της ισορροπίας δυνάμεων υπέρ του Ιράν», πρόσθεσε.
Παράλληλα, η ιρανική διαπραγματευτική ομάδα υπό την ηγεσία του Μοχαμάντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος έτυχε ιδιαίτερης μνείας σε πρόσφατο μήνυμα του Μοτζταμπά Χαμενεΐ, φέρεται να επιδιώκει την εξεύρεση δρόμου για τον τερματισμό του πολέμου και την επίτευξη συμφωνίας.
Σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση του Ινστιτούτου Μελετών Πολέμου (ISW), μιας δεξαμενής σκέψης με έδρα την Ουάσινγκτον, παραμένει ασαφές σε ποιο βαθμό οι λεπτομέρειες αυτής της διαδικασίας γίνονται αποδεκτές από τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ ή από τον διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης, στρατηγό Αχμάντ Βαχιντί.
Το ISW επισημαίνει επίσης ότι ο ηγέτης του Ιράν ανέφερε στο τελευταίο γραπτό μήνυμά του ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα παραιτηθεί ποτέ από το ζήτημα του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ.
Οι Φρουροί της Επανάστασης επιδιώκουν να εδραιώσουν τον έλεγχό τους και τη διαχείριση της ναυτιλιακής κίνησης σε αυτή τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια δίοδο, ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις προσπαθούν να αποτρέψουν μια τέτοια εξέλιξη.
Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το CBS News, το Ιράν έχει συμφωνήσει κατ’ αρχήν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει επιβάλει πρόσφατα κυρώσεις στον νεοσύστατο ιρανικό φορέα διαχείρισης των Στενών του Ορμούζ και έχει απειλήσει με κυρώσεις οποιαδήποτε οντότητα συνεργαστεί μαζί του, συμπεριλαμβανομένου του Ομάν.
Ο Τραμπ έχει επίσης απειλήσει άμεσα το περιφερειακό σύμμαχο των ΗΠΑ, το Ομάν, στο οποίο το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε εκφράζοντας την αλληλεγγύη του προς τον νότιο γείτονά του.
Μελλοντικά σενάρια
Το ISW εξετάζει δύο σενάρια για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ: την επίσημη αναγνώριση του ιρανικού ελέγχου μέσω διεθνούς συμφωνίας ή τη διατήρηση του σημερινού καθεστώτος μέσω απειλών ή περιορισμένης χρήσης στρατιωτικής ισχύος κατά των διερχόμενων πλοίων.
Ωστόσο, το ISW υπογραμμίζει ότι η προσπάθεια του Ιράν να επιβάλει υψηλά τέλη διέλευσης είναι απίθανο να αποδειχθεί βιώσιμη και ότι, σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, ενδέχεται να εξεταστούν εκ νέου στρατιωτικές επιλογές.
Από την άλλη πλευρά, ο Ιμπραχίμ Αζίζι, επικεφαλής της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του ιρανικού κοινοβουλίου, δήλωσε ότι η Τεχεράνη επιδιώκει «έξυπνη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ» και ότι αυτή η πολιτική είναι μόνιμη και όχι προσωρινή.
Επανέλαβε επίσης ότι το Ιράν δεν προτίθεται να απομακρύνει το εμπλουτισμένο ουράνιο από τη χώρα και να το μεταφέρει σε τρίτο κράτος, πρόταση που είχε διατυπώσει στο παρελθόν ο Τραμπ, ο οποίος είχε πει ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν πρέπει είτε να μεταφερθεί στις ΗΠΑ για καταστροφή είτε να καταστραφεί αλλού σε συντονισμό με την Τεχεράνη.