Νέες ανταλλαγές πυρών ΗΠΑ - Ιράν: Σβήνουν οι ελπίδες για ειρηνευτική συμφωνία

Ιράν και ΗΠΑ συνέχισαν να επιμένουν σε αντικρουόμενες εκδοχές ενός κειμένου τελικής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ την ίδια στιγμή σημειώθηκαν ανταλλαγές πυρών στον Περσικό Κόλπο για δεύτερη φορά μέσα σε τρεις ημέρες και η Ουάσινγκτον επέβαλε κυρώσεις στη νέα αρχή διέλευσης του Ορμούζ της Τεχεράνης.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών έθεσε την Τετάρτη την Αρχή για τα Στενά στον κατάλογο των κυρώσεων που επέβαλε, λέγοντας ότι πρόκειται για "μια νέα προσπάθεια του Σώματος Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης να εξαργυρώσει την εκστρατεία κρατικά χρηματοδοτούμενης τρομοκρατίας εκβιάζοντας τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ".

Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών δήλωσε ότι οι Φρουροί της Επανάστασης "ηγούνται ενός συστήματος που ελέγχεται από το Ιράν και παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές δίκαιο και τις κυρώσεις των ΗΠΑ" και προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε πληρωμή στον οργανισμό για τη διέλευση θα μπορούσε να εκθέσει πρόσωπα και εταιρείες σε κυρώσεις.

Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν προηγουμένως μιλήσει δημοσίως για αμοιβή ύψους 2 εκατομμυρίων δολαρίων (1,7 εκατ. ευρώ) ανά πλοίο.

Η δεξαμενή σκέψης Institute for the Study of War (ISW) με έδρα την Ουάσινγκτον δήλωσε ότι ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν μετατρέψει τον έλεγχο των Στενών σε στρατηγική αναγκαιότητα και βασικό στοιχείο αποτροπής έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Το ISW σημείωσε ότι οποιαδήποτε διευθέτηση που θα απαιτούσε η θαλάσσια κυκλοφορία να διέρχεται από ένα εγκεκριμένο από το Ιράν σύστημα θα ερχόταν σε άμεση αντίθεση με το αίτημα των ΗΠΑ για ελευθερία της ναυσιπλοΐας και θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο για τις διεθνείς πλωτές οδούς.

Ερωτηθείς εάν θα δεχόταν μια βραχυπρόθεσμη ρύθμιση βάσει της οποίας το Ιράν και το Ομάν θα έλεγχαν την κρίσιμη για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια θαλάσσια οδό, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι "το στενό θα είναι ανοικτό σε όλους. Πρόκειται για διεθνή ύδατα. Θα το παρακολουθούμε, αλλά κανείς δεν πρόκειται να το ελέγχει".

"Το Ομάν θα συμπεριφερθεί όπως όλοι οι άλλοι, αλλιώς θα πρέπει να το ανατινάξουμε. Το καταλαβαίνουν αυτό".

Ο Λευκός Οίκος διέψευσε την ύπαρξη ενός σχεδίου συμφωνίας που δημοσίευσε η ιρανική κρατική τηλεόραση σχετικά με τις διαπραγματεύσεις, χαρακτηρίζοντάς το "πλήρως κατασκευασμένο".

Οι αντικρουόμενες αναφορές για το περιεχόμενο του σχεδίου εμφανίζουν συνεχιζόμενες διαφωνίες σε βασικά ζητήματα, σύμφωνα με το ISW.

"Η προτεινόμενη από το Ιράν αλληλουχία παραχωρήσεων θα απαιτούσε από τις Ηνωμένες Πολιτείες να παραδώσουν βασικά πλεονεκτήματα πριν ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, γεγονός που θα μείωνε σημαντικά την επιρροή των ΗΠΑ σε οποιεσδήποτε μελλοντικές πυρηνικές διαπραγματεύσεις", υπογραμμίζει η δεξαμενή σκέψης.

Νέες ανταλλαγές πυρών

Η CENTCOM (κεντρική στρατιωτική διοίκηση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή) ανακοίνωσε ότι έβαλε στο στόχαστρο τέσσερα ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που περιγράφονται ως απειλή για τα Στενά και κατέστρεψε έναν σταθμό ελέγχου μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Μπαντάρ Αμπάς, από όπου έγινε απόπειρα να εκτοξευτεί ένα πέμπτο.

«Οι ενέργειες αυτές ήταν μετρημένες, αποκλειστικά αμυντικές και διεξήχθησαν με σκοπό να διατηρηθεί η κατάπαυση του πυρός», υποστήριξε αμερικανική πηγή.

Η Τεχεράνη καταδικάζει την επίθεση των ΗΠΑ σε περιοχές της Μπαντάρ Αμπάς, ανέφερε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της χώρας, ο Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, σε δήλωσή του.

Το Ιράν θα λάβει «όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να υπερασπιστεί την εθνική κυριαρχία του», σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ιρανικού ΥΠΕΞ που αναφέρεται σε «συνεχιζόμενες παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός από τις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο και σε διεθνή ύδατα, καθώς και αεροπορικά πλήγματα των τελευταίων ημερών κατά του νότιου Ιράν».

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν νωρίτερα ότι σημειώθηκαν τρεις εκρήξεις κοντά στην Μπαντάρ Αμπάς, την πρωτεύουσα της επαρχίας Ορμουζγκάν, όπου βρίσκεται σημαντικό λιμάνι στο στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ, περί τη 01:30 (σ.σ. τοπική ώρα· 01:00 ώρα Ελλάδας και Κύπρου).

Οι Φρουροί της Επανάστασης IRGC αμφισβήτησαν τον απολογισμό, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ έπληξαν "καμένη γη" κοντά στο αεροδρόμιο Μπαντάρ Αμπάς και υποστηρίζοντας ότι ανταπέδωσε στις 4:50 π.μ. στοχεύοντας την αμερικανική αεροπορική βάση από την οποία ξεκίνησε η επίθεση, περιγράφοντας την απάντηση ως "σοβαρή προειδοποίηση".

Οι IRGC δήλωσαν ότι οποιαδήποτε περαιτέρω αμερικανικά πλήγματα θα αντιμετωπιστούν με μια "πιο αποφασιστική" απάντηση και επέρριψαν την ευθύνη για τις συνέπειες στην Ουάσινγκτον.

Παράλληλα έδωσαν στη δημοσιότητα πλάνα από ολονύκτια εκτόξευση πυραύλων, πάνω στους οποίους ήταν γραμμένα συνθήματα στην αγγλική γλώσσα όπως: "Με το όπλο της πίστης ... απωθούμε τον εχθρό μας και τον ταπεινώνουμε".

Το Ιράν δεν προσδιόρισε την αεροπορική βάση που έπληξε, ωστόσο μέσα ενημέρωσης του Κουβέιτ ανέφεραν ότι ήχησε συναγερμός στη χώρα κατά τις πρώτες πρωινές ώρες της Πέμπτης.

Παραμένει ασαφές αν ο συναγερμός σχετίζεται με τυχόν απειλές που προέρχονται από το Ιράν ή από τις συμμαχικές προς την Τεχεράνη χώρες στην ευρύτερη περιοχή.

Επιπλέον οι IRGC ισχυρίστηκαν ότι επιτέθηκαν σε αμερικανικό πετρελαιοφόρο που επιχειρούσε να περάσει από τα Στενά με απενεργοποιημένο το ραντάρ του. Η CENTCOM δεν επιβεβαίωσε αυτόν τον ισχυρισμό.

Οι ισχυρισμοί της Τεχεράνης δεν μπόρεσαν να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα.

Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, πέντε κράτη του Κόλπου - το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ - προειδοποίησαν επίσημα τις ναυτιλιακές εταιρείες μέσω του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού να μην συμμορφώνονται με τους κανονισμούς της ιρανικής αρχής διέλευσης.

Νωρίτερα, το Ιράν δημοσίευσε χάρτη με τον οποίο διεκδικούσε τον ρυθμιστικό έλεγχο ενός τμήματος των Στενών που εκτεινόταν στα χωρικά ύδατα των ΗΑΕ και του Ομάν.

Η δεξαμενή σκέψης ISW σημείωσε ότι το ιρανικό μέσο ενημέρωσης Nour News δημοσίευσε ένα άρθρο γνώμης που υποστηρίζει ότι το Ιράν πρέπει να μετατρέψει την πρόσφατη "στρατιωτική νίκη" του σε ευρύτερη πολιτική επιτυχία - άποψη που εκτιμάται ότι αποδεικνύει την αυτοπεποίθηση εντός του καθεστώτος ότι βγήκε από τον πόλεμο σε θέση ισχύος.

"Οι μαξιμαλιστικές και ασυμβίβαστες διαπραγματευτικές θέσεις του Ιράν αντανακλούν την προσπάθεια του ιρανικού καθεστώτος να μεταφράσει την επιτυχία του, όπως την αντιλαμβάνεται, στον πόλεμο σε μακροπρόθεσμα στρατηγικά και πολιτικά οφέλη", ανέφερε το think tank στην ανάλυσή του την Πέμπτη.

Ισραηλινός αναλυτής πληροφοριών ανοικτού κώδικα δημοσίευσε δορυφορικές εικόνες που δείχνουν τις ιρανικές προσπάθειες ανασυγκρότησης στην πυραυλική βάση στην επαρχία Yazd από τότε που τέθηκε σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο.

Το ISW δήλωσε ότι οι εικόνες επιβεβαιώνουν την εκτίμησή του ότι το Ιράν εκμεταλλεύεται την περίοδο κατάπαυσης του πυρός για να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές του δυνατότητες.

Τα Στενά του Ορμούζ είναι ουσιαστικά κλειστά για τη διεθνή ναυσιπλοΐα από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.

Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και ένας σημαντικός όγκος μη πετρελαϊκών αγαθών περνούν καθημερινά από την θαλάσσια οδό. Το κλείσιμό έχει ωθήσει τις τιμές της ενέργειας σε κατακόρυφη άνοδο και έχει διαταράξει τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.