Το καλοκαίρι του 2026 εξελίσσεται σε ακόμη μια δοκιμασία για τη ρωσική αεροπορία λόγω του πολέμου στην Ουκρανία: Αυξάνονται οι καθυστερήσεις και οι ακυρώσεις πτήσεων.
Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν παραδέχτηκε για πρώτη φορά δημόσια ότι, λόγω της εξέλιξης των πολεμικών επιχειρήσεων, η χώρα ενδέχεται να μην πετύχει τους στόχους για τον όγκο των επιβατικών αερομεταφορών που προβλέπονται στις εθνικές αναπτυξιακές στοχεύσεις.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στη σύσκεψη για την ανάπτυξη της αεροπορικής βιομηχανίας την περασμένη εβδομάδα, ο Ρώσος πρόεδρος σημείωσε ότι, με τη ζήτηση για αεροπορικά ταξίδια να αυξάνεται υπό τις νέες συνθήκες, έδωσε εντολή στο υπουργείο Μεταφορών να επικαιροποιήσει την πρόβλεψη για την επιβατική κίνηση φέτος.
Η πανεθνική κρίση καυσίμων, που προκλήθηκε από τα ουκρανικά πλήγματα με στόχο την αποδυνάμωση της ρωσικής πολεμικής μηχανής, σε συνδυασμό με τις μαζικές καθυστερήσεις και ακυρώσεις πτήσεων, τους προσωρινούς περιορισμούς στη λειτουργία αεροδρομίων, την έλλειψη εφεδρικών αεροσκαφών και το υψηλό φορτίο για τους αερομεταφορείς, οδηγεί ολοένα συχνότερα σε ανατροπές στα δρομολόγια.
Καθώς η κρίση καυσίμων παραλύει σταδιακά τη χώρα, το φετινό καλοκαίρι εξελίσσεται σε ακόμη μία δοκιμασία για τον κλάδο, δείχνοντας ξεκάθαρα πόσο ευάλωτο είναι το σύστημα αερομεταφορών στον συνδυασμό εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων.
Ακυρώσεις και καθυστερήσεις πτήσεων
Ένα από τα βασικά προβλήματα της φετινής σεζόν είναι τα επαναλαμβανόμενα μπλακάουτ στα δρομολόγια. Σε διάφορες περιοχές της Ρωσίας, και ιδίως στη Μόσχα, τα αεροδρόμια επιβάλλουν κατά διαστήματα προσωρινούς περιορισμούς στις αφίξεις και αναχωρήσεις αεροσκαφών για λόγους ασφαλείας, λόγω της απειλής από μη επανδρωμένα αεροχήματα. Ακόμη και ένα σύντομο κλείσιμο του εναέριου χώρου προκαλεί φαινόμενο ντόμινο: τα αεροπλάνα δεν προλαβαίνουν να φτάσουν στον επόμενο προορισμό, τα πληρώματα υπερβαίνουν το επιτρεπόμενο ωράριο εργασίας και αυτό οδηγεί σε νέες αναστατώσεις στα χρονοδιαγράμματα.
Για τους επιβάτες αυτό σημαίνει όχι μόνο πολύωρη αναμονή για την αναχώρηση, αλλά και μεταθέσεις πτήσεων ανταπόκρισης, με συνέπεια αλλαγές στα ταξιδιωτικά τους σχέδια και οικονομικές απώλειες. Ένα μέρος των Ρώσων επιλέγει πλέον το τρένο ή το αυτοκίνητο αντί για το αεροπλάνο.
Έλλειψη στόλου αεροσκαφών
Στις συνθήκες του παραδοσιακά επιβαρυμένου θερινού προγράμματος, το πρόβλημα του περιορισμένου στόλου γίνεται ιδιαίτερα αισθητό.
Μετά τους περιορισμούς των κυρώσεων που επιβλήθηκαν λόγω της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, οι ρωσικές αεροπορικές εταιρείες συνεχίζουν να εκμεταλλεύονται τα διαθέσιμα αεροσκάφη στο έπακρο. Οι δυνατότητες άμεσης αντικατάστασης αεροπλάνων που αποσύρονται για τεχνική συντήρηση είναι πλέον μόνιμα περιορισμένες.
Από το 2022 η Ρωσία, παρακάμπτοντας τις κυρώσεις, προμηθεύεται αεροπορικά εξαρτήματα μέσω παράλληλων εισαγωγών, σε τιμές όμως 40–100% υψηλότερες από τις αγοραίες. Επιπλέον, ορισμένα από αυτά τα εξαρτήματα μπορεί να είναι μεταχειρισμένα, γεγονός που αυξάνει ακόμη περισσότερο τους κινδύνους.
Ο στόλος μειώνεται και για έναν ακόμη λόγο, που στον κλάδο αποκαλούν «αεροπορικό κανιβαλισμό»: οι εταιρείες αναγκάζονται να χρησιμοποιούν ορισμένα αεροσκάφη ως πηγή ανταλλακτικών για άλλα.
Η υποκατάσταση εισαγωγών δεν λειτουργεί
Σε πρόσφατη τοποθέτησή του για την κατάσταση της αεροπορικής βιομηχανίας ο Βλαντίμιρ Πούτιν τόνισε ότι «η Ρωσία αναγκάστηκε, αλλά κατάφερε να υποκαταστήσει πλήρως όλες τις εισαγωγές». Ισχύει όμως αυτό στην πράξη;
Σύμφωνα με τη ρωσική Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία, η παραγωγή στον αεροπορικό κλάδο τον Απρίλιο φέτος αυξήθηκε κατά 117%, διπλασιάζοντας σχεδόν το περσινό επίπεδο.
Ωστόσο, αυτή η αύξηση οφείλεται κυρίως στον στρατιωτικό τομέα της αεροναυπηγικής, και ειδικότερα στην παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών που χρειάζεται η Ρωσία για να συνεχίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ως αποτέλεσμα, ο πολιτικός στόλος δέχεται ολοένα μεγαλύτερες πιέσεις. Μέχρι το 2030–2035 η Ρωσία σχεδίαζε να αντικαταστήσει σχεδόν το ένα τρίτο του δυτικού στόλου της. Όμως τα τελευταία τρία χρόνια κατόρθωσε να αντικαταστήσει μόλις 13 αεροσκάφη από τα 120 που είχαν προβλεφθεί για την περίοδο αυτή.
Πώληση μετοχών της Aeroflot
Η υπηρεσία Rosimushchestvo ετοιμάζεται να πουλήσει 23,76% των μετοχών (πηγή στα Ρωσικά) του εθνικού αερομεταφορέα «Aeroflot». Το κράτος, πάντως, διατηρεί τον έλεγχο. Σήμερα στην κρατική ιδιοκτησία βρίσκεται πακέτο 73,8%.
Το 2022 το κράτος αγόρασε πρόσθετη έκδοση μετοχών της Aeroflot, δαπανώντας 52 δισ. ρούβλια από το Ταμείο Εθνικού Πλούτου (FNB). Η κίνηση κρίθηκε αναγκαία για τη στήριξη της εταιρείας στις συνθήκες των κυρώσεων. Μετά την έκδοση, το δημόσιο αύξησε το ποσοστό του από 57,34% σε 73,8%.
Κατά την άποψη ειδικών, η πώληση μετοχών της Aeroflot μπορεί να σηματοδοτεί νέα οικονομικά προβλήματα για τη χώρα και σταδιακή εξάντληση των πόρων. Επισημαίνεται παράλληλα ότι, με την πώληση, ο ρωσικός προϋπολογισμός θα χάσει περίπου 170 εκατ. δολάρια. Ενώ το 2022 το κράτος αγόρασε τις μετοχές έναντι 0,85 δολαρίων η καθεμία, σήμερα η τιμή στην αγορά δεν ξεπερνά περίπου τα 0,66 δολάρια.
Επίδραση εξωτερικών παραγόντων
Στις διεθνείς γραμμές, πρόσθετη επιβάρυνση προκαλούν οι αλλαγές στα εναέρια δρομολόγια λόγω των περιορισμών στη χρήση ορισμένων τμημάτων του εναέριου χώρου. Ειδικότερα, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση έκλεισε τον εναέριο χώρο της για τις ρωσικές αεροπορικές εταιρείες, ενώ, λόγω της συνεχιζόμενης σύρραξης στη Μέση Ανατολή, οι αερομεταφορείς αναγκάζονται να αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές παράκαμψης. Η ανάγκη να αποφεύγονται οι κλειστές ζώνες επιμηκύνει τη διάρκεια των πτήσεων, αυξάνει την κατανάλωση καυσίμων και αλλάζει τα χρονοδιαγράμματα των εταιρειών, προσθέτοντας πίεση στους επιβάτες.
Μείωση απευθείας διεθνών πτήσεων
Κατά τη θερινή περίοδο, μπορεί κανείς να φύγει από τη Ρωσία χωρίς ενδιάμεσο σταθμό προς περίπου τριάντα χώρες, αριθμός μικρότερος σε σχέση με τον χειμώνα και ενδεικτικός της τάσης των τελευταίων ετών.
Αν τον χειμώνα η Ρωσία συνδεόταν με 43 χώρες με απευθείας πτήσεις, μέχρι τον Ιούνιο ορισμένοι προορισμοί εξαφανίστηκαν λόγω εποχικότητας, τιμών καυσίμων και γεωπολιτικών παραγόντων, καθώς και εξαιτίας των περιορισμών που σχετίζονται με την κρίση στη Μέση Ανατολή.
Προς το παρόν, οι ρωσικές αεροπορικές εταιρείες έχουν άδεια να πετούν προς: το Αζερμπαϊτζάν, την Αρμενία, το Αφγανιστάν, το Μπαχρέιν, τη Λευκορωσία, το Βιετνάμ, το Χονγκ Κονγκ (Κίνα), τη Γεωργία, την Αίγυπτο, το Ισραήλ, την Ινδία, την Ινδονησία, την Ιορδανία, το Ιράν, το Καζακστάν, το Κατάρ, την Κίνα, τη Βόρεια Κορέα, την Κιργιζία, τις Μαλδίβες, το Μαρόκο, τη Μογγολία, τα ΗΑΕ, το Ομάν, τη Σαουδική Αραβία, τη Σερβία, το Τατζικιστάν, την Ταϊλάνδη, το Τουρκμενιστάν, την Τουρκία, το Ουζμπεκιστάν και την Αιθιοπία.