Εκτρεφόμενα ψάρια και βιωσιμότητα: φύκη από απόβλητα της σκωτσέζικης βιομηχανίας ουίσκι μειώνουν την εξάρτηση από άγρια ψάρια για τροφή.
Η υδατοκαλλιέργεια είναι πλέον η μεγαλύτερη πηγή ψαριών για ανθρώπινη κατανάλωση παγκοσμίως, ξεπερνώντας την αλιεία άγριων ψαριών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Όμως ο κλάδος αντιμετωπίζει ένα κρυφό πρόβλημα: τα εκτρεφόμενα ψάρια, ιδιαίτερα ο σολομός, είναι σαρκοφάγα που χρειάζονται ωμέγα-3 λιπαρά οξέα – και σχεδόν όλο αυτό το ωμέγα-3 προέρχεται από ιχθυέλαιο, το οποίο με τη σειρά του εξάγεται από άγρια ψάρια που αλιεύονται στη θάλασσα.
«Έχουμε ήδη φτάσει στα βιώσιμα όρια των αλιευμάτων που μπορεί κανείς να βγάλει από τον ωκεανό αυτή τη στιγμή», λέει στο Euronews Earth ο Ντάγκλας Μάρτιν, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της MiAlgae. «Δεν είναι φυσικά δυνατό να αλιευθούν άλλα ψάρια από τις θάλασσες».
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος που υπονομεύει τα περιβαλλοντικά διαπιστευτήρια των εκτρεφόμενων ψαριών: όσο επεκτείνεται η υδατοκαλλιέργεια, τόσο αυξάνεται η πίεση στους ήδη επιβαρυμένους πληθυσμούς άγριων ψαριών.
Επιστροφή στην πηγή των ωμέγα-3
Η απάντηση του Μάρτιν είναι να κατέβει πιο χαμηλά στην τροφική αλυσίδα – μέχρι τα μικροφύκη. Τα λιπαρά ψάρια δεν παράγουν στην πραγματικότητα τα ίδια ωμέγα-3· τα συσσωρεύουν από τα φύκη που τρώνε. Η MiAlgae παρακάμπτει εντελώς αυτό το ενδιάμεσο στάδιο.
«Οι άλγες είναι εκείνες που παράγουν στην πραγματικότητα τα ωμέγα-3», λέει ο Μάρτιν στο Euronews Earth. «Αν μπορείς να παράγεις τις άλγες και να καλλιεργείς αυτά τα άλγη, μπορείς να πάρεις τα ωμέγα-3 χωρίς να χρειάζεται να περάσεις από ολόκληρη την τροφική αλυσίδα».
Η πρόκληση που έχει απογοητεύσει τους ερευνητές επί χρόνια ήταν το κόστος. Η καλλιέργεια φυκών με υψηλής ποιότητας πρώτες ύλες κάνει τα οικονομικά μη βιώσιμα, όταν πρέπει να ανταγωνιστούν το φθηνό ιχθυέλαιο από άγρια ψάρια. Η λύση της MiAlgae είναι να χρησιμοποιεί χαμηλής αξίας βιομηχανικά υποπροϊόντα ως πηγή τροφής για τα φύκη, συγκεκριμένα τα υγρά απόβλητα των αποστακτηρίων σκωτσέζικου ουίσκι.
Η παραγωγή ουίσκι δημιουργεί μια «μπίρα» με 8% αλκοόλ, από την οποία οι αποσταγματοποιοί αφαιρούν το αλκοόλ. Το υπόλοιπο 92% – που αντιστοιχεί σε δισεκατομμύρια λίτρα κάθε χρόνο σε όλη τη Σκωτία – είναι σε μεγάλο βαθμό απόβλητο χαμηλής αξίας.
Η MiAlgae τροφοδοτεί αυτό το υγρό στα κύτταρα των φυκών μέσα σε μεγάλες δεξαμενές από ανοξείδωτο χάλυβα και στη συνέχεια συλλέγει τη βιομάζα που προκύπτει, ως άμεσο υποκατάστατο του ιχθυάλευρου και του ιχθυελαίου.
«Είναι λίγο σαν ζυθοποιία», εξηγεί ο Μάρτιν. «Παίρνεις έναν πολύ μικρό αριθμό κυττάρων φυκών, παίρνεις όλα τα υποπροϊόντα του ουίσκι και μερικά ακόμη συστατικά, τα βάζεις σε αυτές τις μεγάλες δεξαμενές από ανοξείδωτο χάλυβα και αφήνεις τα φύκη να τραφούν με όλη αυτή τη θρεπτική “καλοσύνη”».
Η παραγωγή αποξηραμένων φυκών αυξάνεται
Το προϊόν που διαθέτει σήμερα η MiAlgae είναι αποξηραμένα φύκη, τα οποία συσκευάζονται σε σακιά και αποστέλλονται σε βιομηχανίες ιχθυοτροφών και τροφών για κατοικίδια, ως άμεσο υποκατάστατο των συστατικών από άγρια ψάρια. Προς το παρόν, ο κλάδος των τροφών για κατοικίδια είναι η κύρια αγορά της εταιρείας, με πελάτες στην ιχθυοτροφή να ακολουθούν.
Η εταιρεία κατασκευάζει αυτή την περίοδο την πρώτη της πλήρως εμπορική μονάδα παραγωγής, η οποία, όπως λέει ο Μάρτιν, θα παράγει χιλιάδες τόνους προϊόντος τον χρόνο – ποσότητα μεν σημαντική, αλλά ακόμη ένα μικρό μόνο μέρος της παγκόσμιας ζήτησης.
«Στον κόσμο των ωμέγα-3 αυτό είναι ένα καλό ξεκίνημα, αλλά μια σταγόνα στον ωκεανό», λέει στο Euronews Earth. «Άρα έχουμε ακόμη πάρα πολλά ψάρια να σώσουμε».
Όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα στην τιμή, ο Μάρτιν αναγνωρίζει ότι είναι δύσκολο να ανταγωνιστούν το ιχθυέλαιο στα σημερινά επίπεδα κλίμακας, αλλά θέτει τη σύγκριση σε όρους αξίας ανά μονάδα ωμέγα-3 που προσφέρει το προϊόν. «Στόχος μας είναι να φτάσουμε σε ισοτιμία κόστους με οποιοδήποτε ιχθυέλαιο κυκλοφορεί παγκοσμίως», λέει.
Η MiAlgae έφτασε στον τελικό του βραβείου Earthshot το 2024 – μια πλατφόρμα την οποία ο Μάρτιν πιστώνει ότι ενίσχυσε την αξιοπιστία της εταιρείας. «Το ότι είχαμε πίσω μας το βραβείο Earthshot ήταν μια τεράστια επιτυχία για εμάς», σημειώνει.
Με την παραγωγή σε εμπορική κλίμακα να πλησιάζει και το ενδιαφέρον της βιομηχανίας να εντείνεται, η MiAlgae επιχειρεί να τοποθετηθεί ως συστημική εναλλακτική λύση σε ένα από τα πιο βαθιά ριζωμένα – και λιγότερο ορατά – προβλήματα βιωσιμότητας της υδατοκαλλιέργειας.