Το υπουργείο Περιβάλλοντος ανοίγει έρευνα: Η όρκα Τόνι, η γηραιότερη όρκα στο στενό του Γιβραλτάρ, εντοπίζεται με σημάδια στο ραχιαίο πτερύγιο συμβατά με πυροβολισμούς με σκάγια
Η Τόνι είναι περίπου 60 ετών και είναι γνωστή μεταξύ των ερευνητών ως «η γιαγιά» του πληθυσμού των όρκων που κινείται ανάμεσα στο στενό του Γιβραλτάρ και στον κόλπο του Κάντις. Αυτή την εβδομάδα εμφανίστηκε με μέχρι και δέκα σημάδια στο ραχιαίο πτερύγιο και στη ράχη που, σύμφωνα με τις οργανώσεις που την παρακολουθούν, δεν υπήρχαν στις φωτογραφίες που είχαν τραβηχτεί μερικές εβδομάδες νωρίτερα.
Ήταν η περιβαλλοντική οργάνωση WeWhale που έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, αφού συνέκρινε την τωρινή κατάσταση του ζώου με το προηγούμενο φωτογραφικό αρχείο του. Ο Γιάνεκ Αντρέ, ιδρυτής των WeWhale και Iberian Orca Guardians, εξήγησε ότι οι πληγές που διακρίνονται τώρα στο πτερύγιο και στη ράχη είναι, κατά την εκτίμησή του, συμβατές με πλήγμα από πυροβολισμό με καραμπίνα.
Η Ομάδα Εργασίας Όρκα Ατλαντικού προχώρησε ένα βήμα παραπέρα στην τεχνική ανάλυση. Σύμφωνα με το συλλογικό αυτό όργανο, οι βλάβες θα μπορούσαν να αντιστοιχούν σε σφαιρίδια μολύβδου διαμέτρου περίπου 9 χιλιοστών, παρόμοια με εκείνα που χρησιμοποιούνται σε φυσίγγια με δράμια για αγριογούρουνα, και επισημαίνει ότι αυτός ο τύπος πυρομαχικού διασπείρει συνήθως εννέα βλήματα σε τρεις σειρές των τριών, μοτίβο που θεωρούν ότι συμπίπτει με τη διάταξη των σημαδιών που βρέθηκαν στο ζώο.
Έρευνα σε εξέλιξη
Το υπουργείο Οικολογικής Μετάβασης και Δημογραφικής Πρόκλησης ενημερώθηκε για την υπόθεση το απόγευμα της 11ης Αυγούστου, μέσω των πληροφοριών που διαβίβασε η WeWhale (πηγή στα Ισπανικά), οργάνωση που δραστηριοποιείται στην περιοχή με διοικητική άδεια. Την επόμενη ημέρα, η Γενική Διεύθυνση Βιοποικιλότητας, Δασών και Ερημοποίησης κίνησε προκαταρκτικές ενέργειες για τη διαλεύκανση των γεγονότων και, εφόσον συντρέχει λόγος, για να κινηθεί διαδικασία επιβολής κυρώσεων σε βάρος των υπευθύνων.
Η αντιπρόεδρος και υπουργός Οικολογικής Μετάβασης, Σάρα Άαγκενσεν, επιβεβαίωσε μέσω του κοινωνικού δικτύου Bluesky ότι η όρκα έφερε σημάδια συμβατά με πυροβολισμούς με σκάγια και υπογράμμισε ότι πρόκειται για ευάλωτο είδος, επομένως κάθε βλάβη που προκαλείται σε αυτό συνιστά σοβαρό αδίκημα.
Στην προσπάθεια αυτή συμμετέχει επίσης η οργάνωση CIRCE, η οποία παρακολουθεί επιστημονικά τις ιβηρικές όρκες από το 1999 και διαθέτει φωτογραφικό αρχείο της Toñi που καλύπτει πάνω από δύο δεκαετίες.
Η οργάνωση σημειώνει ότι, πριν προσδιοριστεί η προέλευση των βλαβών, είναι απαραίτητο να εξεταστούν διεξοδικά οι διαθέσιμες εικόνες, να αντιπαραβληθούν με τη σχετική ιστορική σειρά και να πραγματοποιηθεί νέα άμεση παρακολούθηση του συγκεκριμένου ζώου και της ομάδας του.
Προς το παρόν, καμία από τις εμπλεκόμενες διοικήσεις δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως ότι οι πληγές οφείλονται σε πυροβολισμό, αν και αυτή θεωρείται η επικρατέστερη εκδοχή.
Τι προβλέπει ο νόμος της Ισπανίας
Ο πληθυσμός των όρκων στο στενό του Γιβραλτάρ και στον κόλπο του Κάντις κατατάσσεται ως ευάλωτος στον Ισπανικό Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών. Το άρθρο 57 του Νόμου 42/2007, για τη Φυσική Κληρονομιά και τη Βιοποικιλότητα, απαγορεύει οποιαδήποτε ενέργεια με σκοπό τη θανάτωση, σύλληψη, καταδίωξη ή όχληση των ζώων που περιλαμβάνονται σε αυτόν τον κατάλογο.
Το ειδικό θεσμικό πλαίσιο προστασίας των κητωδών προσθέτει επιπλέον περιορισμούς: απαγορεύεται σκάφος να πλησιάζει σε απόσταση μικρότερη των 500 μέτρων, να έρχεται σε επαφή με τα ζώα, να κολυμπούν άνθρωποι μαζί τους, να ταΐζονται, να παρεμποδίζεται η πορεία τους, να διαχωρίζονται οι ομάδες τους ή να εκπέμπονται δυνατοί ήχοι για την προσέλκυση ή την απομάκρυνσή τους.
Στην κρίσιμη ζώνη της Ενσενάδα ντε Μπαρμπάτε, του Κονίλ και του Μπάνκο Μαχουάν απαγορεύεται επιπλέον η παρατήρηση όρκων από την 1η Μαρτίου έως τις 31 Αυγούστου. Όσοι παραβιάζουν αυτά τα μέτρα κινδυνεύουν με πρόστιμα έως δύο εκατομμύρια ευρώ και με ποινική ευθύνη, σύμφωνα με το ίδιο το MITECO.
Από το 2020 έχει καταγραφεί αύξηση των αλληλεπιδράσεων αυτών των όρκων με σκάφη που πλέουν στο στενό και στον κόλπο του Κάντις. Για τον λόγο αυτό, το Υπουργείο Μεταφορών και το MITECO συνιστούν να αποφεύγεται η ναυσιπλοΐα στην περιοχή από τον Απρίλιο έως τον Αύγουστο και, σε περίπτωση συνάντησης με το ζώο, να κατευθύνεται το σκάφος προς την ακτή, να αποφεύγεται κάθε ελιγμός που μπορεί να το βλάψει, να παραμένουν οι άνθρωποι μακριά από την κουπαστή και να ειδοποιείται το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης.
Η υπόθεση της Τόνι έφερε και πάλι στο προσκήνιο αυτόν τον προστατευόμενο πληθυσμό. Οι οργανώσεις που εργάζονται στην περιοχή επιμένουν ότι αυτά τα ζώα χρειάζονται προστασία, όχι αντίποινα.