Δημοσκόπηση της Υπηρεσίας Ψυχολογικής Άμυνας της Σουηδίας δείχνει ότι το 64% των ενηλίκων θεωρεί πολύ ή αρκετά πιθανές τις προσπάθειες ξένων παραγόντων να επηρεάσουν τη Σουηδία φέτος.
Η Σουηδία εντείνει τις προσπάθειες για τον εντοπισμό ξένης επιρροής στην ενημέρωση και οργανωμένων προσπαθειών χειραγώγησης του πολιτικού διαλόγου ενόψει των βουλευτικών εκλογών της στις 13 Σεπτεμβρίου, την ώρα που η τεχνητή νοημοσύνη (AI) και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναδιαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο παράγεται και καταναλώνεται η πολιτική πληροφορία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Η τρέχουσα κατάσταση ασφάλειας, ο ταχύς ρυθμός των τεχνολογικών εξελίξεων και η εμπειρία από άλλες εκλογές στην Ευρώπη ανέδειξαν την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας απέναντι σε εχθρική ξένη επιρροή στην ενημέρωση», ανέφερε η σουηδική κυβέρνηση σε ανακοίνωση (πηγή στα Αγγλικά) ενόψει των εκλογών.
Την περασμένη εβδομάδα, η Υπηρεσία Ψυχολογικής Άμυνας της Σουηδίας δημοσίευσε μια έκθεση (πηγή στα Αγγλικά) για ένα εν μέρει υποβοηθούμενο από AI δίκτυο περίπου 1.200 ψεύτικων λογαριασμών στην πλατφόρμα X, με την ονομασία Holiday, το οποίο παρήγαγε περισσότερες από 50.000 αναρτήσεις, σχόλια και κοινοποιήσεις το 2025 και το 2026 και χρησιμοποιήθηκε για κακόβουλη επιρροή σε βάρος της Σουηδίας και άλλων χωρών.
Οι πρώτοι λογαριασμοί εντοπίστηκαν από την κεντρική τράπεζα της Σουηδίας, αφού το προσωπικό της συμμετείχε σε άσκηση υπό τον συντονισμό της υπηρεσίας, και το δίκτυο αφαιρέθηκε στη συνέχεια από την X.
Δεν έχει διαπιστωθεί άμεση σύνδεση του Holiday με τις φετινές εκλογές, αλλά η υπηρεσία ανέφερε ότι δημοσιοποίησε τα πορίσματα λίγο πριν από την ψηφοφορία προκειμένου να ευαισθητοποιήσει το κοινό για αυτές τις τακτικές.
Η τεχνητή νοημοσύνη και το TikTok αλλάζουν το ενημερωτικό περιβάλλον
Οι πιθανοί δρόμοι επιρροής μεταβάλλονται, καθώς οι νεότεροι ψηφοφόροι έρχονται όλο και περισσότερο σε επαφή με την πολιτική μέσω του TikTok και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με έκθεση (πηγή στα Αγγλικά) που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο από το Ίδρυμα Διαδικτύου της Σουηδίας, ένας στους δέκα Σουηδούς χρησιμοποιεί υπηρεσίες AI για να θέτει ερωτήματα σχετικά με την πολιτική ή κοινωνικά ζητήματα. Μεταξύ των νέων που ψηφίζουν για πρώτη φορά, το ποσοστό ανεβαίνει σε έναν στους τέσσερις.
«Ο αλγόριθμος συστάσεων μπορεί να αξιοποιηθεί ώστε να ενισχυθεί η προβολή συγκεκριμένου πολιτικού περιεχομένου», δήλωσε στο Euronews Next ο Ματέο Μανιάνι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλας που ερευνά τον σχηματισμό ψηφιακής κοινής γνώμης.
«Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι ακραίο και φορτισμένο συναισθηματικά περιεχόμενο μπορεί να προτείνεται συχνότερα από λιγότερο εντυπωσιακό περιεχόμενο, επειδή τείνει να προκαλεί υψηλότερη αλληλεπίδραση», πρόσθεσε ο Μανιάνι.
Η γενετική τεχνητή νοημοσύνη μπορεί επίσης να διευκολύνει την κλιμάκωση οργανωμένων προσπαθειών εκμετάλλευσης αυτών των συστημάτων. Ο Μανιάνι ανέφερε ότι δίκτυα μπορούν με χαμηλό κόστος να παράγουν μεγάλες ποσότητες υλικού σε πολλούς λογαριασμούς, αυξάνοντας την πιθανότητα κάποιο από αυτό να ενισχυθεί από τους αλγόριθμους συστάσεων.
Τον Φεβρουάριο, η σουηδική δημόσια ραδιοφωνία εντόπισε τέσσερις λογαριασμούς στο TikTok με νεαρές γυναίκες που είχαν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη (πηγή στα Αγγλικά), οι οποίοι διέδιδαν ακροδεξιό και αντιμεταναστευτικό περιεχόμενο, συμπεριλαμβανομένων μηνυμάτων που απορρίπτουν την έννοια της «λευκής ενοχής». Ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας εντόπισε ενδείξεις ότι οι λογαριασμοί αυτοί λειτουργούσαν από τον ίδιο χειριστή.
«Πλημμυρίζοντας την πλατφόρμα με περιεχόμενο, αυτά τα δίκτυα αυξάνουν την πιθανότητα κάποια από τα βίντεό τους να εντοπιστούν και να ενισχυθούν από τον αλγόριθμο συστάσεων», σημείωσε ο Μανιάνι.
Πόσο ανήσυχοι πρέπει να είναι οι Σουηδοί;
Δημοσκόπηση (πηγή στα Αγγλικά) που δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα από την Υπηρεσία Ψυχολογικής Άμυνας της Σουηδίας έδειξε ότι το 64% των ενηλίκων Σουηδών θεωρούν πολύ ή αρκετά πιθανές τις προσπάθειες ξένων δρώντων να επηρεάσουν τη Σουηδία φέτος.
Σύμφωνα με τον κρατικό Σουηδικό Οργανισμό Αμυντικών Ερευνών, ο οποίος παρακολουθεί τη διαδικτυακή δραστηριότητα που σχετίζεται με τις εκλογές για ενδείξεις χειραγώγησης, ο όγκος αναρτήσεων που αφορούσαν την ψηφοφορία αυξήθηκε από περίπου 1.000 την ημέρα σε σχεδόν 2.400 την ημέρα λίγο πριν από την έναρξη της πρόωρης ψηφοφορίας (πηγή στα Αγγλικά).
«Θα βλέπατε, για παράδειγμα, συντονισμένες αναρτήσεις, αναρτήσεις με πανομοιότυπο περιεχόμενο. Θα βλέπατε ψεύτικους λογαριασμούς», δήλωσε στο Euronews Next ο Όλα Σβενόνιους, ανώτερος ερευνητής στον Σουηδικό Οργανισμό Αμυντικών Ερευνών.
«Ωστόσο, η κλίμακα δεν είναι μεγάλη», πρόσθεσε ο Σβενόνιους, διευκρινίζοντας ότι οι ερευνητές δεν έχουν αποδώσει τη δραστηριότητα που παρατηρούν σε κάποια οργανωμένη ξένη εκστρατεία.
Η μετανάστευση είναι ένας από τους τομείς που οι ερευνητές παρακολουθούν στενά. Ο Σβενόνιους ανέφερε ότι αφηγήσεις που έχουν ιστορικά προωθηθεί από Ρώσους παράγοντες παραπληροφόρησης περιλαμβάνουν ισχυρισμούς ότι η Σουηδία «ισλαμοποιείται», ότι οι μετανάστες έχουν έρθει στη χώρα για να στηρίξουν τα αριστερά κόμματα και καταγγελίες για νοθεία στις εκλογές.
«Όταν εξετάζουμε τα θέματα που η Ρωσία έχει προωθήσει στο παρελθόν, αυτό ξεπερνά σε όγκο κάθε άλλο θέμα, ακόμη και τη στήριξη προς την Ουκρανία», είπε ο Σβενόνιους αναφερόμενος στη μετανάστευση.
Η Υπηρεσία Ψυχολογικής Άμυνας της Σουηδίας αναφέρει ότι η χώρα και οι επερχόμενες εκλογές της δεν αποτελούν αυτή τη στιγμή προτεραιότητα για τη ρωσική επιρροή μέσω πληροφοριών.
«Η δική μου εκτίμηση ήταν ότι οι Ρώσοι θα προτιμούσαν να εστιάσουν στις εκλογές στα γερμανικά κρατίδια», ανέφερε ο Σβενόνιους, καταλήγοντας σε παρόμοιο συμπέρασμα.
Ο Σβενόνιους, ο οποίος παρακολουθεί το ενημερωτικό περιβάλλον γύρω από τις εκλογές στη Σουηδία από το 2018, δήλωσε ότι η χώρα είναι πλέον «πολύ καλύτερα εξοπλισμένη» σε σχέση με προηγούμενες εκλογές για να εντοπίζει ύποπτη δραστηριότητα και ότι η εγρήγορση των αρχών είναι υψηλότερη.
«Πρέπει να είμαστε ανήσυχοι», είπε ο Σβενόνιους. «Δεν πρέπει να πανικοβληθούμε, αλλά σίγουρα να ανησυχούμε».