Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέους κανόνες βιωσιμότητας για την παρακολούθηση νερού και ενέργειας σε ενεργοβόρα κέντρα δεδομένων, ενώ ελάχιστα κριτήρια απόδοσης θα ισχύσουν από το 2027
Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταρτίζει το εγχειρίδιο βιωσιμότητας για το ενεργοβόρο μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης, την ώρα που κολοσσοί της τεχνολογίας όπως η Microsoft παρεμβαίνουν ήδη στο πώς πρέπει να λειτουργούν οι νέοι κανόνες της Ένωσης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Κέντρα δεδομένων της ΕΕ με εγκατεστημένη ισχύ άνω των 500 kW, τα οποία υποβάλλουν στοιχεία βάσει των κανόνων ενεργειακής απόδοσης της Ένωσης, θα λαμβάνουν από τις 21 Σεπτεμβρίου ηλεκτρονική ετικέτα βιωσιμότητας, σύμφωνα με νέους κανόνες που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη Δευτέρα.
«Στόχος του συστήματος αξιολόγησης είναι να αυξηθεί η διαφάνεια σχετικά με τη χρήση ενέργειας από τα κέντρα δεδομένων και να αποτελέσει ένα εργαλείο που θα ενημερώνει καλύτερα τη χάραξη πολιτικής και την προμήθεια πιο βιώσιμων ψηφιακών υποδομών και υπηρεσιών σε ολόκληρη την Ευρώπη», αναφέρει η Επιτροπή στους νέους κανόνες για τα συστήματα αξιολόγησης κέντρων δεδομένων.
Η κίνηση αυτή έρχεται καθώς οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να τριπλασιάσουν μέχρι το 2035 τη δυναμικότητα των κέντρων δεδομένων στην Ένωση, στο πλαίσιο προσπάθειας να μειωθεί η εξάρτηση από τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και να αναπτυχθούν οι ευρωπαϊκές δυνατότητες στην τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, ευρωβουλευτές έχουν πρόσφατα εκφράσει ανησυχίες για τις προσπάθειες της Microsoft να επηρεάσει τους νέους κανόνες.
Παράλληλα, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κλιμακούμενη ενεργειακή κρίση, ενώ τα κέντρα δεδομένων θεωρούνται ήδη αυξανόμενη πηγή ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και έχουν αντιμετωπίσει αντιδράσεις από ορισμένες τοπικές κοινότητες.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Ένωση χρειάζεται κέντρα δεδομένων για να στηρίξουν το cloud computing, την τεχνητή νοημοσύνη και τις ψηφιακές υπηρεσίες, όμως η ταχεία εξάπλωσή τους ασκεί πίεση στα δίκτυα ηλεκτρισμού, στους υδάτινους πόρους και στις τοπικές κοινωνίες.
Το 2024, τα κέντρα δεδομένων στην Ευρώπη κατανάλωσαν 68 τεραβατοώρες (TWh) ηλεκτρικής ενέργειας και η ΕΕ αναμένει ότι μέχρι το 2030 η κατανάλωση θα φθάσει τις 114 TWh, απορροφώντας το 3,2% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ένωση, από 2,5% σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ.
Η νέα ετικέτα βιωσιμότητας έχει στόχο να καταστήσει τις εγκαταστάσεις συγκρίσιμες ως προς την ενεργειακή και υδατική αποδοτικότητα, καθώς και ως προς την προέλευση της ηλεκτρικής τους ενέργειας. Ωστόσο, παρότι από το 2023 ισχύει υποχρεωτική υποβολή στοιχείων για κέντρα δεδομένων άνω των 500 kW, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η συμμόρφωση παραμένει ελλιπής.
«Τον πρώτο χρόνο (…) είχε δηλωθεί περίπου το ένα τρίτο των κέντρων δεδομένων. Τον δεύτερο χρόνο η κατάσταση βελτιώθηκε και τον τρίτο χρόνο τα προκαταρκτικά αποτελέσματα είναι ακόμη καλύτερα. Νομίζω ότι φτάνουμε άνετα στο όριο του 50%», δήλωσε τη Δευτέρα σε δημοσιογράφους αξιωματούχος της Επιτροπής, υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Ωστόσο, ο ίδιος αξιωματούχος σημείωσε ότι η επιβολή των κανόνων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η πραγματική πίεση αναμένεται στις αρχές του επόμενου έτους.
Όρια για ενέργεια και νερό μόνο από το 2027
Προς το παρόν, η Επιτροπή αποφεύγει να επιβάλει αυστηρό ανώτατο όριο στην κατανάλωση ενέργειας ή νερού.
Όπως ανέφερε ο αξιωματούχος της Επιτροπής, τα πραγματικά «δόντια» της ρύθμισης, δηλαδή τα ελάχιστα πρότυπα απόδοσης, θα ανακοινωθούν το 2027, ώστε να τεθεί ένα κατώφλι και να αποτραπεί η κατασκευή νέων εγκαταστάσεων με απόδοση κάτω από συγκεκριμένα επίπεδα.
Ωστόσο, η περίοδος «δοκιμαστικής εφαρμογής» δημιουργεί ένα σημαντικό περιθώριο για τη βιομηχανία, η οποία ασκεί πιέσεις στην Επιτροπή σχετικά με αυτές τις κρίσιμες παραμέτρους βιωσιμότητας.
Σε παρέμβασή της προς τη γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση τον Ιούλιο του 2026, η Microsoft ανέφερε ότι στηρίζει τη χρήση καθαρής ενέργειας, ενεργειακής και υδατικής αποδοτικότητας ως δείκτες βιωσιμότητας, ζητώντας παράλληλα αλλαγές στις προτεινόμενες ζώνες υδατικής αποδοτικότητας της ετικέτας, σύμφωνα με το German lobby register.
Ο Bram Vranken, ερευνητής και ακτιβιστής στον φορέα παρακολούθησης Corporate Europe Observatory (CEO), άσκησε κριτική στην επιρροή των μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας στους νέους κανόνες της ΕΕ για τα κέντρα δεδομένων.
«Η ρήτρα εμπιστευτικότητας της Microsoft παραμένει, έστω και ξαναγραμμένη, και αυτό είναι εξαιρετικά προβληματικό. Θα σημαίνει επίσης ότι μεγάλο μέρος των πληροφοριών που περιέχει η ετικέτα θα είναι αδύνατον να ελεγχθεί», δήλωσε ο Vranken στο Euronews.
Πρόσθεσε ότι, με τους ισχύοντες κανόνες, αν ένα κέντρο δεδομένων της Google λάβει υψηλή βαθμολογία στην ετικέτα ως προς την ενεργειακή αποδοτικότητα, μπορεί στην πραγματικότητα να καταναλώνει ένα μη δημοσιοποιημένο γιγαβάτ ισχύος, χωρίς να αποκαλύπτεται επαρκώς.
Επειδή η Ένωση χρειάζεται να βασιστεί στις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας για την ανάπτυξη της υποδομής της, τους δίνει σημαντικό βάρος στη ρυθμιστική συζήτηση. Παρότι οι νέοι κανόνες της Επιτροπής αντικατοπτρίζουν τη φιλοδοξία να καταστεί η Ευρώπη «ηγετική ήπειρος στην τεχνητή νοημοσύνη», αναδεικνύουν ταυτόχρονα την ένταση ανάμεσα στη γρήγορη επέκταση της αναγκαίας υποδομής για την τεχνητή νοημοσύνη και τη ρύθμιση των αμερικανικών εταιρειών τεχνολογίας που αναμένεται να την παρέχουν σε μεγάλο βαθμό.
Στελέχη της Επιτροπής αναφέρουν ότι η νέα ετικέτα βιωσιμότητας μπορεί να αναγνωρίζει ενέργεια χαμηλών εκπομπών, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής, ενώ τα μελλοντικά ελάχιστα πρότυπα απόδοσης θα μπορούσαν τελικά να καταστούν υποχρεωτικά.
Οι Βρυξέλλες εξετάζουν επίσης κατά πόσον τα κέντρα δεδομένων μπορούν να διαδραματίσουν πιο ενεργό ρόλο στο ηλεκτρικό σύστημα, παρέχοντας ευελιξία και ενδεχομένως αξιοποιώντας τη θερμότητα που απορρίπτουν για την τροφοδότηση έως και τεσσάρων εκατομμυρίων ευρωπαϊκών νοικοκυριών.