Η Νέα Υόρκη δεν αναμένεται, επομένως, να δώσει από μόνη της λύσεις ούτε στα ελληνοτουρκικά ούτε στο Κυπριακό. Οι επόμενες ημέρες, όμως, θα δείξουν εάν οι επαφές στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης μπορούν να δημιουργήσουν νέο διπλωματικό χώρο για Αθήνα και Λευκωσία
Στη Νέα Υόρκη μεταφέρεται από σήμερα το επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας, καθώς αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων από όλο τον κόσμο συγκεντρώνονται στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών για την Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου της 81ης Γενικής Συνέλευσης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η φετινή Σύνοδος πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο διεθνές περιβάλλον, με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν να βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας, ενώ στο τραπέζι βρίσκονται ακόμη η κλιματική αλλαγή, η τεχνητή νοημοσύνη, η ενεργειακή ασφάλεια και το μέλλον του πολυμερούς συστήματος. Στη Νέα Υόρκη αναμένεται να βρεθούν σχεδόν 130 αρχηγοί κρατών, σε μια Γενική Συνέλευση που πραγματοποιείται και υπό τη σκιά των συζητήσεων για τον ρόλο και την αποτελεσματικότητα του ΟΗΕ.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, ωστόσο, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις διπλωματικές επαφές που θα πραγματοποιηθούν στο περιθώριο της Συνόδου, με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό να αποκτούν ιδιαίτερο βάρος.
Χωρίς προγραμματισμένο τετ α τετ Μητσοτάκη – Ερντογάν
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει στη Νέα Υόρκη μετά από διήμερη επίσκεψη στην Καλιφόρνια και επαφές με εκπροσώπους της τεχνολογικής βιομηχανίας και την ελληνική ομογένεια. Η παρουσία του στη Γενική Συνέλευση είναι προγραμματισμένη για την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, οπότε και αναμένεται να απευθυνθεί στην Ολομέλεια.
Το ερώτημα που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στην Αθήνα είναι εάν θα υπάρξει συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε πριν από την αναχώρησή του ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή προγραμματισμένο τετ α τετ, καθώς τα προγράμματα των δύο ηγετών δεν είναι βέβαιο ότι θα συμπέσουν. Άφησε, ωστόσο, ανοικτό το ενδεχόμενο να οργανωθεί μια συνάντηση την τελευταία στιγμή.
Ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναμένεται να μιλήσει στη Γενική Συνέλευση την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου, ως τέταρτος ομιλητής της πρωινής συνεδρίασης. Η παρουσία του αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον για την Αθήνα, καθώς τις τελευταίες εβδομάδες η Άγκυρα έχει επαναφέρει με ένταση ζητήματα που αφορούν την αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών και άλλες πάγιες τουρκικές θέσεις στο Αιγαίο.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, δήλωσε πρόσφατα ότι η Άγκυρα θεωρεί την παρουσία ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων σε συγκεκριμένα νησιά ζήτημα ασφάλειας για την Τουρκία. Λίγες ημέρες αργότερα, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέφερε το ίδιο ζήτημα με αφορμή την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, επιμένει ότι επιδιώκει τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα, αλλά ξεκαθαρίζει ότι η βασική διαφορά που αναγνωρίζει αφορά την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ο πρωθυπουργός έχει επίσης επαναλάβει ότι η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών της υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια.
Η ένταση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνοτουρκικός διάλογος εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη, χωρίς όμως να έχει υπάρξει ουσιαστική προσέγγιση στο ζήτημα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών. Ο έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έχει επισημάνει ότι Αθήνα και Άγκυρα εξακολουθούν να διαφωνούν ακόμη και ως προς το ποια ζητήματα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Το Κυπριακό στο επίκεντρο των επαφών Χριστοδουλίδη
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η παρουσία του Νίκου Χριστοδουλίδη στη Νέα Υόρκη, καθώς η κυπριακή πλευρά επιχειρεί να αξιοποιήσει την Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου για να διατηρήσει ζωντανή τη διαδικασία στο Κυπριακό και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών.
Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας βρίσκεται ήδη στη Νέα Υόρκη και το πρόγραμμά του περιλαμβάνει σειρά σημαντικών επαφών. Την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου θα συναντηθεί με την προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ενώ την Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου θα απευθυνθεί στη Γενική Συνέλευση.
Την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου είναι προγραμματισμένη η συνάντησή του με τον Αντόνιο Γκουτέρες. Ο κύπριος πρόεδρος αναμένεται να ενημερώσει τον Γενικό Γραμματέα για την πορεία των επαφών με την τουρκοκυπριακή πλευρά και να παρουσιάσει τις προτάσεις της Λευκωσίας για τα επόμενα βήματα της διαδικασίας.
Η συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μόλις την περασμένη Πέμπτη ο Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν πραγματοποίησαν νέα συνάντηση υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, συζητήθηκαν ζητήματα που αφορούν τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, τη μεθοδολογία και την ουσία των συνομιλιών.
Η συνάντηση δεν κατέληξε σε κάποια μεγάλη συμφωνία, ωστόσο ο κ. Χριστοδουλίδης έκανε λόγο για νέες ιδέες που μπορούν να συμβάλουν στην προώθηση της διαδικασίας. Ο Έρχιουρμαν από την πλευρά του χαρακτήρισε το κλίμα καλύτερο σε σχέση με την προηγούμενη συνάντηση.
Δεν προβλέπεται προς το παρόν νέα συνάντηση 5+1
Το μεγάλο ζητούμενο είναι εάν η κινητικότητα αυτή μπορεί να οδηγήσει σε ένα επόμενο βήμα υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
Μέχρι στιγμής δεν έχει προγραμματιστεί στη Νέα Υόρκη συνάντηση σε σχήμα 5+1, με τη συμμετοχή των δύο πλευρών, των τριών εγγυητριών δυνάμεων και του ΟΗΕ. Ο Αντόνιο Γκουτέρες έχει αφήσει να εννοηθεί ότι απαιτείται ακόμη δουλειά ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια τέτοια συνάντηση.
Ο στόχος της Λευκωσίας είναι, πάντως, να αξιοποιηθεί η παρουσία όλων των εμπλεκόμενων πλευρών στη Νέα Υόρκη και να διατηρηθεί η δυναμική που έχει δημιουργηθεί τους τελευταίους μήνες.
Ενέργεια και Ανατολική Μεσόγειος το πρόγραμμα του Νίκου Χριστοδουλίδη
Το Κυπριακό δεν είναι το μοναδικό ζήτημα που συνδέει τη Λευκωσία με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου. Στο πρόγραμμα του Νίκου Χριστοδουλίδη περιλαμβάνονται επίσης επαφές με κορυφαία στελέχη των ενεργειακών ομίλων Chevron και ExxonMobil, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον κυπριακό θαλάσσιο χώρο.
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά πρόσθετη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία Ελλάδα και Κύπρος επιχειρούν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Αθήνα έχει επαναλάβει ότι η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών πρέπει να πραγματοποιείται στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
Μόλις πριν από λίγες ημέρες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά την άτυπη τριμερή συνάντηση Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου στο Ελ Αλαμέιν, υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας των τριών χωρών και της προσήλωσης στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Αν και κατά την Γενική Συνέλευση δεν αναμένονται θεαματικά βήματα για ελληνοτουρκικά και Κυπριακό, οι επόμενες ημέρες θα δείξουν εάν οι επαφές στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης μπορούν να δημιουργήσουν νέο διπλωματικό χώρο για Αθήνα και Λευκωσία, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει μία από τις πιο ευαίσθητες γεωπολιτικά περιοχές της Ευρώπης.