Οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν την Τετάρτη τον πρόεδρο της Tera Yatirim Menkul Degerler AS, στο επίκεντρο σκανδάλου επενδυτικών κεφαλαίων άνω των 18 δισ. δολαρίων που τώρα ρευστοποιούνται και αφορούν πάνω από 450.000 επενδυτές.
Ο ιδρυτής της Tera Yatırım, τουρκικής χρηματιστηριακής εταιρείας της οποίας η θυγατρική διαχείρισης κεφαλαίων ανέφερε την περασμένη εβδομάδα καθυστερημένες πληρωμές, θα παραμείνει υπό κράτηση εν αναμονή της δίκης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η σύλληψη του Εμρέ Τεζμέν, μαζί με άλλα τέσσερα άτομα, γίνεται τη στιγμή που οι επενδυτές σε 131 τουρκικά επενδυτικά κεφάλαια καλούνται να περιμένουν έως και έξι μήνες μέχρι να ρευστοποιηθούν οι τοποθετήσεις τους, χωρίς να είναι ακόμη σαφές πόσα χρήματα θα πάρουν πίσω.
Η κρίση ξεκίνησε όταν ορισμένα κεφάλαια, μεταξύ των οποίων εκείνα που διαχειρίζονται οι Tera Portföy και Pusula Portföy, δυσκολεύτηκαν να πληρώσουν όσους επιχειρούσαν να αποσύρουν τις αποταμιεύσεις τους. Τα κεφάλαια αυτά είχαν σημαντικές θέσεις σε μετοχές που ήταν δύσκολο να πωληθούν γρήγορα, καθώς η ταυτόχρονη διάθεση μεγάλων ποσοτήτων θα πίεζε τις τιμές προς τα κάτω και θα μείωνε τα διαθέσιμα ποσά για την αποπληρωμή των επενδυτών.
Ο βραχίονας διαχείρισης κεφαλαίων της Tera Yatırım ανακοίνωσε στις 16 Σεπτεμβρίου ότι απέτυχε να πραγματοποιήσει ορισμένες πληρωμές λόγω μαζικών εξαγορών από δύο από τα κεφάλαιά του, ενώ και η Pusula Portföy ανέφερε καθυστερήσεις.
Ο Τεζμέν, ο οποίος είχε αρχικά τεθεί υπό κράτηση στις 19 Σεπτεμβρίου, συνελήφθη τυπικά τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης μαζί με τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Tera, Κερέμ Αλκίν και Εμρέ Αλκίν, τον γενικό διευθυντή της Tera Portföy Αλπέρ Οζτούρκ και τον πρόεδρο της Pusula Finans Holding, Σερντάρ Τουρχάν, μετέδωσε ο τουρκικός τηλεοπτικός σταθμός NTV.
Ο Κερέμ Αλκίν συνταξιοδοτήθηκε από το υπουργείο Εξωτερικών πέρυσι και διετέλεσε πρέσβης της Τουρκίας στον ΟΟΣΑ από το 2021 έως το 2024, ενώ ο αδελφός του Εμρέ είναι γνωστός οικονομολόγος και σχολιαστής στην τηλεόραση.
Οι τουρκικές αρχές έχουν παγώσει περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται με στελέχη αρκετών χρηματοπιστωτικών εταιρειών και έχουν περιορίσει τις συναλλαγές ορισμένων εξ αυτών, καθώς και των συζύγων και στενών συγγενών τους, μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu.
Οι εισαγγελείς έχουν επίσης ζητήσει στοιχεία για μεταφορές χρημάτων και κρυπτονομισμάτων στο εξωτερικό από το 2024 και μετά, προκειμένου να διαπιστώσουν αν περιουσιακά στοιχεία μετακινήθηκαν εκτός χώρας.
Η χρηματιστηριακή Bulls Yatırım ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι ο πρόεδρός της, Κεμάλ Ακκάγια, αφέθηκε ελεύθερος αφού κατέθεσε. Σύμφωνα με την εταιρεία, ο Ακκάγια είπε στους εισαγγελείς ότι η εταιρεία δεν είχε καμία ανάμειξη σε δομές κεφαλαίων που περιγράφονται ως «Ponzi» ή «αλυσιδωτά σχήματα».
Την περασμένη Παρασκευή, λίγο μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου, ο Τούρκος υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «όσοι εκμεταλλεύονται τον ιδρώτα, τον κόπο και τις αποταμιεύσεις των πολιτών μας θα λογοδοτήσουν ενώπιον του νόμου!»
Ο υπουργός πρόσθεσε επίσης ότι οι αρχές διερευνούν καταγγελίες που αφορούν «μεθόδους τύπου Ponzi». Έως τότε, τέσσερις ύποπτοι είχαν κριθεί προφυλακιστέοι και σε 51 άτομα είχε απαγορευτεί η έξοδος από τη χώρα.
Πώς κατέρρευσαν τα κεφάλαια
Τα κεφάλαια τοποθέτησαν το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων τους σε μετοχές που σπάνια διαπραγματεύονταν. Με σχετικά λίγες μετοχές διαθέσιμες στην αγορά, ακόμη και περιορισμένες αγορές μπορούσαν να ωθήσουν τις τιμές προς τα πάνω.
Οι αυξημένες αυτές αποτιμήσεις ωραιοποιούσαν τις ανακοινωμένες αποδόσεις και προσέλκυαν νέους αποταμιευτές, τα χρήματα των οποίων κατευθύνονταν στις ίδιες ή σε συναφείς μετοχές. Ορισμένοι διαχειριστές κεφαλαίων δανείστηκαν επίσης με ενέχυρο τις μετοχές που κατείχαν για να αγοράσουν ακόμη περισσότερες.
Όταν όμως οι επενδυτές ζήτησαν να αποσύρουν τα χρήματά τους, η πώληση αυτών των θέσεων εγκυμονούσε τον κίνδυνο απότομης και σημαντικής πτώσης των τιμών. Καθώς τα αιτήματα εξαγοράς αυξάνονταν, το πρόβλημα έγινε άμεσο, αφού τα κεφάλαια χρειάζονταν ρευστό για να πληρώσουν τους επενδυτές, αλλά η γρήγορη εκποίηση των συμμετοχών τους απειλούσε να πιέσει ακόμη περισσότερο τις τιμές των μετοχών.
Τα προειδοποιητικά σημάδια είχαν εμφανιστεί πριν από τις καθυστερήσεις πληρωμών της περασμένης εβδομάδας.
Τον Ιούνιο, ο πάροχος δεικτών MSCI είχε προειδοποιήσει για «πιθανή συντονισμένη διαπραγμάτευση» που αφορούσε θέσεις κεφαλαίων συνδεδεμένες με μικρότερες τουρκικές εισηγμένες εταιρείες. Είχε αναφέρει ότι αυτό θα μπορούσε να αλλοιώνει τις τιμές. Τότε, η MSCI δεν είχε κατονομάσει την Tera ή οποιαδήποτε άλλη εταιρεία.
Η ίδια η μετοχή της Tera ενισχύθηκε πάνω από 50.000% από την εισαγωγή της μέχρι την κορύφωσή της, αλλά αφότου οι τουρκικές ρυθμιστικές αρχές αυστηροποίησαν τον Αύγουστο τους κανόνες που αφορούν τα επενδυτικά κεφάλαια, η πτώση της μετοχής επιταχύνθηκε.
Η MSCI έχει δηλώσει ότι μπορεί να εξετάσει περαιτέρω ενέργειες σχετικά με τον τρόπο ένταξης των τουρκικών τίτλων στους δείκτες της, αν διαπιστώσει ανεπαρκή πρόοδο μέχρι την επανεξέταση του Νοεμβρίου.
Περιορισμός της ζημιάς
Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς έχει διατάξει τη ρευστοποίηση 131 κεφαλαίων που διαχειρίζονται επτά εταιρείες.
Την Τετάρτη ανακοίνωσε ότι 455.758 διαφορετικοί επενδυτές κατέχουν μερίδια σε αυτά. Η İşbank και η κρατική Ziraat Bank θα εποπτεύσουν τις ρευστοποιήσεις, καθώς ο ρυθμιστής στις 21 Σεπτεμβρίου επέκτεινε την περίοδο πώλησης από τρεις σε έξι μήνες.
«Η ρύθμιση αυτή έγινε για να δοθεί η δυνατότητα τα κεφάλαια που τελούν υπό ρευστοποίηση να πωληθούν υπό τις ευνοϊκότερες δυνατές συνθήκες, λαμβάνοντας υπόψη τις δομές των χαρτοφυλακίων τους και τις συνθήκες της αγοράς», ανέφερε ο ρυθμιστής.
Οι επενδυτές υποτίθεται ότι θα λάβουν τα έσοδα αναλογικά με τα μερίδιά τους καθώς τα περιουσιακά στοιχεία ρευστοποιούνται, ωστόσο παραμένει ασαφές πόσα χρήματα θα ανακτήσουν τελικά.
Ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ αποτίμησε την αξία των κεφαλαίων στα 18,3 δισ. δολάρια (15,9 δισ. ευρώ) και πρόσθεσε ότι δεν αναμένει η κρίση να εξαπλωθεί στο σύνολο των χρηματοπιστωτικών αγορών της Τουρκίας.
«Έχουμε θέσει την προβληματική περιοχή σε καραντίνα», δήλωσε ο υπουργός σε τηλεοπτική συνέντευξη, επισημαίνοντας ότι τα επηρεαζόμενα κεφάλαια αντιστοιχούν μόλις στο 10% του κλάδου.
Ο δείκτης Borsa Istanbul All Shares έχει υποχωρήσει κατά 12% από την αρχή της περασμένης εβδομάδας, με περίπου 50 από τις μετοχές του να χάνουν 40% ή και περισσότερο.