Περίπου 70 οργανώσεις συναντώνται στη Μαδρίτη για να συντονίσουν την απάντηση στην κρίση στέγασης και να εξετάσουν μια πιθανή απεργία ενοικίων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Περίπου 70 οργανώσεις για το δικαίωμα στην κατοικία από διαφορετικές χώρες συναντώνται αυτή την εβδομάδα στη Μαδρίτη για να συντονίσουν μια κοινή απάντηση στην κρίση των ενοικίων και να εξετάσουν το ενδεχόμενο μιας απεργίας ενοικίων σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η συνάντηση πραγματοποιείται σε κλίμα έντονης συγκίνησης μετά την έξωση της Μαρικάρμεν, της 87χρονης γυναίκας που εκδιώχθηκε από το σπίτι στο οποίο ζούσε για περισσότερα από 70 χρόνια, μια υπόθεση που έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση για την κρίση στέγης σε όλη την Ισπανία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Η ιδέα είναι να μοιραστούμε εμπειρίες και να δούμε πώς μπορούμε να χαράξουμε έναν κοινό οδικό χάρτη», εξηγεί στο 'Euronews' ο Πάμπλο Πέρες, ένας από τους εκπροσώπους του Sindicato de Inquilinas e Inquilinos de Madrid. Μπροστά σε ένα πρόβλημα που, όπως λέει, ξεπερνά τα ισπανικά σύνορα, οι οργανώσεις θέλουν να «θέσουν επί τάπητος την ιδέα μιας απεργίας ενοικίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο ή να δουν πώς μπορούμε να προχωρήσουμε προς αυτόν τον ορίζοντα».
Η συνάντηση πραγματοποιείται στο πλαίσιο της European Action Coalition, ενός ευρωπαϊκού δικτύου κινημάτων για το δικαίωμα στην κατοικία, και φέρνει στο ίδιο τραπέζι οργανώσεις και από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Λατινική Αμερική. Στόχος είναι να ανταλλαγούν στρατηγικές απέναντι σε προβλήματα που επαναλαμβάνονται σε πολλές πόλεις: όλο και υψηλότερα ενοίκια, απομάκρυνση κατοίκων από τις γειτονιές τους, εξώσεις και αυξανόμενη πίεση των τουριστικών και προσωρινών χρήσεων πάνω στην κατοικία.
Η υπόθεση της Μαρικάρμεν και η κρίση στέγης στη Μαδρίτη
Για το Sindicato de Inquilinas e Inquilinos de Madrid, η υπόθεση της Μαρικάρμεν αποτυπώνει μία από τις πιο ορατές όψεις αυτής της κρίσης. «Αυτό που βλέπουμε με αυτή την υπόθεση είναι ότι καμία ενοικιάστρια δεν είναι προστατευμένη. Δεν έχει καμία σημασία η ηλικία σου, η κατάστασή σου, αν είσαι οικογένεια, αν έχεις παιδιά ή αν είσαι ένα ηλικιωμένο και ευάλωτο άτομο όπως η Μαρικάρμεν», δηλώνει ο Πέρες στο 'Euronews'.
Ο εκπρόσωπος επισημαίνει τη διάρκεια των συμβολαίων ενοικίασης και τη δυνατότητα μη ανανέωσής τους ως έναν από τους παράγοντες που δημιουργούν ανασφάλεια στους ενοικιαστές. «Το γεγονός ότι τα συμβόλαια δεν είναι αορίστου διάρκειας και ότι, επομένως, μπορούν να αποφασίσουν να μην τα ανανεώσουν ή να αυξήσουν το ενοίκιο (...) κάνει όλες μας, ως ενοικιάστριες, εκτεθειμένες σε αυτή την κατάσταση», τονίζει.
Το πρόβλημα, σημειώνει, δεν αφορά μόνο ηλικιωμένους με δεκαετίες δεσμών στις γειτονιές τους. Το Sindicato εντοπίζει αντίστοιχες καταστάσεις και σε οικογένειες και σε νέους. Ο Πέρες εξηγεί ότι υπάρχουν οικογένειες που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις γειτονιές όπου ζουν χρόνια, παρότι εκεί φοιτούν τα παιδιά τους και έχουν χτίσει μεγάλο μέρος των προσωπικών και κοινωνικών τους σχέσεων.
Όσον αφορά τους νέους, στέκεται ιδιαίτερα στην άνοδο της ενοικίασης δωματίων και των συμβολαίων μικρής διάρκειας. «Κάθε 11 μήνες μπορεί είτε να σε διώχνουν είτε να σου ανεβάζουν το ενοίκιο, και αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι νέοι να μην μπορούν να αναπτύξουν κανένα σχέδιο ζωής ούτε να αποκτήσουν γνήσιους δεσμούς σε κάποιο μέρος», υπογραμμίζει.
Επενδυτικά funds και η κατοικία ως χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο
Ένα από τα ζητήματα που το Sindicato de Inquilinas e Inquilinos τοποθετεί στον πυρήνα της κρίσης στέγης είναι ο ρόλος των μεγάλων επενδυτών στην αγορά ακινήτων. Ο Πέρες υποστηρίζει ότι η επίδραση των επενδυτικών funds δεν πρέπει να μετριέται μόνο με το ποσοστό των κατοικιών που κατέχουν. Κατά την άποψή του, η επιρροή τους φαίνεται και στην εξάπλωση μιας συγκεκριμένης λογικής μέσα στην αγορά.
«Αυτό που έχουν επιβάλει είναι ένας τρόπος να βλέπουμε την κατοικία, να τη βλέπουμε ως χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο από το οποίο πρέπει να βγάλουμε τη μέγιστη δυνατή απόδοση, να το “στύψουμε” όσο γίνεται, να ανεβάσουμε το ενοίκιο όσο περισσότερο γίνεται», αναφέρει. Ο εκπρόσωπος εντοπίζει σημείο καμπής στην έλευση μεγάλων funds στη Μαδρίτη από την προηγούμενη δεκαετία και θεωρεί ότι αυτός ο τρόπος διαχείρισης της κατοικίας έχει πλέον επεκταθεί και σε άλλα τμήματα της αγοράς.
Σύμφωνα με τον Πέρες, η ολοένα και μεγαλύτερη μεσολάβηση των μεσιτικών εταιρειών οδηγεί στο να αναπαράγεται αυτή η δυναμική ανεξάρτητα από το αν πίσω από μια κατοικία βρίσκεται ένας μεγάλος επενδυτής ή ένας μικρός ιδιοκτήτης. «Δεν έχει σημασία αν ο ιδιοκτήτης ή ο σπιτονοικοκύρης σου είναι ιδιώτης ή fund, γιατί η λογική με την οποία λειτουργούν είναι η λογική ενός fund», υποστηρίζει.
Η επίδραση των τουριστικών ενοικιάσεων στη Μαδρίτη
Το Sindicato επισημαίνει επίσης την αύξηση των τουριστικών διαμερισμάτων και των προσωρινών ενοικιάσεων ως έναν από τους παράγοντες που μεταμορφώνουν την αγορά κατοικίας στη Μαδρίτη. Ο Πέρες απορρίπτει την άποψη ότι η επίδρασή τους μπορεί να αποτιμηθεί απλώς με βάση το ποσοστό που αντιπροσωπεύουν στο σύνολο των κατοικιών της πόλης. Για τον εκπρόσωπο, το κλειδί είναι η ανάλυση της συγκέντρωσής τους σε συγκεκριμένες γειτονιές.
«Το σημαντικό δεν είναι το τμήμα του κτιριακού αποθέματος που αντιπροσωπεύουν, είναι ο αντίκτυπος που έχουν σε συγκεκριμένες περιοχές», εξηγεί. Ο εκπρόσωπος φέρνει ως παράδειγμα το κέντρο της Μαδρίτης, όπου, όπως λέει, κατοικίες που μέχρι πρότινος ενοικιάζονταν σε μόνιμους κατοίκους έχουν περάσει στην τουριστική αγορά, συμβάλλοντας στην απομάκρυνση των γειτόνων.
Προσθέτει όμως ότι το φαινόμενο έχει ήδη ξεπεράσει το κέντρο της Μαδρίτης και επεκτείνεται σε πιο απομακρυσμένες γειτονιές. «Έχει πράγματι πολύ ισχυρό αντίκτυπο, τόσο στις τιμές όσο και στον εκτοπισμό των κατοίκων», σημειώνει.
Απεργία ενοικίων στην Ευρώπη;
Η κρίση της κατοικίας βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς συνάντησης που φέρνει αυτές τις μέρες στη Μαδρίτη κινήματα από διάφορες χώρες. Η συνάντηση επιδιώκει να συγκεντρώσει τις εμπειρίες οργανώσεων που αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα σε διαφορετικές πόλεις και να εξετάσει πιθανές κοινές στρατηγικές.
Ο Πέρες υπενθυμίζει ότι τα ευρωπαϊκά κινήματα είχαν ήδη συναντηθεί στη Βαρκελώνη το 2024, όπου προώθησαν τη λεγόμενη Διακήρυξη της Βαρκελώνης. Η συνάντηση της Μαδρίτης φιλοδοξεί τώρα να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα σε αυτή την προσπάθεια συντονισμού. «Το πρόβλημα αυτό δεν είναι μόνο ζήτημα του ισπανικού κράτους, όσο σοβαρό κι αν είναι εδώ, αλλά εμφανίζεται όλο και πιο διάχυτο σε όλες τις πόλεις της Ευρώπης», σημειώνει.
Σε αυτό το πλαίσιο εξετάζεται το ενδεχόμενο να γίνει ένα βήμα προς μια συντονισμένη απεργία ενοικίων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο Πέρες δεν μιλά για μια ήδη αποφασισμένη κινητοποίηση, αλλά για έναν ορίζοντα που οι οργανώσεις θέλουν να διερευνήσουν. «Η ιδέα είναι (...) να σκεφτούμε μια απεργία ενοικίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο ή να δούμε πώς μπορούμε να προχωρήσουμε, αν μπορούμε, προς αυτόν τον ορίζοντα», εξηγεί.
Άμεσος στόχος θα είναι να εξεταστεί αν κινήματα που δρουν σε διαφορετικές αγορές κατοικίας μπορούν να διαμορφώσουν μια κοινή στρατηγική απέναντι σε προβλήματα που θεωρούν ότι μοιράζονται.
Για το Sindicato de Inquilinas e Inquilinos de Madrid, αυτός ο συντονισμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός μπροστά σε μια κρίση που, όπως υποστηρίζουν, δύσκολα θα λυθεί μόνο με πολιτικές αποφάσεις. «Αυτό το πρόβλημα δεν πρόκειται να λυθεί από τη μία μέρα στην άλλη και πολύ λιγότερο χάρη στη βούληση των πολιτικών», δηλώνει ο Πέρες, ο οποίος θεωρεί τη συλλογική οργάνωση των ενοικιαστών βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της κρίσης στέγης.
Η συνάντηση της Μαδρίτης θα αποτελέσει τώρα ευκαιρία για να διαπιστωθεί μέχρι πού μπορεί να επεκταθεί αυτή η στρατηγική, από το τοπικό και το εθνικό επίπεδο στο ευρωπαϊκό.