Η κούρσα για τις μπαταρίες: Η ενέργεια γεννά νέα αγορά στην Ιταλία

Οι λογαριασμοί της οικιακής ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν βαριοί, κι όμως στην αγορά χονδρικής κάποιοι φορείς μπορεί ακόμη και να πληρώνονται για να καταναλώνουν ενέργεια. Είναι ένα από τα παράδοξα που γεννά η άνοδος των ανανεώσιμων πηγών: ο ήλιος και ο άνεμος παράγουν όταν μπορούν, όχι όταν το δίκτυο τους χρειάζεται, και στις στιγμές υπερπαραγωγής οι τιμές μπορεί να γίνουν αρνητικές.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Γι’ αυτό χρειάζονται τεράστιες μπαταρίες, τα BESS (Battery Energy Storage System), ικανές να απορροφούν την πλεονάζουσα ενέργεια και να την επιστρέφουν αργότερα. Ο ρόλος τους είναι τόσο στρατηγικός, ώστε έχει πυροδοτήσει μια πραγματική «κούρσα για χρυσό», στην οποία η Ιταλία έχει πρωταγωνιστικό ρόλο.

Μπαταρίες, στην Ιταλία 300 GW αιτήματα για σύνδεση

Στα τέλη του 2025 οι αιτήσεις σύνδεσης για συστήματα αποθήκευσης σε υψηλή και υπερυψηλή τάση που είχαν υποβληθεί στην Terna έφταναν τα 300 GW. Όμως από αυτά μόνο 56 είχαν λάβει το πράσινο φως και μόλις 6,8 GW ήταν έτοιμα να ξεκινήσουν τα έργα.

Τα συστήματα αποθήκευσης που είχαν ήδη εγκατασταθεί διέθεταν 7,4 GW ισχύος και 17,9 GWh χωρητικότητας. Η Terna εκτιμά ότι μέχρι το 2030 θα χρειάζονται περίπου 72 GWh, ποσότητα που προβλέπεται να αυξηθεί στα σενάρια για το 2040.

Τα 300 GW που έχουν ζητηθεί δεν αντιστοιχούν λοιπόν μόνο σε έργα που προορίζονται να τεθούν σύντομα σε λειτουργία: αποτελούν και μια τεράστια προκράτηση πάνω στο μελλοντικό ηλεκτρικό σύστημα.

Στο διάγγελμα για την Κατάσταση της Ένωσης της 16ης Σεπτεμβρίου, η Ursula von der Leyen υπενθύμισε ότι το 2025 η Ευρώπη εγκατέστησε πάνω από 80 GW νέας ανανεώσιμης ισχύος, ενώ χωρητικότητα έξι φορές μεγαλύτερη περιμένει ακόμη τη σύνδεση στο δίκτυο. «Πρέπει να επενδύσουμε πιο γρήγορα. Να επιταχύνουμε τις συνδέσεις στο δίκτυο. Να αναπτύξουμε το storage», είπε.

Γερμανία, η κούρσα για μπαταρίες είναι ακόμη μεγαλύτερη

Η Γερμανία παρουσιάζει τη δυναμική σε ακόμη πιο ακραία μορφή. Μόνο το 2025 οι διαχειριστές δικτύου έλαβαν 18.158 αιτήσεις για μεγάλα συστήματα αποθήκευσης, συνολικής ισχύος 573,5 GW.

Οι προσφορές σύνδεσης που είχαν εκδοθεί κάλυπταν 54,2 GW· τα έργα που βρίσκονταν πράγματι σε λειτουργία από τη μέση τάση και πάνω ήταν 3,6 GW.

Η Bundesnetzagentur προειδοποιεί επίσης ότι μέρος των αιτήσεων είναι διπλότυπο: ο ίδιος αναπτυξιακός φορέας μπορεί να υποβάλει το ίδιο έργο σε περισσότερα σημεία του δικτύου και να επιλέξει αργότερα πού θα χτίσει.

Στην πράξη, πριν ακόμη από τις μπαταρίες αγοράζονται «επιλογές».

Όταν μπαίνουν οι τράπεζες: το storage γίνεται επένδυση

Η ιστορία της γερμανικής Kyon Energy δείχνει πόσο γρήγορα έχει αλλάξει και η χρηματοδότηση στον κλάδο. Τον Ιανουάριο του 2024 η TotalEnergies την εξαγόρασε από τους τρεις ιδρυτές, καταβάλλοντας 90 εκατομμύρια ευρώ άμεσα, συν επιπλέον earn-out. Η Kyon είχε ήδη αναπτύξει 770 MW και ένα προχωρημένο pipeline άλλων 2 GW.

Την εποχή εκείνη ο συνιδρυτής Philipp Merk εξηγούσε ότι η χρηματοδότηση μεγάλων μπαταριών ήταν ακόμη δύσκολη: η Kyon κατασκεύαζε αρχικά με ίδια κεφάλαια και αναζητούσε τραπεζικό αναχρηματοδότημα μόνο μετά την έναρξη λειτουργίας.

Δύο χρόνια μετά, η εικόνα είναι διαφορετική. Το 2026 η TotalEnergies πούλησε στην Allianz Global Investors το 50% έντεκα έργων της Kyon, συνολικής ισχύος 789 MW και χωρητικότητας 1.628 MWh· τον Ιούλιο ανακοινώθηκε ένα project financing περίπου 440 εκατομμυρίων ευρώ, στο οποίο συμμετέχουν δέκα χρηματοπιστωτικοί φορείς.

Οι δομημένες συμφωνίες tolling, ένα είδος μίσθωσης της διαθέσιμης χωρητικότητας της μπαταρίας, εξασφαλίζουν ένα μέρος συμβατικών εσόδων και κάνουν πιο προβλέψιμες τις ταμειακές ροές.

Η πραγματική αξία μπορεί να γεννηθεί πριν από την κατασκευή

Αυτόν τον μηχανισμό περιγράφει και ο Stefano Endrizzi, partner της MergersCorp, που ασχολείται με συναλλαγές χρηματοδότησης ειδικών έργων και στον κλάδο των ανανεώσιμων.

«Πόσοι έχουν την οικονομική δύναμη να κατασκευάσουν; Ελάχιστοι, ίσως ένας στους πενήντα», παρατηρεί. Πολλοί μπορούν όμως να δεσμεύσουν ένα γήπεδο και να αναπτύξουν το έργο «εξ ολοκλήρου στα χαρτιά». Η αξία δημιουργείται λοιπόν πριν ακόμη από την κατασκευή.

Οι μεγάλοι επενδυτικοί όμιλοι και οι εταιρείες ενέργειας ή σχεδιασμού και κατασκευής, τα EPC, προτιμούν να αποκτούν αδειοδοτημένα έργα και να μπαίνουν απευθείας στη φάση ανάπτυξης: ένας πρακτικός τρόπος να αγοράσουν χρόνο χωρίς να χαθούν στους λαβυρίνθους των αδειοδοτικών και γραφειοκρατικών διαδικασιών.

Στην Ιταλία η πρώτη δημοπρασία για μπαταρίες γεμίζει προσφορές

Στην Ιταλία ο ανταγωνισμός είναι ήδη ορατός. Στην πρώτη δημοπρασία MACSE, τον Σεπτέμβριο του 2025, η Terna ανέθεσε 10 GWh χωρητικότητας, όλες σε μπαταρίες ιόντων λιθίου.

Οι προσφορές υπερέβησαν τη διαθέσιμη ποσότητα πάνω από τέσσερις φορές και η σταθμισμένη μέση τιμή υποχώρησε στα 12.959 ευρώ/MWh-έτος, έναντι ελάχιστου εγγυημένου ποσού 37.000 ευρώ: περίπου 65% χαμηλότερα.

Εν τω μεταξύ, το κεφάλαιο ρέει. Η Modo Energy κατέγραψε το 2025 82 συναλλαγές BESS στην Ευρώπη, έναντι 25 έναν χρόνο πριν, συνολικής δηλωμένης αξίας 8,6 δισ. ευρώ. Το δημοσιοποιημένο χρέος αυξήθηκε από 1,4 σε 6,1 δισ.· το project finance αντιστοιχεί στη μισή περίπου δραστηριότητα.

Η «σφιχτή» πολιτική απέναντι στα «έργα-φαντάσματα»

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει πλέον αναγνωρίσει ρητά το πρόβλημα. Στις κατευθυντήριες γραμμές για τις συνδέσεις στο δίκτυο, του Δεκεμβρίου 2025, εντοπίζει στις κερδοσκοπικές αιτήσεις και στα έργα που δεν ωριμάζουν μία από τις αιτίες των ουρών.

Αναφέρει την πρακτική της δέσμευσης χωρητικότητας του δικτύου, τις πολλαπλές αιτήσεις για το ίδιο έργο και ακόμη και περιπτώσεις όπου μια σύνδεση μπλοκάρεται με στόχο την μεταγενέστερη πώληση των σχετικών δικαιωμάτων.

Ως αντίμετρα προτείνει κριτήρια που συνδέονται με τον βαθμό ωριμότητας των έργων, προθεσμίες, κυρώσεις και χρηματοοικονομικές εγγυήσεις οι οποίες μπορεί να χαθούν αν η επένδυση δεν πραγματοποιηθεί.

Ιταλία, νέοι κανόνες κατά της «κορεσμένης» στα χαρτιά αγοράς

Η Ιταλία έχει ήδη αρχίσει να αναπροσαρμόζει την πορεία της. Το διάταγμα Bollette του Φεβρουαρίου 2026 εισήγαγε μια μεταρρύθμιση κατά της «εικονικής κορεσμένης κατάστασης» του δικτύου: η χωρητικότητα θα πρέπει να αποδίδεται οριστικά στα αδειοδοτημένα έργα και ορισμένες συνδέσεις που έχουν εξασφαλίσει ακόμη ανώριμες πρωτοβουλίες μπορεί να εκπέσουν.

Το εφαρμοστικό διάταγμα του MASE υπογράφηκε στις 8 Σεπτεμβρίου· απομένει ακόμη το τελευταίο ρυθμιστικό βήμα από την ARERA.

Το παράδοξο είναι ότι η «σφιχτή» πολιτική έρχεται μετά από χρόνια στα οποία οι Βρυξέλλες και τα κράτη προσπάθησαν να επιταχύνουν ακριβώς εκείνες τις διαδικασίες που σήμερα πρέπει ταυτόχρονα να γίνουν πιο επιλεκτικές.

Η οδηγία RED III επέβαλε συντομότερες προθεσμίες για πολλές αδειοδοτήσεις και προέβλεψε ταχείες διαδικασίες για ανανεώσιμα και storage συνδεδεμένο με τους σταθμούς παραγωγής· στην Ιταλία έχουν απλοποιηθεί με τον χρόνο και οι διαδικασίες για αυτόνομα BESS.

Ενεργειακά έργα: η απλούστευση δεν σημαίνει ότι όλα γίνονται απλά

«Είναι κολοσσιαία δουλειά», λέει ο Endrizzi. «Ακόμη και μόνο για 4 ή 5 μεγαβάτ μιλάμε για χιλιάδες έγγραφα».

Ωστόσο, το ποσό που απαιτείται για την ανάπτυξη του έργου παραμένει κλάσμα όσων χρειάζονται για την κατασκευή της εγκατάστασης, ενώ ένα αδειοδοτημένο έργο μπορεί να αποκτήσει δική του αξία και να μεταβιβαστεί.

Και εδώ γεννιέται ένα δεύτερο παράδοξο. Για να καθαρίσουν τις ουρές, οι αρχές μπορούν να ζητήσουν πιο ουσιαστικές χρηματοοικονομικές εγγυήσεις και αποδείξεις ωριμότητας. Έτσι όμως γίνεται πιο δύσκολο για τους μικρούς αναπτυξιακούς φορείς να διατηρήσουν μια θέση επί χρόνια, ενώ οι μεγάλοι όμιλοι ενέργειας, τα funds και οι επιχειρηματικοί όμιλοι διαθέτουν το απαραίτητο κεφάλαιο.

Η μάχη κατά της κερδοσκοπίας μπορεί επομένως να ευνοήσει και τη συγκέντρωση.

Η κούρσα για γη για ανανεώσιμα, BESS και data center

Η χρηματοπιστωτική κούρσα καταλήγει τελικά στη γη. Φωτοβολταϊκά, αγροβολταϊκά, αιολικά και BESS αναζητούν θέσεις και συνδέσεις, ενώ και τα data center αυξάνουν γρήγορα τη δυνητική ζήτηση από το δίκτυο.

Το CREA υπολογίζει σε περίπου 22.400 ευρώ ανά εκτάριο τη μέση αξία της αγροτικής γης στην Ιταλία το 2024 και επισημαίνει την επίδραση των ανανεώσιμων εγκαταστάσεων στις τιμές· σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφει φωτοβολταϊκές προσφορές της τάξης των 60.000 ευρώ ανά εκτάριο.

Σύμφωνα με την εμπειρία του Endrizzi, αγροτεμάχια που στη Βόρεια Ιταλία μπορεί να αξίζουν 15-25 χιλιάδες ευρώ το εκτάριο φτάνουν, όταν γίνονται ενδιαφέροντα για ενεργειακή ανάπτυξη, σε αιτούμενες τιμές της τάξης των 90-100 χιλιάδων.

Γιατί στη νέα ενεργειακή αγορά η αξία ενός γηπέδου δεν εξαρτάται πλέον μόνο από ό,τι μπορεί να φυτρώσει πάνω του. Εξαρτάται επίσης από πόση ενέργεια μπορεί να περνά δίπλα του και από τη δυνατότητα να προκρατήσει κανείς σήμερα μια θέση στο αυριανό ηλεκτρικό σύστημα.

Το λεξιλόγιο του storage: ορισμοί που αξίζει να γνωρίζετε

GW (γιγαβάτ) - Μετρά την ισχύ, δηλαδή πόσο γρήγορα μια μπαταρία μπορεί να απορροφήσει ή να αποδώσει ενέργεια.

GWh (γιγαβατώρα) - Μετρά τη χωρητικότητα, δηλαδή πόση ενέργεια μπορεί να αποθηκεύσει μια μπαταρία. Ένα σύστημα 1 GW που μπορεί να αποδίδει αυτή την ισχύ επί τέσσερις ώρες έχει χωρητικότητα 4 GWh.

Αρμπιτράζ - Είναι ο μηχανισμός με τον οποίο φορτίζεται η μπαταρία όταν το ρεύμα είναι φθηνό, ή όταν η τιμή γίνεται αρνητική, ώστε να μεταπωληθεί η ενέργεια όταν η τιμή ανεβαίνει.

Merchant - Περιγράφει έσοδα που εκτίθενται άμεσα στις διακυμάνσεις της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς σταθερή αμοιβή εγγυημένη από σύμβαση.

Tolling - Ένας φορέας πληρώνει ένα αντίτιμο για να μπορεί, βάσει σύμβασης, να χρησιμοποιεί τη χωρητικότητα της μπαταρίας. Ο ιδιοκτήτης εξασφαλίζει έτσι ένα πιο προβλέψιμο σκέλος εσόδων.

Υδροηλεκτρική αντλησιοταμίευση - Είναι μορφή αποθήκευσης που χρησιμοποιεί την πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια για να επαναφέρει νερό σε μεγαλύτερο ύψος, από τον κάτω ταμιευτήρα στον πάνω. Στη συνέχεια το νερό μπορεί να ξαναπέσει μέσα από τις τουρμπίνες και να παράγει νέα ενέργεια.