Η επαναχρησιμοποίηση αποσυρμένων μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων θα μπορούσε να μειώσει τους λογαριασμούς ρεύματος των Ευρωπαίων και να αποτρέψει τη διακοπή λειτουργίας αιολικών και ηλιακών πάρκων.
Οι μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων (EV) που βγαίνουν εκτός χρήσης θα μπορούσαν να μεταμορφώσουν το γερασμένο ευρωπαϊκό δίκτυο ηλεκτρισμού, αποτρέποντας τη σπατάλη δισεκατομμυρίων ευρώ σε ρεύμα κάθε χρόνο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Παρότι η άνθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας βοήθησε την ΕΕ να εξοικονομήσει 51 δισ. ευρώ πέρυσι, μειώνοντας τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι υποδομές της ηπείρου δυσκολεύονται να συμβαδίσουν με τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.
Σύμφωνα με έκθεση του 2026 της συμβουλευτικής εταιρείας AFRY, που ανατέθηκε από τη μη κερδοσκοπική Beyond Fossil Fuels, 375 γιγαβάτ (GW) έργων καθαρής ενέργειας και 455 GW έργων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες είναι αυτή τη στιγμή εγκλωβισμένα σε λίστες αναμονής στα δίκτυα διανομής σε όλη την ήπειρο.
Έτσι, έργα ανανεώσιμων αξίας άνω των 100 δισ. ευρώ περιμένουν ουσιαστικά να συνδεθούν στο δίκτυο, καθυστερώντας την πρόσβαση σε ηλιακά πάνελ και αντλίες θερμότητας για τους Ευρωπαίους που παλεύουν με τα εκρηκτικά τιμολόγια ενέργειας. Κι όμως, η λύση βρίσκεται σε κάτι που πολλοί θεωρούν απλώς απόβλητα.
Γιατί το ενεργειακό δίκτυο της Ευρώπης δυσκολεύεται
Το ενεργειακό δίκτυο της Ευρώπης δημιουργήθηκε αρχικά γύρω από τον άνθρακα και αργότερα το φυσικό αέριο, τα οποία τροφοδοτούνται από κεντρικά εγκατεστημένους σταθμούς παραγωγής.
Ωστόσο, έργα πράσινης ενέργειας όπως τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά πάρκα βρίσκονται συνήθως σε απομακρυσμένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων, γεγονός που δυσκολεύει τη μεταφορά της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας σε κατοικίες και επιχειρήσεις.
Οι ανανεώσιμες πηγές όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια εξαρτώνται επίσης από συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες για να παράγουν ρεύμα και δεν μπορούν να προσαρμοστούν άμεσα στη ζήτηση.
Όταν η προσφορά υπερβαίνει τη ζήτηση, όπως συμβαίνει συχνά, οι τιμές του ρεύματος μπορεί να πέσουν κάτω από το μηδέν και οι διαχειριστές αναγκάζονται να σβήνουν αιολικά και ηλιακά πάρκα ή να μειώνουν την παραγωγή τους, μια πρακτική γνωστή ως περιορισμός της παραγωγής (curtailment).
Το 2024, μόνο στην ΕΕ περιορίστηκαν 10 TWh ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές – ποσότητα αρκετή για να τροφοδοτήσει τρία εκατομμύρια νοικοκυριά για έναν ολόκληρο χρόνο. Αυτό αντιστοιχεί σε εντυπωσιακά 4,3 δισ. ευρώ χαμένης ηλεκτρικής ενέργειας.
Αν και τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (Battery Energy Storage Systems – BESS) έχουν αναγνωριστεί ως βασικό εργαλείο για τη μείωση του περιορισμού παραγωγής στην Ευρώπη, οι επενδύσεις απέχουν πολύ από τα απαραίτητα επίπεδα. Οι ειδικοί λένε ότι οι μπαταρίες από παλιά ηλεκτρικά οχήματα θα μπορούσαν εύκολα να καλύψουν το κενό.
Μπορούν τα αποσυρμένα ηλεκτρικά οχήματα να σώσουν το ευρωπαϊκό δίκτυο;
Το γεγονός ότι μια μπαταρία EV είναι μεταχειρισμένη δεν σημαίνει ότι δεν έχει καμία χρησιμότητα.
Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων αποσύρονται έχοντας ακόμη 70 έως 80% της αρχικής τους χωρητικότητας. Παρότι αυτό δεν επαρκεί πλέον για τις απαιτήσεις της αυτοκίνησης, μπορεί να αξιοποιηθεί για την τροφοδοσία σπιτιών, επιχειρήσεων ή ακόμη και μικρότερων οχημάτων.
«Οι παλιές μπαταρίες EV είναι πραγματικά χρυσωρυχείο», λέει στην Euronews Earth ο Adrian Hiel, διευθυντής του Electrification Alliance (πηγή στα Αγγλικά).
«Ακόμη κι αν η απόδοσή τους έχει υποβαθμιστεί σε σημείο που να μην είναι πια κατάλληλες για ένα αυτοκίνητο, μπορούν πολύ εύκολα να αποκτήσουν μια δεύτερη ζωή, που μετριέται σε δεκαετίες, ως αποθήκες ενέργειας για το δίκτυο, για επιχειρήσεις ή για οικιακή χρήση.»
Σήμερα, η Ευρώπη βασίζεται κυρίως σε μπαταρίες από ηλεκτρικά οχήματα άνω των 10 ετών ή από αυτοκίνητα που έχουν εμπλακεί σε ατυχήματα.
Το πρόβλημα είναι ότι πριν από μία δεκαετία στην Ευρώπη δεν αγοράζονταν πολλά EV, ενώ τα αυτοκίνητα εκείνης της εποχής είχαν πολύ μικρότερες μπαταρίες, πολλές μόλις 22 kWh ή 24 kWh.
Σύμφωνα με τον International Energy Agency (IEA), το 2016 πωλήθηκαν στην Ευρώπη μόλις 215.000 ηλεκτρικά οχήματα, έναντι 4,2 εκατομμυρίων πέρυσι. Πρόκειται για μια εκρηκτική αύξηση 1.853%.
«Αντίθετα, τα σύγχρονα αυτοκίνητα μπορεί να διαθέτουν μπαταρία από 50 kWh έως και 100 kWh», εξηγεί ο Hiel.
«Έτσι, βλέπουμε δύο διαφορετικές τάσεις που θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά το δίκτυο σε 10 έως 15 χρόνια.»
Πέρυσι, η ΕΕ πρόσθεσε 27 GWh μπαταριών στο δίκτυο. Την ίδια στιγμή, προστέθηκε περίπου τετραπλάσια έως πενταπλάσια χωρητικότητα μπαταριών με τη μορφή ηλεκτρικών οχημάτων.
«Όταν αυτά τα EV αποσυρθούν τελικά και οι μπαταρίες τους γίνουν αυτόνομα συστήματα αποθήκευσης, θα αλλάξει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί και διαχειρίζεται το δίκτυο», προσθέτει ο Hiel.
«Κάθε χρόνο, καθώς αυξάνεται η διαθέσιμη αποθηκευτική ισχύς, θα πρέπει να βλέπουμε όλο και μεγαλύτερες μειώσεις στις τιμές του ρεύματος· είναι ένας πολύ συναρπαστικός ενάρετος κύκλος.»
Κίνδυνος η Ευρώπη να γίνει νεκροταφείο μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων
Περισσότερες από ένα εκατομμύριο μπαταρίες EV ενδέχεται να φτάσουν στο τέλος της ζωής τους έως το 2030, σύμφωνα με την IEA (πηγή στα Αγγλικά). Αν δεν αξιοποιηθούν αποτελεσματικά στο δίκτυο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι θα εξελιχθούν σε μία από τις «ταχύτερα αυξανόμενες ροές αποβλήτων» παγκοσμίως.
Παρότι οι μπαταρίες EV μπορούν να ανακυκλωθούν, η διαδικασία είναι διαβόητα δύσκολη και δαπανηρή. Πριν καν ξεκινήσει η ανακύκλωση, η μπαταρία πρέπει να περάσει από μια χρονοβόρα φάση προετοιμασίας που περιλαμβάνει την εκφόρτιση, την αποσυναρμολόγηση και τον διαχωρισμό των επιμέρους στοιχείων της.
Υπάρχουν επίσης κίνδυνοι ασφάλειας που συνδέονται με τις χημικές αντιδράσεις που χρησιμοποιούνται στην ανακύκλωση, οι οποίες μπορούν να απελευθερώσουν τοξικές ουσίες όπως το υδροφθορικό οξύ. Αυτές οι ενώσεις εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων και μπορούν ακόμη και να προκαλέσουν φθορές στον εξοπλισμό των μονάδων ανακύκλωσης.
Παρότι οι ειδικοί ζητούν την επέκταση των υποδομών ανακύκλωσης ώστε να ανακτώνται κρίσιμα μέταλλα από τις μπαταρίες EV, η ενσωμάτωσή τους στο δίκτυο θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο χρήσιμη.
Τα ηλιακά πάνελ παράγουν ηλεκτρική ενέργεια στη διάρκεια της ημέρας (όταν έχει ήλιο), αλλά τότε η κατανάλωση ρεύματος στα νοικοκυριά είναι στη χαμηλότερη στάθμη, καθώς πολλοί λείπουν για δουλειά ή σχολείο. Αντί να σπαταλιέται, αυτή η περίσσεια ενέργειας θα μπορούσε να αποθηκεύεται σε μπαταρίες EV δεύτερης ζωής και να χρησιμοποιείται αργότερα το βράδυ, όταν η ζήτηση στα σπίτια κορυφώνεται.
«Αυτό είναι το περίφημο \"duck curve\", όπου η κατανάλωση στο δίκτυο μειώνεται στη διάρκεια της ημέρας και στη συνέχεια εκτοξεύεται πολύ γρήγορα μόλις δύσει ο ήλιος και ο κόσμος επιστρέφει από τη δουλειά», λέει ο Hiel.
«Και δεν αφορά μόνο την ηλιακή ενέργεια, αλλά θα επωφεληθεί και η αιολική. Οι μπαταρίες θα μεταφέρουν την ηλιακή παραγωγή από το μεσημέρι στην απογευματινή αιχμή το καλοκαίρι και θα μεταφέρουν την αιολική παραγωγή από τη νύχτα στις ημερήσιες αιχμές τον χειμώνα.»
Η ιδέα εφαρμόζεται ήδη σε διάφορα σημεία του πλανήτη.
Στην Καλιφόρνια, για παράδειγμα, μια εγκατάσταση 12 megawatt-hour (MWh) της εταιρείας ανάπτυξης ενεργειακών συστημάτων B2U χρησιμοποιεί εκατοντάδες μπαταρίες Honda EV δεύτερης ζωής, οι οποίες φορτίζονται από ηλιακή παραγωγή ισχύος 1,5 MW. Το έργο πουλά ηλεκτρική ενέργεια και υπηρεσίες δικτύου στην αγορά του California Independent System Operator.
Και σε πιο απομονωμένες περιοχές, οι μπαταρίες EV δεύτερης ζωής μπορούν να προσφέρουν μια πολύ πιο οικονομική πηγή ηλεκτροδότησης για τις κοινότητες. Η World Bank εκτιμά ότι χρειάζονται πάνω από 160.000 μικροδίκτυα για να καλυφθούν οι ανάγκες πρόσβασης σε ηλεκτρική ενέργεια στην υποσαχάρια Αφρική, συνδέοντας 380 εκατομμύρια ανθρώπους με αξιόπιστη ενέργεια.