Η επαναχρησιμοποίηση παροπλισμένων μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων μπορεί να μειώσει τους λογαριασμούς ενέργειας των Ευρωπαίων και να αποτρέψει το κλείσιμο αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων.
Οι αποσυρμένες μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων (EV) θα μπορούσαν να μεταμορφώσουν το παρωχημένο ευρωπαϊκό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, αποτρέποντας τη σπατάλη δισεκατομμυρίων ευρώ σε ρεύμα κάθε χρόνο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Παρότι η άνθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας βοήθησε την ΕΕ να εξοικονομήσει 51 δισ. ευρώ πέρυσι, μειώνοντας τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι υποδομές της ηπείρου δυσκολεύονται να συμβαδίσουν με τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.
Σύμφωνα με έκθεση του 2026 της συμβουλευτικής εταιρείας AFRY, που ανατέθηκε από την μη κερδοσκοπική Beyond Fossil Fuels, 375 γιγαβάτ (GW) έργων καθαρής ενέργειας και 455 GW έργων αποθήκευσης σε μπαταρίες είναι σήμερα εγκλωβισμένα στις λίστες αναμονής των δικτύων διανομής σε όλη την ήπειρο.
Περισσότερα από 100 δισ. ευρώ σε έργα ανανεώσιμων πηγών βρίσκονται ουσιαστικά σε αναμονή για σύνδεση στο δίκτυο, καθυστερώντας την πρόσβαση σε ηλιακά πάνελ και αντλίες θερμότητας για τους Ευρωπαίους που παλεύουν με εκρηκτικούς λογαριασμούς ενέργειας. Ωστόσο, μια λύση κρύβεται σε κάτι που πολλοί θεωρούν απλώς απόβλητο.
Γιατί το ευρωπαϊκό δίκτυο ενέργειας δυσκολεύεται
Το ευρωπαϊκό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας σχεδιάστηκε αρχικά γύρω από τον άνθρακα και αργότερα το φυσικό αέριο, που λειτουργούν σε κεντρικά εγκατεστημένους σταθμούς παραγωγής.
Ωστόσο, έργα πράσινης ενέργειας, όπως αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, βρίσκονται συχνά σε απομακρυσμένες περιοχές, ακόμη και υπεράκτια, γεγονός που δυσκολεύει τη μεταφορά της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας σε κατοικίες και επιχειρήσεις.
Οι ανανεώσιμες πηγές όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια εξαρτώνται από συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες για να παράγουν ηλεκτρισμό, αντί να ανταποκρίνονται άμεσα στη ζήτηση.
Όταν η προσφορά υπερβαίνει τη ζήτηση, όπως συμβαίνει συχνά, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να πέσουν κάτω από το μηδέν και οι διαχειριστές αναγκάζονται να κλείνουν αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα ή να μειώνουν την παραγωγή τους, μια πρακτική γνωστή ως "curtailment".
Το 2024, 10 TWh ανανεώσιμης ενέργειας περικόπηκαν μόνο στην ΕΕ, ποσότητα αρκετή για να τροφοδοτήσει τρία εκατομμύρια νοικοκυριά για έναν ολόκληρο χρόνο. Αυτό ισοδυναμεί με 4,3 δισ. ευρώ χαμένης ηλεκτρικής ενέργειας.
Αν και τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας σε μπαταρίες (Battery Energy Storage Systems, BESS) έχουν αναγνωριστεί ως βασικός παράγοντας για τη μείωση του curtailment στην Ευρώπη, οι επενδύσεις απέχουν πολύ από τα απαιτούμενα επίπεδα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι αποσυρμένες μπαταρίες EV θα μπορούσαν εύκολα να καλύψουν αυτό το κενό.
Μπορούν οι αποσυρμένες μπαταρίες EV να σώσουν το ευρωπαϊκό δίκτυο;
Το γεγονός ότι μια μπαταρία ηλεκτρικού οχήματος είναι μεταχειρισμένη δεν σημαίνει ότι είναι άχρηστη.
Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες μπαταρίες EV αποσύρονται ενώ διατηρούν ακόμη 70 έως 80% της αρχικής τους χωρητικότητας. Αν και αυτό δεν επαρκεί για τις αυστηρές απαιτήσεις της αυτοκίνησης, μπορεί να προσφέρει ενέργεια σε σπίτια, επιχειρήσεις ή ακόμη και μικρότερα οχήματα.
«Οι παλιές μπαταρίες EV είναι πραγματικά ένα χρυσωρυχείο», λέει στο Euronews Earth ο Adrian Hiel, διευθυντής του Electrification Alliance (πηγή στα Αγγλικά).
«Ακόμη και αν η απόδοσή τους έχει υποβαθμιστεί σε σημείο που δεν είναι πλέον ιδανικές για χρήση σε αυτοκίνητο, μπορούν πολύ εύκολα να αποκτήσουν μια δεύτερη ζωή, που μετριέται σε δεκαετίες, ως μονάδες αποθήκευσης για το δίκτυο, για επιχειρήσεις ή για οικιακή χρήση».
Προς το παρόν, η Ευρώπη βασίζεται κυρίως σε μπαταρίες που προέρχονται από EV άνω των δέκα ετών ή από οχήματα που έχουν εμπλακεί σε ατυχήματα.
Το πρόβλημα είναι ότι πριν από μια δεκαετία η Ευρώπη δεν αγόραζε πολλά ηλεκτρικά οχήματα, ενώ τα οχήματα εκείνης της περιόδου είχαν πολύ μικρότερες μπαταρίες, πολλές μόλις 22 kWh ή 24 kWh.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (International Energy Agency, IEA), το 2016 πωλήθηκαν στην Ευρώπη μόλις 215.000 EV, σε σύγκριση με τα 4,2 εκατομμύρια που πωλήθηκαν πέρυσι. Πρόκειται για εντυπωσιακή αύξηση 1.853%.
«Αντίθετα, τα σύγχρονα αυτοκίνητα μπορεί να διαθέτουν μπαταρίες από 50 kWh έως και 100 kWh», εξηγεί ο Hiel.
«Βλέπουμε λοιπόν δύο διαφορετικές τάσεις που θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά το δίκτυο σε διάστημα 10 έως 15 ετών».
Πέρυσι, η ΕΕ πρόσθεσε 27 GWh μπαταριών στο δίκτυο. Την ίδια στιγμή, η Ένωση ενσωμάτωσε περίπου τέσσερις έως πέντε φορές περισσότερη χωρητικότητα μπαταριών με τη μορφή ηλεκτρικών οχημάτων.
«Όταν αυτά τα EV αποσυρθούν τελικά και οι μπαταρίες τους μετατραπούν σε ανεξάρτητες μονάδες αποθήκευσης, αυτό θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και διαχειρίζεται το δίκτυο», προσθέτει ο Hiel.
«Κάθε χρόνο, όσο αυξάνονται τα επίπεδα αποθήκευσης, θα πρέπει να βλέπουμε ολοένα μεγαλύτερες μειώσεις στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, ένα πολύ ενδιαφέρον ενάρετο κύκλο».
Η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει νεκροταφείο μπαταριών EV
Πάνω από ένα εκατομμύριο μπαταρίες EV ενδέχεται να φτάσουν στο τέλος ζωής τους έως το 2030, σύμφωνα με τον IEA (πηγή στα Αγγλικά). Αν δεν αξιοποιηθούν αποτελεσματικά στο δίκτυο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι θα εξελιχθούν σε ένα από τα «ταχύτερα αυξανόμενα ρεύματα αποβλήτων» παγκοσμίως.
Παρότι οι μπαταρίες EV μπορούν να ανακυκλωθούν, η διαδικασία είναι γνωστό ότι είναι δύσκολη και δαπανηρή. Πριν μια μπαταρία ξεκινήσει καν το στάδιο της ανακύκλωσης, πρέπει να περάσει από μια χρονοβόρα φάση προετοιμασίας, η οποία περιλαμβάνει την εκφόρτιση, την αποσυναρμολόγηση και τον διαχωρισμό των επιμέρους στοιχείων της.
Υπάρχουν επίσης κίνδυνοι ασφάλειας που συνδέονται με τις χημικές διεργασίες που χρησιμοποιούνται για την ανακύκλωση μπαταριών, οι οποίες μπορεί να απελευθερώσουν τοξικές ουσίες όπως το υδροφθορικό οξύ. Αυτές οι ενώσεις αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων και μπορούν ακόμη να προκαλέσουν βλάβες στον εξοπλισμό των εργοστασίων ανακύκλωσης.
Ενώ οι ειδικοί ζητούν την επέκταση των υποδομών ανακύκλωσης ώστε να ανακτώνται κρίσιμα μέταλλα από τις μπαταρίες EV, η ένταξή τους στο δίκτυο θα μπορούσε να αποδειχθεί ακόμη πιο χρήσιμη.
Τα φωτοβολταϊκά πάνελ παράγουν ηλεκτρισμό στη διάρκεια της ημέρας (όταν έχει ηλιοφάνεια), όμως τότε η κατανάλωση στα νοικοκυριά είναι στο χαμηλότερο επίπεδο, καθώς οι άνθρωποι βρίσκονται συνήθως στη δουλειά ή στο σχολείο. Αντί να χάνεται, αυτή η περίσσεια ενέργειας θα μπορούσε να αποθηκεύεται σε μπαταρίες EV δεύτερης ζωής και να χρησιμοποιείται αργότερα το βράδυ, όταν η ζήτηση στα σπίτια κορυφώνεται.
«Αυτό είναι η γνωστή καμπύλη "duck", όπου η κατανάλωση στο δίκτυο μειώνεται στη διάρκεια της ημέρας και στη συνέχεια αυξάνεται πολύ γρήγορα μόλις δύσει ο ήλιος και οι άνθρωποι επιστρέψουν από τη δουλειά στα σπίτια τους», λέει ο Hiel.
«Και δεν πρόκειται μόνο για την ηλιακή ενέργεια, αλλά θα ωφεληθεί και η αιολική. Οι μπαταρίες θα μετακινούν την ηλιακή παραγωγή από το μεσημέρι στην απογευματινή αιχμή το καλοκαίρι και θα μετακινούν την αιολική από τη νύχτα στις ημερήσιες αιχμές τον χειμώνα».
Η ιδέα αυτή εφαρμόζεται ήδη σε διάφορα σημεία του κόσμου.
Στην Καλιφόρνια, για παράδειγμα, μια εγκατάσταση ισχύος 12 μεγαβατωρών (MWh) της εταιρείας ανάπτυξης ενεργειακών συστημάτων B2U αξιοποιεί εκατοντάδες μπαταρίες Honda EV δεύτερης ζωής, οι οποίες φορτίζονται από φωτοβολταϊκά ισχύος 1,5 MW. Το έργο πωλεί ηλεκτρική ενέργεια και υπηρεσίες δικτύου στην αγορά του California Independent System Operator.
Και σε πιο απομακρυσμένες περιοχές, οι μπαταρίες EV δεύτερης ζωής μπορούν να προσφέρουν μια πολύ πιο οικονομική πηγή ηλεκτροδότησης για τις κοινότητες. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι χρειάζονται περισσότερα από 160.000 μίνι δίκτυα (mini-grids) για να καλυφθούν οι ανάγκες πρόσβασης στην ενέργεια στην υποσαχάρια Αφρική, συνδέοντας 380 εκατομμύρια ανθρώπους με αξιόπιστη ηλεκτροδότηση.