Νέα έκθεση υποστηρίζει ότι η άνθηση των μπαταριών μπορεί να προκαλέσει διακοπές ρεύματος, αλλά οι ειδικοί λένε ότι ο κίνδυνος είναι ελάχιστος.
Οι μπαταρίες έχουν χαρακτηριστεί ως μια «κρίσιμη τεχνολογία» στην καθαρή ενεργειακή μετάβαση της ΕΕ, αλλά πρόσφατα έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με ανησυχίες για μπλακάουτ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Καθώς το μερίδιο του μπλοκ από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου το 69% έως το 2030 και το 80% έως το 2050, η ανάγκη για ευέλικτη αποθήκευση αυξάνεται ραγδαία.
Η Ευρώπη ήδη σπαταλά αιολική και ηλιακή ενέργεια αξίας εκατομμυρίων ευρώ λόγω περιορισμών του δικτύου και της άκαμπτης φύσης τους. Όταν η προσφορά ξεπερνά τη ζήτηση, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Πολλοί ειδικοί έχουν επισημάνει τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (Battery Energy Storage Systems - BESS) ως λύση-«πανάκεια» για αυτό το πρόβλημα. Η λογική είναι απλή: οι μπαταρίες μπορούν να αποθηκεύουν την ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν οι ΑΠΕ στη διάρκεια της ημέρας (όταν η κατανάλωση τείνει να είναι χαμηλή) και να την αποδίδουν στα νοικοκυριά όταν η ζήτηση αυξάνεται το βράδυ.
Γι’ αυτό η Ευρώπη εγκατέστησε 36 GWh νέων BESS το 2025, αυξάνοντας τη συνολική λειτουργική δυναμικότητα πάνω από τα 100 GWh για πρώτη φορά. Αυτό αρκεί για να τροφοδοτήσει περίπου 75 εκατομμύρια νοικοκυριά.
«Σε όλη την Ευρώπη, η αποθήκευση με μπαταρίες βοηθά στην ενσωμάτωση ολοένα και μεγαλύτερων ποσοτήτων ανανεώσιμης ενέργειας, ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια και βελτιώνει την ανθεκτικότητα των συστημάτων ηλεκτρισμού», αναφέρει η εμπορική ένωση SolarPower Europe.
«Καθώς η ήπειρος επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από δαπανηρές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, να επιταχύνει την ηλεκτροκίνηση και να επιτύχει τους κλιματικούς της στόχους, η αποθήκευση δεν μπορεί πλέον να θεωρείται υποστηρικτική τεχνολογία. Εξελίσσεται σε στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο, καθοριστικό για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της ενεργειακής κυριαρχίας της Ευρώπης».
Έχει ξεφύγει η «έκρηξη» στις μπαταρίες;
Την περασμένη εβδομάδα, η βρετανική εφημερίδα The Telegraph δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Η έκρηξη μπαταριών στη Βρετανία “κινδυνεύει να υπερφορτώσει το δίκτυο”», ισχυριζόμενη ότι τα συστήματα εφεδρείας που στηρίζουν την αιολική ενέργεια θα μπορούσαν να προκαλέσουν «τα μπλακάουτ που προσπαθούν να αποφύγουν».
Το άρθρο ακολουθεί πρόσφατη έκθεση της Panel of Technical Experts (PTE), μιας συμβουλευτικής ομάδας ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που έχουν διοριστεί από τη βρετανική κυβέρνηση για να συμβουλεύουν σε τεχνικά ζητήματα της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρισμού.
«Η PTE συνεχίζει να θεωρεί ότι χρειάζεται να δοθεί κάποια σκέψη στον τρόπο με τον οποίο είναι πιθανό να συμπεριφερθούν τα BESS σε μια κατάσταση Capacity Market Notice (CMN), καθώς η αποθήκευση μπορεί τότε να έχει κίνητρο να φορτίσει εκ των προτέρων για να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της στην Αγορά Ισχύος», αναφέρει η έκθεση.
«Αυτό μπορεί να οδηγήσει γρήγορα σε ένα περιστατικό πίεσης. Η πρόσθετη αυτή ζήτηση ίσως χρειάζεται να ενσωματωθεί πιο ρητά στα μοντέλα όταν εκτιμάται η αιχμή της ζήτησης σε ένα τέτοιο συμβάν».
CMN είναι ένα σήμα που δίδεται τέσσερις ώρες νωρίτερα ότι ενδέχεται να υπάρχει λιγότερη διαθέσιμη παραγωγή ενέργειας από όση θεωρούν οι διαχειριστές του συστήματος ότι θα χρειαστούν για να καλύψουν τη ζήτηση σε εθνικό επίπεδο.
Ωστόσο, η έκθεση δεν υποστηρίζει ότι οι μπαταρίες θα αποσταθεροποιήσουν το δίκτυο και δεν εκφράζει ρητά ανησυχία για μπλακάουτ. Απλώς επισημαίνει την ανάγκη να γίνει μοντελοποίηση για το πώς αντιδρούν οι μπαταρίες σε ένα CMN.
Θέτει σε κίνδυνο η «έκρηξη» μπαταριών της Ευρώπης νέα μπλακάουτ;
Οι φόβοι ότι οι μπαταρίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν μπλακάουτ σε όλη την Ευρώπη εστιάζουν κυρίως στο γεγονός ότι οι διαχειριστές των δικτύων δεν μπορούν να δουν και να ελέγξουν πολλές μικρές, αποκεντρωμένες εγκαταστάσεις.
Αυτό σημαίνει ότι, αν λειτουργούν όλες ταυτόχρονα, θα είναι δύσκολο να διαχειριστούν.
«Αυτό είναι το ίδιο πρόβλημα που διαχειριζόμαστε με την ηλιακή ενέργεια τα τελευταία 20 χρόνια», λέει ο Άντριαν Χιλ, διευθυντής της Electrification Alliance (πηγή στα Αγγλικά), μιλώντας στο Euronews Earth.
«Σταδιακά γινόμαστε όλο και καλύτεροι στο να διασφαλίζουμε ότι οι εγκαταστάσεις βελτιώνουν το δίκτυο αντί να το επιβαρύνουν. Ρεαλιστικά, αυτό μετατρέπεται σε κίνδυνο μπλακάουτ μόνο αν αγνοήσουμε το γεγονός ότι εγκαθιστούμε κάθε χρόνο εκατομμύρια μπαταρίες. Κανείς δεν έχει διάθεση να το αγνοήσει».
Η βασική λύση για την αντιμετώπιση του «μικροσκοπικού κινδύνου» που ενέχουν οι μπαταρίες είναι η καλύτερη μοντελοποίηση, λέει ο Χιλ. Αυτό θα επιτρέψει στους διαχειριστές των δικτύων να προβλέπουν πώς συμπεριφέρονται οι «στόλοι» μπαταριών σε συγκεκριμένες συνθήκες.
«Μπορούμε να περιμένουμε σχετικά μεγάλα περιθώρια σφάλματος στα μοντέλα τα επόμενα δύο-τρία χρόνια, αλλά στη συνέχεια θα γίνουν όλο και πιο ακριβή – όπως συνέβη και με τη μοντελοποίηση της συμπεριφοράς των φωτοβολταϊκών στις στέγες», προσθέτει.
«Η άλλη λύση για τη διαχείριση των μπαταριών στο δίκτυο θα είναι η συγκεντρωτική διαχείριση από τρίτους. Έτσι, αντί ένα νοικοκυριό να διαχειρίζεται τον τρόπο λειτουργίας της δικής του μπαταρίας, μια εταιρεία θα συγκεντρώνει δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες μπαταρίες και θα τις λειτουργεί με τρόπο που μεγιστοποιεί τόσο το όφελος για τα νοικοκυριά όσο και το όφελος για το δίκτυο».
Αυτή η ιδέα εφαρμόζεται ήδη σε πολλές χώρες με την έξυπνη φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων. Ο Χιλ τη χαρακτηρίζει «λογικό επόμενο βήμα» και για τις μπαταρίες, καθώς επιτρέπει στον διαχειριστή του δικτύου να απευθύνεται στον «aggregator» μπαταριών, ώστε είτε να αρχίσουν να καταναλώνουν γρήγορα, φορτίζοντας, είτε να αρχίσουν να αποδίδουν ενέργεια γρήγορα για να καλυφθεί μια αιφνίδια άνοδος της ζήτησης.
Είναι πράγματι «πολύ ακριβές» οι μπαταρίες;
Ένας εκπρόσωπος του κλάδου που παρατίθεται στο άρθρο υποστηρίζει επίσης ότι «οι μπαταρίες είναι πολύ ακριβές», χωρίς όμως να παρατίθενται σχετικά στοιχεία. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), το μέσο κόστος των μπαταριών έχει καταρρεύσει κατά 90% από το 2010 χάρη στις εξελίξεις στη χημεία και την παραγωγή.
Πρόσφατη έκθεση του ενεργειακού think tank Ember (πηγή στα Αγγλικά) διαπίστωσε ότι έως το 2030 οι μπαταρίες μεγάλης κλίμακας κοινής ωφέλειας θα μπορούσαν να προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ευελιξία στην ΕΕ με κόστος κατά 20% χαμηλότερο από αυτό των νέων μονάδων φυσικού αερίου.
Η ίδια έκθεση διαπίστωσε επίσης ότι μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια οι μπαταρίες στην ΕΕ θα μπορούσαν, σε μία μόνο ώρα, να αποδώσουν πάνω από το 80% της ισχύος που μπορούν να παράγουν συνολικά όλες οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο στην Ένωση την ίδια περίοδο.
«Η καθαρή ευελιξία είναι ήδη εδώ», λέει η Μπεάτρις Πετρόβιτς, ανώτερη αναλύτρια ενέργειας στο Ember.
«Η ταχεία ανάπτυξη των μπαταριών, της έξυπνης φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και των αντλιών θερμότητας μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από το φυσικό αέριο για την εξισορρόπηση του δικτύου και να μειώσει την πίεση σε αυτό. Το ζητούμενο τώρα δεν είναι η καινοτομία αλλά η εφαρμογή: να αρθούν τα εμπόδια, να επιβραβευτεί η ευελιξία και να κλιμακωθούν γρήγορα αυτές οι λύσεις, ώστε να αποφύγουμε την παγίωση περιττής εφεδρείας από ορυκτά καύσιμα».
Πρέπει η Ευρώπη να επιστρέψει στα ορυκτά καύσιμα;
Ο συνομιλητής της Telegraph υποστηρίζει ότι οι πιθανοί φραγμοί κόστους και οι κίνδυνοι μπλακάουτ σημαίνουν πως οι χώρες θα πρέπει να παγώσουν την καθαρή ενεργειακή μετάβαση και να διατηρήσουν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα.
«Το να ισχυρίζεται κανείς ότι δεν πρέπει να αναπτύξουμε διακοπτόμενη παραγωγή εξαιτίας αυτού του μικροσκοπικού κινδύνου από τις μπαταρίες είναι λίγο σαν να λέει σε έναν παχύσαρκο άνθρωπο ότι δεν πρέπει να χάσει βάρος, επειδή θα χρειαστεί να αγοράσει καινούργια ρούχα», λέει ο Χιλ.
«Η ενόχληση που προκαλεί η διαχείριση των επιπτώσεων αυτών των εκατομμυρίων μπαταριών είναι απειροελάχιστη σε σχέση με τα οφέλη από τη μεγιστοποίηση των φθηνότερων πηγών ενέργειας που έχει γνωρίσει ποτέ ο κόσμος, σε μια περίοδο που οι χώρες που μας πουλούν φυσικό αέριο μιλούν για ενεργειακή κυριαρχία επί της Ευρώπης και απειλούν να κλείσουν τη στρόφιγγα αν δεν κάνουμε ό,τι ζητούν».
Το υπουργείο Ενεργειακής Ασφάλειας και Μηδενικών Καθαρών Εκπομπών του Ηνωμένου Βασιλείου (DESNZ) αρνήθηκε να σχολιάσει όταν ρωτήθηκε αν ανησυχεί για μπλακάουτ λόγω της άνθησης των μπαταριών. Δεν απάντησε σε καμία από τις ερωτήσεις που του έθεσε το Euronews Earth, παρέχοντας την ίδια δήλωση που έδωσε στην Telegraph.
«Η αγορά ισχύος μας διασφαλίζει την ασφάλεια εφοδιασμού προσφέροντας παράλληλα αξία για τους καταναλωτές», δήλωσε εκπρόσωπος του υπουργείου. «Μειώσαμε τον ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια για να δώσουμε ανάσα στα νοικοκυριά και εστιάζουμε στο να μειώσουμε τους λογαριασμούς οριστικά».