Ο φετινός καύσωνας οφείλεται στον άνθρωπο, όχι στο Ελ Νίνιο: Το φαινόμενο αναμένεται να απελευθερώσει τη συσσωρευμένη θερμότητα των ωκεανών
Δασικές πυρκαγιές μαίνονται στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη. Φονικά κύματα καύσωνα πνίγουν τις πόλεις, ενώ οι ωκεανοί του πλανήτη έχουν φτάσει στις υψηλότερες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί ποτέ αυτή την εποχή. Ένα ενισχυόμενο φαινόμενο Ελ Νίνιο προβλέπεται να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο, εκτοξεύοντας τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη και διαταράσσοντας τον καιρό σε ολόκληρη τη Γη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μπορεί να μοιάζει ότι ο πλανήτης ψήνεται σε ένα καλοκαίρι-ρεκόρ, όμως ακόμη δεν έχει φτάσει σε ιστορικά επίπεδα – τουλάχιστον προς το παρόν.
Μέχρι στιγμής πρόκειται μόλις για την τρίτη πιο ζεστή χρονιά, πίσω από το 2024 και το 2025, δείχνουν τα στατιστικά για το κλίμα (πηγή στα Αγγλικά). Αφήστε όμως λίγο χρόνο στο 2026. Εξαιτίας της επιταχυνόμενης, ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης του πλανήτη και ενός υπερμεγέθους Ελ Νίνιο, οι πιθανότητες αυξάνονται ώστε μέχρι το τέλος της χρονιάς το 2026 να εξελιχθεί στο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί, ξεπερνώντας το 2024 – ή τουλάχιστον πλησιάζοντάς το, όπως λένε οι επιστήμονες.
Ακόμη κι αν η φετινή χρονιά σπάσει το ρεκόρ, αυτό δεν θα κρατήσει για πολύ. Παρότι οι επιστήμονες διαφωνούν για το αν το 2026 θα είναι το θερμότερο έτος που έχει σημειωθεί, συμφωνούν σχεδόν όλοι ότι το 2027 είναι σχεδόν βέβαιο πως θα ξεπεράσει κάθε σύγχρονη χρονιά σε θερμοκρασίες, ίσως και με μεγάλη διαφορά.
Τα τελευταία χρόνια, με τους πολέμους σε διάφορα σημεία του πλανήτη, ο κόσμος δεν έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην κλιματική αλλαγή «επειδή ο κόσμος καιγόταν με άλλους τρόπους. Τώρα ο κόσμος καίγεται ξανά λόγω της κλιματικής αλλαγής, με έναν τρόπο που γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να αγνοηθεί», λέει ο κλιματολόγος Ζικ Χάουσφαδερ από τη μη κερδοσκοπική οργάνωση κλιματικών δεδομένων Berkeley Earth. «Και θα συνεχίσει να χειροτερεύει».
Αυξάνονται οι πιθανότητες για χρονιά-ρεκόρ ζέστης
Ο Χάουσφαδερ υπολογίζει ότι υπάρχει πιθανότητα 35% το 2026 να ξεπεράσει το 2024 ως το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί. Ωστόσο, αυξάνει σχεδόν κάθε μήνα αυτές τις πιθανότητες – από μόλις 7% τον Μάρτιο.
Ο πρώην επικεφαλής κλιματολόγος της NASA, Τζέιμς Χάνσεν, που συχνά αποκαλείται «νονός» της κλιματικής επιστήμης για τις ακριβείς, μακροπρόθεσμες προειδοποιήσεις του επί 40 χρόνια, προβλέπει ότι το 2026 θα ξεπεράσει οριακά το 2024 στο τέλος της χρονιάς.
Η μέση ημερήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας παγκοσμίως εξισώθηκε με εκείνη του 2024 από τον Μάιο και από τον Ιούνιο σημειώνει σχεδόν καθημερινά νέα ρεκόρ. Καθώς οι ωκεανοί καλύπτουν πάνω από το 70% της επιφάνειας της Γης, υπάρχει γενικά μια υστέρηση περίπου ενάμιση μήνα ανάμεσα στη ζέστη που εμφανίζεται στους ωκεανούς και στην αντανάκλασή της στη μέση παγκόσμια θερμοκρασία, εξηγεί ο Χάνσεν. Γι’ αυτό, όπως λέει, ήρθε η ώρα να αρχίσει ολόκληρος ο πλανήτης να σπάει ρεκόρ. Περίπου το 82% της επιφάνειας των ωκεανών πλήττεται φέτος από θαλάσσια κύματα καύσωνα, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή υπηρεσία κλίματος Copernicus.
Περίπου πριν από έναν μήνα, η αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA) προέβλεψε ότι υπήρχε πιθανότητα 66% το 2026 να είναι η τέταρτη θερμότερη χρονιά και μόλις 0,1% να βρεθεί στην κορυφή μέχρι το τέλος του έτους. Ο επικεφαλής παρακολούθησης της NOAA, Ράσελ Βόουζ, λέει ότι οι πιθανότητες αυτές θα αυξηθούν όταν ολοκληρωθεί η ανάλυση των δεδομένων του Ιουλίου.
Ο Χάουσφαδερ λέει ότι αυτό που αλλάζει τις εκτιμήσεις είναι οι ολοένα και πιο ισχυρές προβλέψεις για ένα «απίστευτο» Ελ Νίνιο που θα σπάσει κάθε ρεκόρ.
Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό, προσωρινό φαινόμενο θέρμανσης τμημάτων του Ισημερινού Ειρηνικού, που ανεβάζει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη και παραμορφώνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα σε όλο τον κόσμο. Οι περισσότερες προβλέψεις δείχνουν ότι το Ελ Νίνιο θα εξελιχθεί στο ισχυρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ. Τα Ελ Νίνιο απελευθερώνουν πάντα θερμότητα που έχει συσσωρευτεί στους ωκεανούς, αλλά λόγω των αερίων του θερμοκηπίου που παγιδεύουν τη ζέστη – και του γεγονότος ότι το 90% αυτής καταλήγει στις θάλασσες – υπάρχει πλέον περισσότερη θερμότητα προς απελευθέρωση, εξηγεί ο κλιματολόγος Ζάκαρι Λάμπε από την Climate Central, μια μη κερδοσκοπική οργάνωση επιστήμης και επικοινωνίας.
Η ποσότητα θερμότητας στους ωκεανούς του κόσμου – ένας δείκτης της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής – συνεχίζει να σημειώνει νέα ιστορικά υψηλά, προσθέτει ο Λάμπε.
Η φετινή ζέστη οφείλεται στον άνθρωπο, όχι στο Ελ Νίνιο
Οι κλιματολόγοι υποστηρίζουν ότι όσα έχουμε δει φέτος το καλοκαίρι δεν μπορούν να αποδοθούν στο Ελ Νίνιο, επειδή οι επιπτώσεις του ουσιαστικά δεν θα φανούν για μερικούς ακόμη μήνες. Οι πυρκαγιές, η ζέστη και τα ακραία φαινόμενα που σφραγίζουν το καλοκαίρι του 2026 είναι ακριβώς ό,τι εδώ και χρόνια προειδοποιούσαν οι επιστήμονες ότι θα προκαλέσει η καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Ο βασικός παράγοντας πίσω από τη θερμοκρασία-ρεκόρ είναι η κλιματική αλλαγή στο υπόβαθρο. Και η συμβολή της είναι πολύ μεγαλύτερη – πολύ, πολύ μεγαλύτερη – από εκείνη του Ελ Νίνιο, που προσθέτει απλώς ένα δέκατο έως δύο δέκατα του βαθμού πάνω σε αυτή τη μακροπρόθεσμη τάση», λέει ο Λάμπε.
Αυτή η υπερθέρμανση επιταχύνεται, τονίζει ο Χάνσεν.
Αυτό συμβαίνει επειδή η παραδοσιακή βιομηχανική ρύπανση που δημιουργεί αιθάλη και αιθαλομίχλη – οι οποίες ψύχουν τον πλανήτη και κρύβουν την υπερθέρμανση από τα αέρια του θερμοκηπίου – μειώνεται, εξηγεί ο Χάνσεν. Επιπλέον, φαίνεται πως το κλιματικό σύστημα ίσως αντιδρά στα αέρια του θερμοκηπίου πιο έντονα απ’ όσο είχαν προβλέψει οι επιστήμονες, προσθέτει.
Τα κύματα καύσωνα συνεχίζουν να πλήττουν
Τα φετινά κύματα καύσωνα έχουν πλήξει σοβαρά περιοχές όπου οι άνθρωποι δεν είναι συνηθισμένοι σε ακραίες θερμοκρασίες, σε αντίθεση με τις τροπικές ζώνες, επισημαίνουν οι κλιματολόγοι. Είναι ιδιαίτερα αισθητά τη νύχτα, καθιστώντας δύσκολο τον ύπνο και επηρεάζοντας την υγεία και την ικανότητα των πολιτών να είναι παραγωγικοί στη δουλειά, λέει η Σαμάνθα Μπέρτζες, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής στην υπηρεσία κλίματος Copernicus.
Αναφέρεται στην Ευρώπη, όπου σημειώθηκε ένας «εξαιρετικός» καύσωνας τον Μάιο, ένας ακόμη τον Ιούνιο, δύο τον Ιούλιο και ένας νέος που βρίσκεται σε εξέλιξη τώρα στη Γαλλία και Ισπανία.
«Τα ευρωπαϊκά κύματα καύσωνα δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά. Είχαμε επίσης εντυπωσιακές θερμοκρασίες στη Βόρεια Αμερική. Οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά ζεστές και στη Νότια Αμερική. Υπήρξαν καταστροφικά κύματα καύσωνα στην Ινδία», σημειώνει η Μπέρτζες. «Πάντα υπάρχουν κάπου στον κόσμο σε κάποια στιγμή κύματα καύσωνα, αλλά αυτό που είναι πολύ ασυνήθιστο για την Ευρώπη φέτος είναι η συχνότητα και η έκταση αυτών των επεισοδίων».
Ο κλιματολόγος του Πανεπιστημίου Πρίνστον Μάικλ Όπενχάιμερ λέει ότι αυτό ακριβώς είναι το φαινόμενο για το οποίο οι επιστήμονες προειδοποιούν εδώ και χρόνια.
«Αυτές είναι ζωντανές εικόνες όχι μόνο του μέλλοντος, όπως λέγαμε παλαιότερα, αλλά συνολικά του τι κάνει η κλιματική αλλαγή. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κλιματική αλλαγή έχει αυξήσει τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κλιματική αλλαγή έχει αυξήσει την πιθανότητα για πολύ ζεστά, δύσκολα, ακόμη και πρωτοφανή καλοκαίρια σε όλο τον κόσμο».