Ο ρυθμός της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση «Indicators of Global Climate Change».
Ο πλανήτης πλησιάζει επικίνδυνα στο όριο αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5°C που θέτει η Συμφωνία του Παρισιού, με την ανθρωπογενή υπερθέρμανση να φτάνει τους 1,37°C το 2025, προειδοποιεί νέα, σημαντική έκθεση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αν οι εκπομπές συνεχιστούν στα σημερινά επίπεδα, το όριο του 1,5°C θα ξεπεραστεί γύρω στο 2030, σύμφωνα με ανάλυση περισσότερων από 70 επιστημόνων από 56 φορείς σε 17 χώρες.
Η τέταρτη έκδοση της μελέτης Δείκτες της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής (πηγή στα Αγγλικά) (IGCC), που δημοσιεύθηκε σήμερα (11 Ιουνίου) στο περιοδικό Earth System Science Data, παρακολουθεί τις βασικές μετρήσεις που δείχνουν πόσο γρήγορα και για ποιο λόγο αλλάζει το κλίμα. Η εικόνα είναι σαφής: η Γη θερμαίνεται με ολοένα και ταχύτερο ρυθμό, σχεδόν αποκλειστικά λόγω ανθρώπινης δραστηριότητας.
«Η μελέτη μας δείχνει ότι οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, κυρίως λόγω της καύσης ορυκτών καυσίμων», λέει ο δρ William Lamb, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Έρευνας για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσνταμ (PIK), στη Γερμανία.
«Το θετικό είναι ότι οι λύσεις υπάρχουν ήδη. Επενδύοντας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στον εξηλεκτρισμό, οι κυβερνήσεις μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές ενώ ταυτόχρονα χτίζουν πιο καθαρά, πιο αξιόπιστα και πιο ασφαλή ενεργειακά συστήματα.»
Ο παγκόσμιος ανθρακικός προϋπολογισμός εξαντλείται σε τρία χρόνια
Ο ανθρακικός προϋπολογισμός – το συνολικό ποσό CO2 που μπορεί ακόμη να εκλυθεί ώστε η θέρμανση να παραμείνει κάτω από 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα – ανέρχεται πλέον σε μόλις 130 δισ. τόνους από την αρχή του 2026. Με βάση τα σημερινά επίπεδα εκπομπών, θα έχει εξαντληθεί σε περίπου τρία χρόνια.
Το όριο του 1,5 βαθμού αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015, μιας διεθνούς συνθήκης που αποσκοπεί στην αποτροπή των πιο καταστροφικών επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.
Οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έφτασαν σε νέο ρεκόρ, 56,8 δισ. τόνων ισοδυνάμου CO2 το 2024, κυρίως λόγω της καύσης ορυκτών καυσίμων. Οι συγκεντρώσεις των τριών βασικών αερίων του θερμοκηπίου – διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και υποξείδιο του αζώτου – έχουν όλες αυξηθεί από το 2019, με το CO2 να βρίσκεται πλέον στα 425,6 μέρη ανά εκατομμύριο.
«Τα πράγματα συνοψίζονται σε μια απλή αρχή: εκπέμπουμε περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου από ποτέ, προκαλώντας αύξηση των επιπέδων τους, τα οποία παγιδεύουν ολοένα και περισσότερη θερμότητα στην ατμόσφαιρα και ωθούν τον κόσμο εκτός ισορροπίας», λέει ο δρ Matt Palmer, επιστημονικός συνεργάτης στη βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία (UK Met Office).
Η έκθεση διαπιστώνει επίσης ότι η ενεργειακή ανισορροπία της Γης – η διαφορά ανάμεσα στη θερμότητα που εισέρχεται στον πλανήτη και σε αυτή που διαφεύγει – έχει υπερδιπλασιαστεί τις τελευταίες δεκαετίες και βρίσκεται πλέον σε επίπεδο ρεκόρ. Αυτό σημαίνει ότι ο πλανήτης αποθηκεύει θερμότητα πιο γρήγορα από οποιαδήποτε άλλη στιγμή από τότε που υπάρχουν σύγχρονες μετρήσεις.
«Η ενεργειακή ανισορροπία της Γης αυξάνεται γρήγορα, οδηγώντας σε αλλαγές σε κάθε συνιστώσα του κλιματικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της ωκεάνιας και ηπειρωτικής θέρμανσης, του λιωσίματος του μόνιμα παγωμένου εδάφους, της απώλειας πάγων και της ανόδου της στάθμης της θάλασσας», λέει η δρ Karina Von Schuckmann από το γαλλικό ερευνητικό ινστιτούτο Mercator Ocean International.
Η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει και τα νερά θερμαίνονται
Η παγκόσμια στάθμη της θάλασσας έφτασε σε νέο ρεκόρ το 2025 – άνοδος 23 εκατοστών από το 1901 – και ο ρυθμός αυξάνεται. Οι ωκεανοί απορροφούν μεγάλο μέρος της περίσσειας θερμότητας, με τις μέσες θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας να σημειώνουν πέρυσι το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί.
Ένας νέος δείκτης που προστέθηκε στη φετινή έκθεση αποτυπώνει την κλίμακα των θαλάσσιων κυμάτων καύσωνα: ο αριθμός των ημερών που επηρεάζονται έχει υπερτριπλασιαστεί παγκοσμίως μεταξύ 1991 και 2025. Μόνο το 2025, ο κόσμος γνώρισε 65 ημέρες θαλάσσιου καύσωνα, με συνέπεια ζημιές στα οικοσυστήματα, απειλή για τα ιχθυαποθέματα και διαταραχές στα συστήματα ωκεανού-ατμόσφαιρας που ρυθμίζουν το κλίμα της Γης.
Στην ξηρά, η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική. Οι μέσες μέγιστες θερμοκρασίες στην ξηρά την τελευταία δεκαετία ήταν σχεδόν μισό βαθμό υψηλότερες σε σχέση με την προηγούμενη – μια μεταβολή που ωθεί την ακραία ζέστη σε νέα επίπεδα σε όλο τον κόσμο.
«Σχεδόν όλη η θέρμανση της τελευταίας δεκαετίας οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες», λέει η δρ Samantha Burgess της υπηρεσίας Copernicus Climate Change Service. «Οι επιπτώσεις στα μέσα διαβίωσης και στα οικοσυστήματα γίνονται ήδη αισθητές σε όλο τον κόσμο και θα επιταχυνθούν όσο οι θερμοκρασίες συνεχίζουν να αυξάνονται.»
Οι επιστήμονες πίσω από την έκθεση κρούουν επίσης τον κώδωνα του κινδύνου για έναν λιγότερο ορατό κίνδυνο: τα παγκόσμια σύνολα δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση αυτών των αλλαγών απειλούνται τα ίδια. Οι περικοπές στη χρηματοδότηση – μεταξύ των οποίων και η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ πέρυσι να καταργήσει το παγκόσμιο πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών – δημιουργούν επικίνδυνα κενά στη βάση τεκμηρίωσης από την οποία εξαρτώνται η κλιματική επιστήμη και η πολιτική.
«Χωρίς αυτά, οι μελλοντικές αξιολογήσεις θα είναι πολύ πιο δύσκολες, σε μια περίοδο που η ανάγκη για άμεση κλιματική δράση είναι επιτακτική», προειδοποιεί ο δρ Chris Smith του International Institute for Applied Systems Analysis.