Αν και μπορεί να φαίνεται αντιδιαισθητικό να κρατάτε τα παράθυρα κλειστά, καθώς αυτό μοιάζει να παγιδεύει τη ζέστη μέσα, στην πραγματικότητα είναι το σωστό
Λιγότερος ύπνος. Πτώση της διάθεσης. Νευρικότητα. Αν έπρεπε να δουλεύετε σε εσωτερικό χώρο ή να μείνετε στο σπίτι με μικρά παιδιά κατά τη διάρκεια του πρωτοφανούς καύσωνα του Μαΐου, ξέρετε πολύ καλά για τι μιλάω.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα σπίτια στη βόρεια Ευρώπη, όπου χτύπησε το κύμα καύσωνα, είναι χτισμένα ώστε να κρατούν τη ζέστη μέσα, όχι να τη διώχνουν. Έτσι, πολλά σπίτια ή διαμερίσματα μετατράπηκαν σε φούρνους κατά τη διάρκεια των υψηλών θερμοκρασιών, που σε ορισμένα σημεία ξεπέρασαν τους 30°C – περισσότερο από 10°C πάνω από τον μέσο όρο για τον Μάιο.
Σε έκθεση που δημοσίευσε νωρίτερα τον ίδιο μήνα η Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή του Ηνωμένου Βασιλείου, προτείνεται η εγκατάσταση κλιματισμού σε όλους τους οίκους ευγηρίας και τα νοσοκομεία μέσα στα επόμενα 10 χρόνια και σε όλα τα σχολεία μέσα σε 25 χρόνια. Αν και ορισμένες κατηγορίες πληθυσμού, όπως οι χρονίως πάσχοντες, τα άτομα με αναπηρία ή οι ηλικιωμένοι, μπορεί να χρειάζονται τη γρήγορη ψύξη που προσφέρει ο κλιματισμός, για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους οι εναλλακτικές λύσεις είναι παραπάνω από επαρκείς.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για να αποφύγει κανείς τον κλιματισμό. Σε ένα μέσο βρετανικό σπίτι, η εγκατάσταση κοστίζει 2.500 λίρες (2.895 ευρώ) ανά δωμάτιο – ένα ποσό που προκαλεί ζάλη για τα μεσαία εισοδήματα και είναι εντελώς απαγορευτικό για τους χαμηλόμισθους. Οι επιπτώσεις στο κλίμα είναι τεράστιες. Τα κλιματιστικά καταναλώνουν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από οποιαδήποτε άλλη συσκευή στο σπίτι. Μαζί με τους ηλεκτρικούς ανεμιστήρες απορροφούν το 10% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και διαρρέουν στην ατμόσφαιρα ισχυρά αέρια που θερμαίνουν τον πλανήτη. Τις πιο ζεστές ημέρες του χρόνου, σε ορισμένες περιοχές των ΗΠΑ και της Μέσης Ανατολής, το 70% της αιχμής στη ζήτηση οικιακής ηλεκτρικής ενέργειας αφορά την ψύξη των χώρων.
Η Ισπανία έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο «καταφυγίων κλίματος» – δωρεάν δημόσιους χώρους, όπως βιβλιοθήκες ή μουσεία, όπου μπορεί να πάει οποιοσδήποτε για να δροσιστεί, να καθίσει και να πιει νερό. Καθώς η υπόλοιπη Ευρώπη αρχίζει σιγά σιγά να οργανώνει αντίστοιχους δροσερούς χώρους, έχει νόημα να σκεφτείτε πώς θα κρατήσετε το σπίτι σας δροσερό τις ζεστές μέρες και νύχτες.
Πολλά σπίτια στη Σικελία δεν έχουν κλιματιστικό
Μετακόμισα από το Ηνωμένο Βασίλειο στη Σικελία πριν από έξι χρόνια, σε έναν από τους πιο κοντινούς στην Αφρική τόπους της Ευρώπης. Με εξέπληξε πόσα σπίτια εδώ δεν έχουν κλιματισμό. Αυτό ίσχυε μέχρι να καταλάβω τις βασικές αρχές για το πώς κρατάς ένα σπίτι δροσερό, ώστε να μη χρειάζεται καν ανεμιστήρας.
Ενώ ο πρόσφατος καύσωνας ήταν το μοναδικό θέμα συζήτησης για τους Βρετανούς φίλους και συγγενείς μου, εδώ η ζέστη σπάνια αποτελεί θέμα. Θεωρείται απλώς ένα δεδομένο γύρω από το οποίο πρέπει να οργανώνεις τη ζωή σου, χρησιμοποιώντας μεθόδους που περνούν από γενιά σε γενιά.
Η επιβίωση στη ζέστη είναι ενσωματωμένη στον τρόπο ζωής εδώ. Από το πώς χτίζεις ένα νέο σπίτι μέχρι το ωράριο σε μια καινούργια δουλειά, η ζέστη θεωρείται βέβαιη, οπότε προγραμματίζεις από την αρχή με βάση αυτήν.
Παρότι η Σικελία ήταν πάντα ζεστή, συμβαίνει ό,τι και αλλού: τα κύματα καύσωνα γίνονται πιο συχνά, πιο ακραία και διαρκούν περισσότερο λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Η εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος να περιορίσουμε τη διαρκώς αυξανόμενη ζέστη και όλοι μας πρέπει να συνεχίσουμε να πιέζουμε τις κυβερνήσεις μας να θέσουν την κλιματική κρίση ως προτεραιότητα και να λάβουν τα αναγκαία μέτρα, όπως η κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα.
Βραχυπρόθεσμα όμως, λίγος προγραμματισμός εκ των προτέρων μπορεί να κάνει το επόμενο κύμα καύσωνα στην περιοχή σας πολύ πιο εύκολο να αντέξετε.
Βασιζόμενη στη δική μου εμπειρία και σε συμβουλές που μοιράστηκαν άλλοι, παραθέτω τα πιο χρήσιμα tips μου για το πώς να παραμείνετε δροσεροί κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα.
Κρατάτε τα παράθυρα κλειστά και καλυμμένα
Αν και μπορεί να φαίνεται αντιδιαισθητικό να κρατάτε τα παράθυρα κλειστά, καθώς αυτό μοιάζει να παγιδεύει τη ζέστη μέσα, στην πραγματικότητα είναι το σωστό – υπό μία προϋπόθεση. Τα παράθυρα πρέπει να είναι καλυμμένα απ’ έξω ή από μέσα, ή ακόμη και και από τις δύο πλευρές, ώστε να εμποδίζεται η ζέστη να μπει και να διατηρείται η εσωτερική θερμοκρασία όσο γίνεται χαμηλότερη.
Κάποτε μου φαινόταν περίεργο που η Σικελή καθαρίστριά μου, γύρω στα 55, έκλεινε όλες τις κουρτίνες πριν φύγει από το σπίτι. Τώρα όμως βγάζει απόλυτα νόημα. Το να κρατάτε κλειστές τις κουρτίνες, τα στόρια ή αυτοσχέδια καλύμματα στα παράθυρα κάνει τεράστια διαφορά στη θερμοκρασία μέσα στο σπίτι.
Υπάρχουν πολύ φθηνοί τρόποι να καλύψετε εξωτερικά τα παράθυρα, όπως με χαρτί υπόστρωμα ταπετσαρίας κολλημένο με ταινία, μεγάλα σεντόνια σφηνωμένα στο κούφωμα του παραθύρου ή με μπαμπού ή ξύλινα παραβάν κήπου. Αν χρησιμοποιείτε σεντόνια ή πετσέτες, βεβαιωθείτε ότι είναι σε ανοιχτό χρώμα, ώστε να αντανακλούν καλύτερα τον ήλιο. Για πιο ακριβές αλλά μόνιμες λύσεις, μπορείτε να εγκαταστήσετε τέντες ή σκίαστρα πάνω από τα παράθυρα ή να τοποθετήσετε παντζούρια.
Κρατήστε τα ρούχα – και τα σεντόνια – νωπά
Έχετε φορέσει ποτέ μπλουζάκι μέσα στη θάλασσα ή στην πισίνα για να προστατευτείτε από τον ήλιο; Κάποιοι κάνουν το ίδιο και στο σπίτι – και δεν περιορίζονται μόνο στις μπλούζες.
Η συγγραφέας και επιμελήτρια Σάλι Μος δεν είναι άγνωστη με τις καυτές μέρες στο γραφείο, αλλά έχει βρει έναν δωρεάν τρόπο να μένει δροσερή. Όπως εξήγησε στη σύμβουλο βιωσιμότητας και συγγραφέα Solitaire Townsend (πηγή στα Αγγλικά), βρέχει μια μπλούζα, τη στύβει ώστε να είναι νωπή και όχι μουσκεμένη και τη φοράει όσο δουλεύει. Καθώς το νερό εξατμίζεται, δροσίζει το δέρμα. Η Σάλι λέει ότι αυτό το κόλπο την κρατά «πραγματικά δροσερή για ώρες, χωρίς να χρειάζομαι ανεμιστήρα» και ότι «βελτιώνει αισθητά» την ποιότητα της ζωής της. Το ίδιο μπορείτε να κάνετε με ένα νωπό καπέλο, μαντήλι ή κομμάτι ύφασμα γύρω από τον λαιμό σας.
Μην περιοριστείτε στα ρούχα. Βρέξτε ένα σεντόνι ή οποιοδήποτε μεγάλο κομμάτι υφάσματος, ώστε να είναι απλώς νωπό, και κρεμάστε το σε μια πόρτα. Καθώς ο αέρας περνά μέσα από το ύφασμα, θα δροσίζει τον χώρο.
Η μεσημεριανή σιέστα είναι λογική, όχι τεμπελιά
Οι Ισπανοί φημίζονται για τον απογευματινό υπνάκο μετά το μεσημεριανό – αυτό που αποκαλούν «σιέστα». Κάποιοι το κρίνουν ως τεμπέλικη συνήθεια, στην πραγματικότητα όμως είναι απολύτως λογική. Σε πολλές θερμές χώρες, η ζωή σταματά από νωρίς μέχρι αργά το απόγευμα: τα καταστήματα και οι επιχειρήσεις κλείνουν, ενώ οι ενήλικες μοιράζονται με τα παιδιά και τα μωρά τον υπνάκο σε κάποιο δροσερό σημείο.
Οι Σικελοί παίρνουν πολύ σοβαρά το μεσημεριανό διάλειμμα. Αν και για μένα είναι συχνά εκνευριστικό, επειδή δεν μπορώ να τακτοποιήσω δουλειές στο διάλειμμα του μεσημεριανού, σίγουρα αποδίδει. Οι ντόπιοι βγαίνουν από τα σπίτια τους γύρω στις 4 το απόγευμα και ξεκινούν τη «δεύτερη βάρδια» της ημέρας. Επιστρέφουν στη δουλειά και συχνά μένουν εκεί μέχρι τις 7 ή 8 το βράδυ. Το να δουλεύεις όταν ο ήλιος έχει δύσει έχει πολύ περισσότερο νόημα από το να προσπαθείς να εργαστείς με ένα νωθρό μυαλό στις πιο ζεστές ώρες της ημέρας.
Για ακόμη μεγαλύτερο όφελος, φάτε ένα καυτερό μεσημεριανό πριν από τον υπνάκο σας, που θα σας κάνει να ιδρώσετε. Όπως λέει η Ινδικής καταγωγής στέλεχος κοινωνικού αντικτύπου Ναμράτα Τσάουνταρι, «υπάρχει λόγος που οι ντόπιες κουζίνες των τροπικών χωρών έχουν συνήθως περισσότερη “κάψα” από εκείνες των εύκρατων».
Όταν ξυπνήσετε από τη σιέστα, κάντε ένα χλιαρό ντους – είναι γνωστό ότι δροσίζει περισσότερο από το κρύο νερό.