Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορεί στην πραγματικότητα να μειώσουν την απόδοση ορισμένων ΑΠΕ, ακόμη και των φωτοβολταϊκών
Η Ευρώπη «ψήνεται» από το πρώτο μεγάλο κύμα καύσωνα της σεζόν, με το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία να καταγράφουν θερμοκρασίες ρεκόρ για μήνα Μάιο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ηλιοφάνεια έχει εκτοξεύσει την παραγωγή ηλιακής ενέργειας, οδηγώντας σε αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε ορισμένα σημεία της Ευρώπης, όπου η χονδρική τιμή του ρεύματος πέφτει κάτω από το μηδέν επειδή η προσφορά υπερβαίνει τη ζήτηση.
Παρότι αυτό μπορεί να μοιάζει με πολυπόθητη ανάσα για τους καταναλωτές μέσα στο περιβάλλον καλπάζοντος ενεργειακού κόστους, το ολοένα και συχνότερο αυτό φαινόμενο δεν θα μειώσει στην πράξη τους λογαριασμούς σας.
Επιπλέον, οι ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες μπορούν στην πραγματικότητα να εμποδίσουν την παραγωγή ορισμένων μορφών ανανεώσιμης ενέργειας.
Ο καύσωνας ρίχνει τις τιμές ρεύματος σε αρνητικά επίπεδα
Πρόσφατη ανάλυση του Bloomberg διαπιστώνει ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο, την περασμένη Κυριακή (24 Μαΐου), η ηλιακή ενέργεια κάλυψε σχεδόν το μισό της ζήτησης ηλεκτρισμού γύρω στο μεσημέρι – το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με τα δεδομένα (πηγή στα Αγγλικά) της NESO –, καθώς η θερμοκρασία στο Λονδίνο σκαρφάλωσε στους αποπνικτικούς 32,2°C.
Η έκρηξη της ανανεώσιμης παραγωγής οδήγησε τις ωριαίες τιμές στη Γαλλία κάτω από το μηδέν γύρω στη 1 μ.μ. την Τρίτη 26 Μαΐου στην πλατφόρμα Epex Spot (πηγή στα Αγγλικά), ενώ η χώρα βρισκόταν κάτω από έναν «ιδιαιτέρως ανώμαλο και ισχυρό» θόλο καύσωνα.
Δεν είναι η πρώτη φορά φέτος που συμβαίνει αυτό. Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης Montel (πηγή στα Αγγλικά), οι αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ιβηρική Χερσόνησο έφτασαν σε νέο ιστορικό υψηλό το πρώτο τρίμηνο του 2026.
Η Ισπανία επλήγη περισσότερο, καταγράφοντας 397 ώρες με αρνητικές τιμές μεταξύ Ιανουαρίου και Μαρτίου, έναν εντυπωσιακό άλμα σε σχέση με τις 48 ώρες που είχαν σημειωθεί στο ίδιο διάστημα του 2025, ενώ η Πορτογαλία έφτασε τις 222 ώρες τιμών κάτω από το μηδέν την ίδια περίοδο.
Γιατί εμφανίζονται αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας;
Οι τιμές του ρεύματος γίνονται αρνητικές όταν η προσφορά υπερβαίνει τη ζήτηση. Στην αγορά επόμενης ημέρας της Ευρώπης, οι παραγωγοί ενέργειας καταθέτουν προσφορές όπου δηλώνουν πόση ηλεκτρική ενέργεια θα πουλήσουν και σε ποια τιμή. Κανονικά, η τιμή αυτή είναι θετική.
Ωστόσο, οι ιδανικές καιρικές συνθήκες μπορούν να εκτινάξουν θεαματικά την παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά, με αποτέλεσμα να παράγεται περισσότερη ενέργεια από όση χρειάζεται. Αυτό συμβαίνει συχνά σε αργίες, όταν οι πολίτες τείνουν να καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια από το συνηθισμένο.
Οι παραγωγοί μπορούν να ρίχνουν ο ένας την προσφορά του κάτω από του άλλου, με βάση το κόστος λειτουργίας και επανεκκίνησης, για να αποφύγουν να κλείσουν (περικοπή παραγωγής). Αυτό συμβαίνει επειδή είτε εξακολουθούν να έχουν έσοδα από επιδοτήσεις ή συμβόλαια είτε επειδή η περικοπή παραγωγής θα τους κοστίσει περισσότερο.
Πέρυσι, για παράδειγμα, η Βρετανία σπατάλησε το αστρονομικό ποσό των 1,47 δισ. λιρών (περίπου 1,67 δισ. ευρώ) περιορίζοντας τη λειτουργία των ανεμογεννητριών και πληρώνοντας μονάδες φυσικού αερίου για να τεθούν σε λειτουργία.
Πώς μπορεί η Ευρώπη να βάλει τέλος στις αρνητικές τιμές ρεύματος;
Η αντιμετώπιση των αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας μόνο εύκολη υπόθεση δεν είναι. Το παρωχημένο ενεργειακό δίκτυο της Ευρώπης δεν σχεδιάστηκε ποτέ για την έκρηξη των ΑΠΕ, αλλά είναι διαμορφωμένο γύρω από κεντρικά σταθμούς παραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι η αιολική και η ηλιακή ενέργεια – που συνήθως παράγονται σε απομακρυσμένες περιοχές – συχνά δεν μπορούν να φτάσουν εκεί όπου χρειάζονται, όπως σε σπίτια και γραφεία.
Παρότι οι επενδύσεις στο δίκτυο στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 47% την τελευταία πενταετία, φτάνοντας περίπου τα 70 δισ. ευρώ ετησίως, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι εξακολουθούν να υπολείπονται των αναγκών.
Πρόσφατη έκθεση της δεξαμενής σκέψης για την ενέργεια Ember προειδοποιεί ότι περισσότερα από 120 GW αναμενόμενης νέας ισχύος από ΑΠΕ κινδυνεύουν λόγω της «ανεπαρκούς χωρητικότητας του δικτύου» στην Ευρώπη. Σε αυτά περιλαμβάνονται 16 GW εγκαταστάσεων φωτοβολταϊκών στις στέγες, με αντίκτυπο σε πάνω από 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η προσφορά δωρεάν ή με μεγάλη έκπτωση ενέργειας αποτελεί έναν ακόμη τρόπο αντιμετώπισης των αρνητικών τιμών, κίνητρο που ήδη εξετάζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο Greg Jackson, διευθύνων σύμβουλος της Octopus Energy, η οποία εδώ και χρόνια πιέζει για μεταρρυθμίσεις ώστε να προσφέρεται φθηνότερη ενέργεια αντί να περικόπτεται η αιολική παραγωγή, υποστηρίζει ότι τέτοιες πρωτοβουλίες πρέπει να γίνουν μόνιμες για να πειστούν οι καταναλωτές να επενδύσουν στον εξηλεκτρισμό.
Μπορεί η αποθήκευση σε μπαταρίες να διορθώσει το παρωχημένο ευρωπαϊκό δίκτυο;
Το βασικό πρόβλημα πίσω από τις αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας είναι ότι η περίσσεια ηλεκτρισμού δύσκολα αποθηκεύεται. Αυτό έχει οδηγήσει σε εκκλήσεις για ενίσχυση των ευρωπαϊκών συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS).
Πέρυσι, η ΕΕ εγκατέστησε 27,1 GWh νέων συστημάτων BESS, σημειώνοντας 12 συναπτά έτη ρεκόρ ανάπτυξης.
Σύμφωνα με έκθεση του 2026 της οργάνωσης Solar Power Europe (πηγή στα Αγγλικά), παρά τον δεκαπλασιασμό της εγκατεστημένης ισχύος μπαταριών στην ΕΕ από το 2021, που ξεπερνά σήμερα τις 77 GWh, η Ευρώπη παραμένει «πολύ μακριά από το σημείο όπου πρέπει να φτάσει».
Για να επιτύχει τους στόχους της για το 2030, η ΕΕ πρέπει να επαναλάβει άλλον έναν δεκαπλασιασμό της χωρητικότητας, φτάνοντας την αποθήκευση ενέργειας σε μπαταρίες στα 750 GWh μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.
Πέντε αγορές της ΕΕ αντιστοιχούν σε πάνω από 60% όλων των νέων εγκαταστάσεων BESS το 2025, με τη Γερμανία και την Ιταλία να ηγούνται. Η Βουλγαρία αναδείχθηκε η ταχύτερα αναπτυσσόμενη αγορά, ανεβαίνοντας στην τρίτη θέση, και ακολούθησαν η Ολλανδία και η Ισπανία.
Ο καύσωνας φρενάρει άλλες ΑΠΕ
Ενώ η παραγωγή από φωτοβολταϊκά αυξάνεται, οι υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να αποτελέσουν τροχοπέδη για άλλες μορφές ανανεώσιμης ενέργειας.
Υπάρχουν ανησυχίες για τη διαθεσιμότητα υδροηλεκτρικής και πυρηνικής ενέργειας το φετινό καλοκαίρι, λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας των υδάτων στα ποτάμια που χρησιμοποιούνται για την ψύξη των γαλλικών αντιδραστήρων.
Το φαινόμενο του θόλου καύσωνα επιβραδύνει επίσης τις ταχύτητες του ανέμου. Η ανάλυση του Bloomberg αναφέρει ότι την περασμένη εβδομάδα είχε προβλεφθεί παραγωγή αιολικής ενέργειας κάτω από τα κανονικά επίπεδα σε Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία και Γαλλία.
Στη Γαλλία, η παραγωγή έπεσε περίπου στα 0,5 γιγαβάτ γύρω στη 1 μ.μ. στις 29 Μαΐου, σύμφωνα με τα δεδομένα της RTE (πηγή στα Αγγλικά). Μέχρι στιγμής φέτος έχει διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 7,4 γιγαβάτ.
Ακόμη και η ηλιακή ενέργεια δεν μένει ανεπηρέαστη. Η έντονη ζέστη μπορεί στην πραγματικότητα να μειώσει την απόδοση, αυξάνοντας παράλληλα την καταπόνηση του ηλεκτρικού δικτύου.
«Είναι μια συνηθισμένη παρανόηση ότι περισσότερος ήλιος σημαίνει πάντα περισσότερη ενέργεια», λέει στο Euronews Earth η Ioanna Vergini, ιδρύτρια της πλατφόρμας wfy24.com, η οποία αναλύει μετεωρολογικά δεδομένα και τάσεις κλιματικής μεταβλητότητας.
«Τα φωτοβολταϊκά (PV) στοιχεία είναι ημιαγωγοί και, όπως όλα τα ηλεκτρονικά, χάνουν απόδοση όσο αυξάνεται η θερμοκρασία».
Για κάθε βαθμό πάνω από τους 25°C, η απόδοση των ηλιακών πάνελ μειώνεται κατά περίπου 0,4 έως 0,5%.