Ακτιβιστές για το κλίμα και δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν πρωτοφανή εμπόδια για την πρόσβαση σε ένα από τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά συνέδρια της χρονιάς.
Όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα αυτή την εβδομάδα στη γερμανική πόλη Βόννη, καθώς αντιπρόσωποι από όλο τον κόσμο συγκεντρώνονται για μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές διασκέψεις της χρονιάς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η 64η σύνοδος των Βοηθητικών Οργάνων (SB64) της Σύμβασης-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCC) είναι η πρώτη μεγάλη διαπραγματευτική συνάντηση μετά την COP30 στο Μπελέμ, όπου σχεδόν 200 χώρες δεν κατάφεραν να καταρτίσουν έναν οδικό χάρτη για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, παρά τη δυναμική που είχε δημιουργηθεί.
Οι συνομιλίες, που ξεκίνησαν στις 8 Ιουνίου και ολοκληρώνονται στις 18 Ιουνίου, διεξάγονται σε μια περίοδο αυξανόμενης πίεσης ώστε οι πολιτικές δεσμεύσεις να μετατραπούν σε συγκεκριμένα σχέδια υλοποίησης για την προσαρμογή, τα ορυκτά καύσιμα, τα συστήματα τροφίμων, τη χρήση γης, το εμπόριο και τη δίκαιη μετάβαση.
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που πλανώνται πάνω από τη σύνοδο είναι πώς μπορούν να διαμορφωθούν πολιτικές πρωτοβουλίες εκτός της επίσημης διαδικασίας του ΟΗΕ – στον απόηχο της επιτυχίας της διάσκεψης της Σάντα Μάρτα για τα ορυκτά καύσιμα που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο.
Ωστόσο, αυξάνονται οι ανησυχίες ότι αυτές οι κλιματικές συνομιλίες γίνονται ολοένα και πιο κλειστές και δυσπρόσιτες – ιδίως για όσους ζουν σε αναπτυσσόμενες χώρες, που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή.
«Ένα ζωτικό παράθυρο» στις κλιματικές διαπραγματεύσεις
«Οι κλιματικές διαπραγματεύσεις επηρεάζουν δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, αλλά οι περισσότεροι δεν μπορούν να βρίσκονται μέσα στην αίθουσα», δηλώνει στο Euronews Earth ο Mohamed Adow, ιδρυτής και διευθυντής της δεξαμενής σκέψης για το κλίμα Power Shift Africa.
«Οι ενημερώσεις Τύπου από την κοινωνία των πολιτών είναι από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους το κοινό λαμβάνει μια ανεξάρτητη εικόνα για όσα συμβαίνουν πίσω από κλειστές πόρτες. Το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή πολλοί δημοσιογράφοι, ειδικά από τις αναπτυσσόμενες χώρες, δεν μπορούν να παρευρεθούν αυτοπροσώπως λόγω κόστους, περιορισμών στη χορήγηση βίζας ή συρρικνούμενων προϋπολογισμών στις αίθουσες σύνταξης.»
Εδώ και τρεις δεκαετίες, το Climate Action Network (CAN), ένα παγκόσμιο δίκτυο περισσότερων από 2.500 οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε πάνω από 150 χώρες, πραγματοποιεί καθημερινές ενημερώσεις Τύπου στις κλιματικές διαπραγματεύσεις του ΟΗΕ.
Αυτές οι ενημερώσεις είναι ο βασικός τρόπος με τον οποίο οι οργανώσεις μπορούν να μεταφέρουν στους δημοσιογράφους, τους παρατηρητές και το ευρύτερο κοινό όσα συμβαίνουν εντός των διαπραγματεύσεων.
Ωστόσο, φέτος στη Βόννη, στο CAN διατέθηκαν μόλις πέντε χρονικές θέσεις για συνεντεύξεις Τύπου σε όλη τη διάρκεια της διάσκεψης. Σε ανάρτησή του στο LinkedIn, ο Adow χαρακτήρισε την κίνηση αυτή «σκόπιμη συρρίκνωση του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών».
Αφού η ανάρτηση του Adow κέρδισε έδαφος στο διαδίκτυο, ο ΟΗΕ παραχώρησε στο CAN δύο επιπλέον χρονικές θέσεις για συνεντεύξεις Τύπου κατά τη σύνοδο SB64.
«Μας ανησυχούν βαθιά οι αναφορές ότι η πρόσβαση της κοινωνίας των πολιτών στον Τύπο στη SB64 έχει μειωθεί σημαντικά», λέει στο Euronews Earth η Dr Ketakandriana «Ke» Rafitoson, εκτελεστική διευθύντρια του Resource Justice Network.
«Οι ενημερώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι από τους ελάχιστους τρόπους με τους οποίους το κοινό μπορεί να κατανοήσει τι συμβαίνει στο εσωτερικό εξαιρετικά τεχνικών διαπραγματεύσεων. Ο περιορισμός αυτού του χώρου κινδυνεύει να αποδυναμώσει τη λογοδοσία ακριβώς τη στιγμή που τα κράτη-μέρη θα έπρεπε να οικοδομούν εκ νέου την εμπιστοσύνη στην πολυμερή κλιματική δράση.»
Αν η κλιματική διαδικασία του ΟΗΕ παίρνει στα σοβαρά τη δίκαιη μετάβαση, υποστηρίζει η Dr Rafitoson, οφείλει να προστατεύσει τον δημόσιο χώρο που επιτρέπει στις πληγείσες κοινότητες και στους εκπροσώπους τους να ακούγονται.
Η κοινωνία των πολιτών μένει έξω, οι λομπίστες πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσα
Την ίδια ώρα, ο αριθμός των λομπιστών υπέρ του πετρελαίου που συμμετέχουν σε τέτοιες εκδηλώσεις αυξάνεται. Ανάλυση του 2025 από τον συνασπισμό Kick Big Polluters Out (KBPO) έδειξε ότι ένας στους 25 συμμετέχοντες στην COP30 ήταν λομπίστας των ορυκτών καυσίμων, αύξηση κατά 12 τοις εκατό σε σχέση με τις συνομιλίες του 2024 στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν.
Σύμφωνα με την KBPO, πρόκειται για τη μεγαλύτερη συγκέντρωση λομπιστών των ορυκτών καυσίμων σε COP από τότε που ο συνασπισμός άρχισε να καταγράφει τους συμμετέχοντες, το 2021.
Η UNFCCC δεν απάντησε άμεσα όταν ρωτήθηκε πόσοι λομπίστες συμμετέχουν στις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας στη Βόννη.
«Όταν μειώνεται η πρόσβαση για την κοινωνία των πολιτών, δεν είναι μόνο οι ΜΚΟ που χάνουν», προειδοποιεί ο Adow.
«Δημοσιογράφοι, πολίτες και κοινότητες σε όλο τον κόσμο χάνουν ένα ζωτικό παράθυρο στις διαπραγματεύσεις. Το διακύβευμα είναι αν οι ανεξάρτητες φωνές της κοινωνίας των πολιτών θα έχουν μια σταθερή πλατφόρμα στο πλαίσιο της κλιματικής διαδικασίας του ΟΗΕ.»
Το μεγάλο πρόβλημα βίζας της Βόννης
Πολλές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι οι διαπραγματεύσεις χρειάζονται έναν ελεγχόμενο χώρο για να είναι αποτελεσματικές, αλλά ο Baboucarr Nyang από το CAN Africa λέει στο Euronews Earth ότι υπάρχει μια «βαθιά διαφορά ανάμεσα σε ένα ήσυχο δωμάτιο και ένα κλειστό».
«Οι διαπραγματεύσεις μπορούν να είναι στοχευμένες και ταυτόχρονα δίκαιες», προσθέτει. «Αλλά όταν είναι διαρκώς Αφρικανοί αντιπρόσωποι, κάτοικοι νησιών του Ειρηνικού και εκπρόσωποι κοινοτήτων στην πρώτη γραμμή που βλέπουν τις βίζες τους να απορρίπτονται, καθυστερούν στα σύνορα ή αποκλείονται λόγω εκρηκτικών τιμών στα ξενοδοχεία, ενώ οι αντιπροσωπείες από τις πλούσιες χώρες φτάνουν χωρίς κανένα εμπόδιο – αυτό δεν είναι διαχείριση της διαδικασίας. Είναι ο αποκλεισμός που φορά μια γραφειοκρατική μάσκα.
Τα εμπόδια βίζας για συναντήσεις για το κλίμα δεν είναι ούτε καινούριο φαινόμενο ούτε ιδιαιτερότητα της Βόννης. Το Γερμανικό Ινστιτούτο Ανάπτυξης και Βιωσιμότητας (IDOS) έχει εκφράσει ανησυχίες ήδη από το 2008 για τον αποκλεισμό αντιπροσώπων από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες από τις κλιματικές διαπραγματεύσεις του ΟΗΕ στην Ευρώπη λόγω καθυστερήσεων στην εξέταση των εγγράφων.
Στην περσινή κλιματική εκδήλωση στη Βόννη, 223 αντιπρόσωποι από την Αφρική και την Ασία αντιμετώπισαν δυσκολίες στο να λάβουν τη βίζα τους εγκαίρως ή καθόλου. Είκοσι πέντε αιτούντες έλαβαν άμεση απόρριψη, ενώ 167 αιτήσεις έμειναν ανεπεξέργαστες και 37 βίζες καθυστέρησαν.
Το Μπουρούντι, το Καμερούν, η Αίγυπτος, το Μαρόκο και η Ρουάντα έμειναν όλα χωρίς ούτε έναν εκπρόσωπο λόγω αυτού του προβλήματος, και η κατάσταση επιδεινώνεται. Σύμφωνα με το IDOS, τα καταγεγραμμένα περιστατικά αντιπροσώπων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες με την αίτηση βίζας αυξήθηκαν σε 298.
Γνωρίστε τους ακτιβιστές για το κλίμα που μένουν εκτός των συνομιλιών του ΟΗΕ για το κλίμα
Η Randa Khaled, από την αιγυπτιακή περιβαλλοντική οργάνωση Greenish, είναι μία μόνο από τους πολλούς ακτιβιστές για το κλίμα που πιθανότατα θα χάσουν τις διαπραγματεύσεις επειδή η αίτηση βίζας τους δεν διεκπεραιώνεται εγκαίρως.
Η Khaled έλαβε διαπίστευση από την UNFCCC, υπέβαλε αίτηση για βίζα – πληρώνοντας 150 ευρώ – έκανε τις ταξιδιωτικές της προετοιμασίες και κατέθεσε την αίτηση βίζας της εγκαίρως, αλλά η συμμετοχή της παραμένει αβέβαιη.
Λέει στο Euronews Earth ότι είναι «συντετριμμένη» από τη συσσώρευση εκκρεμών αιτήσεων για βίζα και προσθέτει: «Αυτό που το κάνει ιδιαίτερα απογοητευτικό είναι ότι οι κλιματικές διαπραγματεύσεις επαναλαμβάνουν συνεχώς την έμφαση στην ένταξη, τη δικαιοσύνη και τη συμμετοχή.
«Όταν όμως εκπρόσωποι από χώρες όπως η Αίγυπτος δεν μπορούν να έχουν φυσική πρόσβαση στους χώρους όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις, αυτές οι αρχές αρχίζουν να μοιάζουν υπό αίρεση και όχι πραγματικά καθολικές.»
Ο οικονομικός αντίκτυπος είναι επίσης «σημαντικός» για την Khaled: «Για πολλές οργανώσεις βάσης και πρωτοβουλίες νέων, οι πόροι είναι ήδη περιορισμένοι. Κάθε καθυστερημένη βίζα, κάθε αναβλημένο ραντεβού και κάθε αβεβαιότητα συνεπάγονται πραγματικό οικονομικό κόστος, το οποίο οι πλουσιότερες οργανώσεις από ανεπτυγμένες χώρες είναι συχνά σε καλύτερη θέση να απορροφήσουν.»
Η Khaled υποστηρίζει ότι το διαρκές αυτό πρόβλημα αντιβαίνει στον πυρήνα της παγκόσμιας κλιματικής διακυβέρνησης και ότι η κινητικότητα και η πρόσβαση πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μέρος της ίδιας της κλιματικής δικαιοσύνης.
Το Euronews Earth έχει ενημερωθεί ότι μια εργαζόμενη της Powershift Africa, η οποία ζει στη Γκάνα, είδε την αίτησή της για γερμανική βίζα να απορρίπτεται.
«Φανταστείτε να περνάτε μήνες προετοιμαζόμενοι για να εκπροσωπήσετε την κοινότητά σας στην πιο σημαντική κλιματική συνάντηση στον κόσμο, μόνο και μόνο για να σας γυρίσουν πίσω στην πρεσβεία ή να μην σας απαντήσουν καν», λέει ο Nyang.
«Αυτή είναι η πραγματικότητα για πάρα πολλούς Αφρικανούς αντιπροσώπους. Όταν οι άνθρωποι που ζουν κάθε μέρα με πλημμύρες, ξηρασίες και επισιτιστική ανασφάλεια δεν μπορούν να μπουν στην αίθουσα, πώς μπορεί κάποιος να χαρακτηρίσει τα αποτελέσματα δίκαια;
«Η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται σε γυαλιστερά περιβάλλοντα. Χτίζεται όταν ένας αγρότης από την Ουγκάντα, μια γυναίκα ψαράς από την Κένυα ή ένας κτηνοτρόφος από το Σαχέλ μπορεί να δει κάποιον που του μοιάζει, που έχει περπατήσει στα δικά του βήματα, να κάθεται σε αυτό το τραπέζι.»