Η πρωθυπουργός της Ιταλίας ανακοίνωσε την Κυριακή μέτρα για απαγόρευση της μπούργκας στα ιταλικά σχολεία και περιορισμό μαθητών αλλοδαπής που δεν μιλούν ιταλικά, μια ρύθμιση παρόμοια με αντίστοιχες σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ανήγγειλε την επικείμενη παρουσίαση στο Υπουργικό Συμβούλιο ενός νομοθετικού μέτρου με επίκεντρο το σχολείο, με στόχο να εισαχθούν απαγορεύσεις για όσους φορούν μπούρκα και νικάμπ στην τάξη, αλλά και να επιβληθεί όριο στον αριθμό των αλλοδαπών μαθητών ανά τάξη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η απαγόρευση κάλυψης του προσώπου σε δημόσιους χώρους έχει θεσπιστεί στο παρελθόν σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία και το Βέλγιο, και πιο πρόσφατα έχει επιβληθεί και στα σχολεία της Αυστρίας. Αντιθέτως σε άλλες, όπως η Ισπανία και η Πολωνία, η ελευθερία συνείδησης και θρησκείας προστατεύεται από το Σύνταγμα.
«Πρόκειται να φτάσει στο Υπουργικό Συμβούλιο ένα μέτρο που θα καθορίζει διά νόμου τον μέγιστο αριθμό των αλλοδαπών μαθητών ανά τάξη και ένα μέτρο που θα εισάγει την υποχρέωση για τους γονείς αλλοδαπών μαθητών με σοβαρά προβλήματα σχολικής ένταξης να μάθουν ιταλικά και που εισάγει την απαγόρευση της μπούρκας και του νικάμπ στο σχολείο», δήλωσε η Μελόνι κατά την ομιλία της στο Fenix, τη γιορτή της Gioventù Nazionale, της νεολαίας του κόμματός της Fratelli d'Italia.
Αιτιολογώντας την πρωτοβουλία, η Μελόνι επέκρινε τη μέχρι τώρα διαχείριση του θέματος, αναφέροντας: «Δεν γίνεται σε μια ιταλική τάξη να αισθάνονται σε μια γωνιά τα ιταλικά παιδιά επειδή έχουν γίνει μειονότητα. Δεν επιτρέπεται. Να αποκαλούμε όλο αυτό ένταξη είναι ένα ακόμη ψέμα, ένα βολικό ψέμα για όσους ζουν από την ιδεολογία, για όσους μας κάνουν κήρυγμα από τα σαλόνια και μετά στέλνουν τα δικά τους παιδιά σε σχολεία στα οποία αυτό το πρόβλημα δεν υπάρχει».
Πρωτοβουλίες και προηγούμενες νομοθετικές προτάσεις
Η ανακοίνωση της Μελόνι εντάσσεται σε μια θεσμική πορεία που έχει ήδη ξεκινήσει τους προηγούμενους μήνες. Στις αρχές Αυγούστου, ο υπουργός Παιδείας και Αξίας Τζουζέπε Βαλντιράτα είχε προαναγγείλει παρέμβαση σχετικά με το ολόσωμο πέπλο μέσω τροπολογίας στο νομοσχέδιο για την ασφάλεια.
Στα τέλη Ιουλίου, στη Βουλή των Αντιπροσώπων, το Futuro Nazionale, το κόμμα που ίδρυσε ο ευρωβουλευτής της ακροδεξιάς Ρομπέρτο Βανάτσι, ο οποίος έχει ήδη δηλώσει ότι τάσσεται υπέρ του μέτρου που ανακοίνωσε η Μελόνι, πρότεινε μια απόφαση κατά του ολόσωμου πέπλου στην Επιτροπή Πολιτισμού της Βουλής, η οποία εγκρίθηκε με τις ψήφους του κεντροδεξιού χώρου μετά από αναδιατύπωση που ζήτησε η κυβέρνηση.
Τον Μάρτιο είχε κατατεθεί στη Γερουσία σχέδιο νόμου από τη Λέγκα για την τροποποίηση του άρθρου 5 του νόμου «Reale» του 1975, που είχε εισαχθεί από τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης Ορόντζο Ρεάλε στα «Χρόνια του Μολύβδου» για να απαγορεύσει τη μεταμφίεση σε δημόσιους χώρους, με στόχο την εισαγωγή νέου αδικήματος για την καταναγκαστική απόκρυψη του προσώπου, το οποίο θα τιμωρείται με κάθειρξη από 1 έως 2 έτη, πρόστιμα από 10.000 έως 30.000 ευρώ και ως λόγο αποκλεισμού από τη χορήγηση ιθαγένειας.
Ορισμοί και ρυθμίσεις για το ολόσωμο πέπλο στην Ευρώπη
Η Μελόνι, κατά την ομιλία της, έκανε λόγο για απαγόρευση της μπούρκας και του νικάμπ: η πρώτη είναι παραδοσιακά ένα ολόσωμο ένδυμα γαλάζιου χρώματος που καλύπτει όλο το σώμα και περιλαμβάνει ημιδιαφανές πλέγμα στο ύψος των ματιών, το δεύτερο είναι μαύρο πέπλο που καλύπτει πλήρως το πρόσωπο αφήνοντας ανοικτή μόνο μια σχισμή για τα μάτια (το χιτζάμπ, για πληρότητα του ρεπορτάζ, είναι το παραδοσιακό μαντίλι που καλύπτει μαλλιά και λαιμό, αφήνοντας το πρόσωπο ακάλυπτο).
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ρύθμιση της απόκρυψης του προσώπου σε δημόσιους χώρους έχει υιοθετηθεί από διάφορα κράτη κατά τα τελευταία χρόνια. Η Γαλλία επέβαλε απόλυτη απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου σε όλους τους δημόσιους χώρους τον Απρίλιο του 2011, που επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Το Βέλγιο ενέκρινε συνολική απαγόρευση στους δημόσιους χώρους τον Ιούλιο του 2011, με χρηματικές κυρώσεις και ποινές φυλάκισης σε περίπτωση παράβασης. Η Βουλγαρία απαγόρευσε τη χρήση ολόσωμου πέπλου στις κρατικές, διοικητικές και εκπαιδευτικές δομές από τον Σεπτέμβριο του 2016.
Η Αυστρία θέσπισε τον Οκτώβριο του 2017 τον λεγόμενο νόμο κατά της κάλυψης του προσώπου, ο οποίος επιβάλλει τα χαρακτηριστικά του προσώπου να είναι πλήρως ορατά σε δημόσιους χώρους και από τον Σεπτέμβριο του 2026 απαγορεύεται στις μαθήτριες έως τη συμπλήρωση των 14 ετών να φορούν στο σχολείο πέπλο που «καλύπτει το κεφάλι σύμφωνα με τις ισλαμικές παραδόσεις».
Η Δανία εισήγαγε εθνική απαγόρευση από τον Αύγουστο του 2018, με κλιμακούμενες χρηματικές ποινές σε περίπτωση υποτροπής. Η Ολλανδία επέλεξε μερική απαγόρευση από τον Αύγουστο του 2019, που εφαρμόζεται ειδικά σε σχολεία, νοσοκομεία, κυβερνητικά γραφεία και δημόσιες συγκοινωνίες.
Η Ελβετία επικύρωσε ομοσπονδιακή απαγόρευση στους δημόσιους χώρους μετά από εθνικό δημοψήφισμα και τη μεταγενέστερη εφαρμοστική νομοθεσία που τέθηκε σε ισχύ το 2023. Τέλος, η Πορτογαλία ολοκλήρωσε τη νομοθετική διαδικασία με την έκδοση, τον Αύγουστο του 2026, νόμου που απαγορεύει την κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους, προβλέποντας χρηματικές κυρώσεις.
Στη Γερμανία δεν ισχύει γενική εθνική απαγόρευση, αλλά η ομοσπονδιακή νομοθεσία απαγορεύει την κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους υπαλλήλους, δικαστές, μέλη των ενόπλων δυνάμεων και οδηγούς κατά την οδήγηση. Επιπλέον, διάφορα ομόσπονδα κράτη (Länder) εφαρμόζουν ειδικούς περιορισμούς που απαγορεύουν το ολόσωμο πέπλο σε σχολεία και πανεπιστήμια για μαθητές και διδάσκοντες. Η αποσπασματική αυτή προσέγγιση βασίζεται στην αρχή της ουδετερότητας του κράτους και στην οδική ασφάλεια, διαφοροποιούμενη από τις συνολικές απαγορεύσεις που ισχύουν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Αλλοδαποί μαθητές στην τάξη: σύγκριση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Σε ό,τι αφορά τη ρύθμιση που θα εισάγει ανώτατο όριο αλλοδαπών μαθητών ανά τάξη, η Ιταλία θα γινόταν η πρώτη χώρα που θα είχε τέτοιου είδους κανόνες στην Ευρώπη.
Μέχρι σήμερα στην Ιταλία το όριο του 30% για τους μη Ιταλούς μαθητές καθορίστηκε το 2010 με υπουργική εγκύκλιο της τότε υπουργού Παιδείας Μαριαστέλα Τζελμπίνι, η οποία συχνά έμεινε ανεφάρμοστη λόγω των τοπικών δημογραφικών δυναμικών και της έλλειψης υλικοτεχνικών περιθωρίων στις αστικές περιφέρειες.
Στις υπόλοιπες χώρες της Ένωσης προτιμώνται διαφορετικά εργαλεία.
Η Δανία είναι η ευρωπαϊκή χώρα που εφαρμόζει τις πιο σκληρές πολιτικές: η κυβέρνηση επέτρεψε στα λύκεια να εισαγάγουν ανώτατα όρια έως και 50% για μαθητές «μη δυτικής καταγωγής» ή προερχόμενους από υποβαθμισμένες γειτονιές, ενώ οι τάξεις κατανέμονται με βάση το εισόδημα των γονέων ώστε να επιβάλλεται η κοινωνική και εθνοτική ανάμειξη, ένα μοντέλο στο οποίο η ιταλική κυβέρνηση κοιτάζει με ενδιαφέρον.
Στη Γαλλία η θέσπιση ποσοστώσεων βάσει καταγωγής θα ήταν αντισυνταγματική, καθώς η Γαλλική Δημοκρατία απαγορεύει διά νόμου τη συλλογή στατιστικών με εθνοτικά ή θρησκευτικά κριτήρια. Για να αποφευχθούν τα σχολικά γκέτο, η χώρα βασίζεται στη «ζωνοποίηση»: οι δήμοι ανασχεδιάζουν τα όρια των σχολικών περιοχών ώστε να ενώνουν μια λαϊκή συνοικία με μια εύπορη. Επιπλέον, στις περιοχές με υψηλή συγκέντρωση μεταναστών, το κράτος μειώνει δραστικά τον συνολικό αριθμό μαθητών ανά τάξη.
Οι επικρίσεις στην πρόταση της Μελόνι
Η ανακοίνωση της Τζόρτζια Μελόνι προκάλεσε θετικές αντιδράσεις από τα μέλη της πλειοψηφίας, αλλά και επικρίσεις από την αντιπολίτευση και ορισμένους ειδικούς.
Μιλώντας στο πρακτορείο ANSA, ο Σαλβατότε Κουρέρι, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Έννα, εξήγησε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 34 του Συντάγματος, «το σχολείο είναι ανοικτό σε όλους», άρα και στα παιδιά των αλλοδαπών, για τα οποία μάλιστα αποτελεί εξαιρετικό τόπο και εργαλείο ένταξης.
«Αν το μέτρο ήταν τόσο περιοριστικό ώστε να συνεπάγεται το ξερίζωμα των ανηλίκων και των οικογενειών τους σε άλλες περιοχές, πολύ μακριά από εκείνες στις οποίες ζουν, μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να αποδειχθεί υπερβολική ακριβώς επειδή έρχεται σε αντίθεση με τον υπέρτερο λειτουργικό στόχο της ένταξης, με τον κίνδυνο να θίξει δικαίωμα που αναγνωρίζεται από το Σύνταγμα», είπε ο Κουρέρι.
«Για άλλη μια φορά, αντί να ασχολείται με το σχολείο, κυνηγά τη νεοφασιστική δεξιά της AfD και του Vannacci, που έχει προτείνει χωριστές τάξεις για μαθητές με αναπηρία. Η αλήθεια είναι ότι την πρόεδρο της κυβέρνησης δεν την ενδιαφέρει καθόλου η λειτουργία του σχολείου. Οι μισθοί των δασκάλων μας είναι από τους χαμηλότερους στην Ευρώπη», είπε ο Αντζελο Μπονέλιi, βουλευτής της Avs και συνεκπρόσωπος της Europa verde.