Η Ρωσία προστέθηκε τον Μάιο στη λίστα του ΟΗΕ με χώρες ύποπτες για σεξουαλική βία σε συγκρούσεις, πράξεις που το διεθνές δίκαιο θεωρεί εγκλήματα πολέμου και κατά της ανθρωπότητας
Περισσότερες από 1.000 περιπτώσεις σεξουαλικής βίας που έχουν καταγραφεί από τότε που η Ρωσία εξαπέλυσε την ευρείας κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, αφορούν θύματα από 4 έως 82 ετών, σε ένα «σοκαριστικό μοτίβο βασανιστηρίων, εκφοβισμού και εξαναγκασμού», σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή από το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Είμαι βαθιά ανήσυχος για την έκταση αυτών των αποτρόπαιων πράξεων που τεκμηριώνονται στην έκθεσή μας και φοβάμαι ότι σχεδόν σίγουρα συνεχίζονται μέσα στο αδιάκοπο κύμα βίας που βλέπουμε καθημερινά στην Ουκρανία», δήλωσε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τερκ.
Και οι δύο κατηγορίες εγκλημάτων διαπράχθηκαν από ρωσικά στρατεύματα, τα οποία αντιστοιχούν στο 89% των δραστών στις 1.004 υποθέσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση.
Αν και η πλειονότητα των καταγεγραμμένων θυμάτων είναι άνδρες, ιδίως όσοι κρατούνται σε χώρους κράτησης, οι γυναίκες και τα παιδιά έχουν πληγεί πιο βαριά στις ουκρανικές περιοχές υπό ρωσική κατοχή.
Τα εγκλήματα σε βάρος ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και κρατούμενων υγειονομικών περιλαμβάνουν ομαδικούς βιασμούς, ακρωτηριασμό γεννητικών οργάνων και άλλες πράξεις σεξουαλικής ταπείνωσης.
Η συχνότερη μεμονωμένη μέθοδος που καταγράφηκε ήταν η χρήση ενός στρατιωτικού τηλεφώνου πεδίου σοβιετικής εποχής, γνωστού ως «τάπικ», για ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα: σύμφωνα με την έκθεση, 155 περιστατικά, δηλαδή το 27% του συνόλου, περιλάμβαναν τουλάχιστον μία φορά αυτή τη μορφή κακοποίησης.
Ατομικές μαρτυρίες επιζώντων που καταγράφονται στην έκθεση περιλαμβάνουν ουκρανούς αιχμαλώτους πολέμου που υπέστησαν σεξουαλικές επιθέσεις με αντικείμενα όπως γκλομπ, κλειδιά πορτών κελιών ή λαβές φτυαριών.
Γυναίκα στη Ζαπορίζια βιαζόταν αρκετές φορές την εβδομάδα επί έναν μήνα από ρώσο στρατιώτη, ο οποίος της υποσχόταν καλύτερη μεταχείριση για τον κρατούμενο σύζυγό της. Γυναίκα στη Χερσώνα δεχόταν επίθεση κάθε βράδυ και δεχόταν επαναλαμβανόμενες απειλές για ομαδικό βιασμό.
Στην περιοχή του Κιέβου, δύο ρώσοι στρατιώτες εισέβαλαν σε οικογενειακό σπίτι το 2022, πυροβόλησαν και σκότωσαν τον σύζυγο μιας γυναίκας και στη συνέχεια τη βίασαν ομαδικά, απειλώντας να τη σκοτώσουν μπροστά στον τετράχρονο γιο της αν αντιστεκόταν.
«Η σεξουαλική βία αποτελεί σοβαρό χαρακτηριστικό της ευρείας κλίμακας ένοπλης επίθεσης κατά της Ουκρανίας. Πρέπει να σταματήσει αμέσως, ανεξαρτήτως των δραστών», είπε ο Τερκ.
«Δεδομένης όμως της μεγάλης συχνότητας περιστατικών που αποδίδονται στις δυνάμεις της, η Ρωσική Ομοσπονδία ειδικότερα οφείλει να λάβει συγκεκριμένα και απτά μέτρα για την προστασία αμάχων και αιχμαλώτων πολέμου από όλες τις μορφές βασανιστηρίων, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής βίας».
Η έκθεση, 20 σελίδων, καλύπτει την περίοδο από τις 24 Φεβρουαρίου 2022 έως τα τέλη Ιουλίου 2026 και βασίζεται σε εμπιστευτικές συνεντεύξεις με εκατοντάδες θύματα, καθώς και σε δικαστικά έγγραφα και επίσημα αρχεία.
Από το 11% των υποθέσεων που αποδίδονται σε ουκρανικές δυνάμεις, σχεδόν οι μισές αφορούσαν απειλές σεξουαλικής βίας σε βάρος ρώσων αιχμαλώτων πολέμου και αιχμαλώτων πολέμου από τρίτες χώρες. Οι υπόλοιπες περιλάμβαναν εξαναγκαστική γυμνότητα, ηλεκτροσόκ και χτυπήματα στα γεννητικά όργανα, σεξουαλικά εξευτελιστική μεταχείριση, καθώς και δύο περιστατικά σεξουαλικής επίθεσης και δύο απόπειρες βιασμού.
Συμβάσεις που αγνοούνται, συμβάσεις από τις οποίες αποχωρεί
Η Ρωσία προστέθηκε τον Μάιο φέτος στη λίστα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ με τους εμπόλεμους παράγοντες για τους οποίους υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι διαπράττουν σεξουαλική βία σε συνθήκες σύγκρουσης – μια λίστα στην οποία περιλαμβάνονται, ως υπότροπες, το Σουδάν, η Σομαλία και η Αϊτή. Το Κρεμλίνο απέρριψε τα πορίσματα ως πολιτικά υποκινούμενα.
Η Ανεξάρτητη Διεθνής Ερευνητική Επιτροπή για την Ουκρανία του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ έχει, σε ξεχωριστή έκθεση, τεκμηριώσει τη συστηματική χρήση βασανιστηρίων από τις ρωσικές αρχές σε βάρος ουκρανών αμάχων και αιχμαλώτων πολέμου σε κατεχόμενες περιοχές και εντός της Ρωσίας.
Η Ρωσία αποχώρησε επισήμως από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων τον Σεπτέμβριο του 2025, μετά την αποβολή της από το Συμβούλιο της Ευρώπης, τερματίζοντας τις επισκέψεις ευρωπαίων επιθεωρητών σε ρωσικές εγκαταστάσεις κράτησης.
Η Ρωσία παραμένει συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων και απαγορεύει τα βασανιστήρια στο Σύνταγμά της και στον Ποινικό της Κώδικα.
Το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε την έκθεση, δηλώνοντας ότι «για άλλη μια φορά ανέδειξε την έκταση των συστηματικών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διαπράττει η Ρωσική Ομοσπονδία».
Ο βιασμός και η σεξουαλική βία κατοχυρώθηκαν ως εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στο Καταστατικό της Ρώμης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, το οποίο τέθηκε σε ισχύ το 2002.
Η χρήση συστηματικού βιασμού ως όπλο πολέμου διώχθηκε για πρώτη φορά επισήμως ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και πράξη γενοκτονίας από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία τη δεκαετία του 1990.